[비즈한국] Lộ trình công bố thông tin ESG của Hàn Quốc đã được chốt lại. Nội dung cốt lõi của lộ trình này là mở rộng số lượng doanh nghiệp phải công bố thông tin và chuyển đổi ngay sang hình thức công bố theo luật định có độ tin cậy cao, thay vì bản dự thảo mà Ủy ban Dịch vụ Tài chính (FSC) đề xuất hồi tháng 2. Giới đầu tư tài chính và xã hội dân sự hoan nghênh các tiêu chuẩn được thắt chặt, nhưng cũng bày tỏ lo ngại về một số nội dung như việc trì hoãn công bố Scope 3 trong 3 năm.
Chính phủ và đảng cầm quyền đã chính thức công bố 'Bản cuối cùng về phương án thể chế hóa công bố thông tin bền vững (ESG)' sau cuộc họp Đảng - Chính phủ vào ngày 8 tháng 7. Bản cuối cùng này chứa đựng những nội dung tiến bộ, thắt chặt đáng kể tính ràng buộc và phạm vi đối tượng so với bản dự thảo mà Ủy ban Dịch vụ Tài chính đưa ra hồi tháng 2.
Thay đổi lớn nhất là việc loại bỏ hoàn toàn lộ trình "công bố qua sàn giao dịch trước, sau đó chuyển sang công bố theo luật định" như đã dự kiến ban đầu, và thay vào đó là thực thi ngay lập tức việc công bố theo luật định, tích hợp vào báo cáo kinh doanh theo Luật Thị trường Vốn bắt đầu từ năm đầu tiên là 2028 (năm tài chính 2027). Ngoài ra, để đảm bảo tính tin cậy của thông tin khi áp dụng ngay hình thức công bố theo luật định, từ năm 2030, tức là 2 năm sau khi bắt đầu công bố, quy định về xác thực bởi bên thứ ba sẽ trở thành bắt buộc.
Cùng với đó, ngưỡng doanh nghiệp phải thực hiện nghĩa vụ cũng được hạ thấp từ tổng tài sản hợp nhất 30 nghìn tỷ won xuống còn 10 nghìn tỷ won, giúp mở rộng đối tượng áp dụng. Tuy nhiên, việc công bố Scope 3, tức lượng phát thải khí nhà kính trong toàn bộ chuỗi cung ứng, sẽ được trì hoãn 3 năm cho từng nhóm đối tượng để xây dựng cơ sở hạ tầng tính toán, bắt đầu từ năm 2031 đối với các doanh nghiệp có tổng tài sản từ 10 nghìn tỷ won trở lên.
'Hoan nghênh' việc công bố theo luật định ngay lập tức và mở rộng doanh nghiệp đối tượng
Giới đầu tư tài chính và xã hội dân sự đánh giá cao việc chuyển đổi ngay sang hình thức công bố theo luật định. Trong dự thảo ban đầu, để giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp, cơ quan chức năng đã đề xuất phương án 2 giai đoạn: bắt đầu bằng công bố qua sàn giao dịch, sau một thời gian nhất định sẽ chuyển sang công bố theo luật định. Thế nhưng, trong bản cuối cùng, các bên đã đồng ý loại bỏ hoàn toàn phương án này và quyết định thực thi ngay từ năm 2028 (năm tài chính 2027) thông qua việc công bố báo cáo kinh doanh theo Luật Thị trường Vốn. Mục đích là đồng bộ hóa kênh và thời điểm công bố thông tin tài chính với thông tin bền vững hằng năm, từ đó đảm bảo tính kịp thời và hữu ích của thông tin đầu tư.
Choi Yong-hwan, Trưởng nhóm Nghiên cứu ESG tại NH-Amundi Asset Management, nhận định: "Mức độ công bố qua sàn giao dịch có độ tin cậy thấp, hiệu quả không cao và chỉ bị các doanh nghiệp xem là gánh nặng chi phí. Thật may mắn khi chúng ta đã điều chỉnh đúng đắn, tránh được việc lãng phí chi phí xã hội không đáng có".
Công bố theo luật định buộc doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm cao hơn so với công bố qua sàn giao dịch vì nếu nội dung công bố có sai sót nghiêm trọng hoặc phát hiện thông tin giả mạo, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với các hình phạt pháp lý và chế tài hành chính. Lee Jong-oh, Tổng thư ký Diễn đàn Đầu tư Trách nhiệm Xã hội Hàn Quốc (KoSIF), nhấn mạnh ý nghĩa của việc áp dụng ngay công bố theo luật định: "Công bố theo luật định cũng chính là công bố báo cáo kinh doanh, được phát hành hằng năm trước đại hội cổ đông để nhà đầu tư đánh giá. Khi có vấn đề xảy ra, việc chịu trách nhiệm pháp lý là điều hiển nhiên, vì vậy hình thức này buộc doanh nghiệp phải xem xét các con số và nội dung kỹ lưỡng hơn so với công bố qua sàn giao dịch".
Để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp khi áp dụng công bố theo luật định, chính phủ quyết định áp dụng 'Safe Harbor' (cảng an toàn) trong 3 năm đầu, miễn trừ trách nhiệm bồi thường thiệt hại, chế tài hành chính và xử phạt hình sự theo Luật Thị trường Vốn cho tất cả các thông tin công bố, ngoại trừ hành vi rửa tiền xanh (greenwashing) cố ý. Ngoài ra, cân nhắc đến môi trường công nghiệp với tỷ trọng sản xuất lớn tại Hàn Quốc, chính phủ đã phân loại các chỉ số như giá carbon nội bộ trên mỗi tấn hay các chỉ số đặc thù theo ngành là nội dung công bố tự nguyện thay vì bắt buộc để giảm bớt áp lực cho doanh nghiệp.
Việc hạ thấp ngưỡng quy mô tài sản của doanh nghiệp phải công bố từ 30 nghìn tỷ won trong dự thảo xuống còn 10 nghìn tỷ won cũng được xem là một bước tiến của bản cuối cùng này. Chính phủ dự kiến bắt đầu với các doanh nghiệp niêm yết trên KOSPI có tài sản từ 10 nghìn tỷ won trở lên vào năm 2028, sau đó mở rộng đối tượng lên ngưỡng 5 nghìn tỷ won (tiêu chuẩn cho các tập đoàn lớn) vào năm 2029.
Lộ trình từng bước cũng đã được chốt, theo đó sau khi đánh giá chính xác tình hình thực thi trong giai đoạn 2028-2029, đến năm 2030 sẽ xem xét mở rộng thêm đối với các doanh nghiệp có tài sản từ 2 nghìn tỷ won trở lên. Tính theo tiêu chuẩn hiện tại, số lượng doanh nghiệp nằm trong phạm vi công bố dự kiến đạt 291 công ty vào năm 2028 và 3.171 công ty vào năm 2029 (bao gồm cả các công ty con).
Với việc hạ ngưỡng tài sản xuống 10 nghìn tỷ won, phạm vi công bố thông tin đã mở rộng đáng kể trong cảm nhận của thị trường. Cho Dae-hyun, Trưởng nhóm Hàn Quốc tại Nhóm các nhà đầu tư về biến đổi khí hậu châu Á (AIGCC), phân tích: "Việc mở rộng lên ngưỡng 10 nghìn tỷ won là tín hiệu tích cực rõ ràng. Ở mức 30 nghìn tỷ won, chỉ khoảng một nửa số cổ phiếu trong chỉ số MSCI Korea được bao gồm, nhưng khi hạ xuống 10 nghìn tỷ won, theo phân tích của chúng tôi, khoảng 3/4 doanh nghiệp sẽ thuộc phạm vi này".
Ông giải thích thêm: "Đối với nhà đầu tư toàn cầu, Hàn Quốc là một trong nhiều thị trường có thể đầu tư và đối tượng so sánh là các doanh nghiệp ở các quốc gia khác. Khi phạm vi mở rộng như thế này, các doanh nghiệp Hàn Quốc sẽ đứng ở vị thế tương đương với các doanh nghiệp nước ngoài về mặt cung cấp thông tin, điều này mang ý nghĩa rất lớn".
- Scope 3
- Lượng khí thải nhà kính của doanh nghiệp được chia thành 3 phạm vi. Scope 1 là phát thải trực tiếp từ doanh nghiệp như ống khói nhà máy; Scope 2 là phát thải từ việc sản xuất điện, nhiệt mà doanh nghiệp mua về sử dụng. Scope 3 là toàn bộ phần bên ngoài, tức là phát thải phát sinh từ toàn bộ chuỗi cung ứng như các đối tác cung cấp linh kiện, logistics vận chuyển sản phẩm, cho đến quá trình người tiêu dùng sử dụng và thải bỏ sản phẩm. Do phạm vi rộng nên khó tính toán, nhưng vì Scope 3 thường chiếm phần lớn tổng lượng phát thải của doanh nghiệp nên nếu thiếu nó, không thể biết được dấu chân carbon thực sự của doanh nghiệp.
- Safe Harbor
- Dịch sát nghĩa là ‘cảng an toàn’. Đây là cơ chế bảo vệ miễn trừ hình phạt hoặc kiện tụng nếu tuân thủ các điều kiện nhất định. Trong phương án này, nội dung là sẽ không xử phạt trong 3 năm đầu triển khai nếu không phải là hành vi cố ý rửa tiền xanh.
- Tài chính chuyển đổi/Tài chính xanh
- Tài chính xanh là cung cấp vốn cho các dự án đã thân thiện với môi trường như năng lượng tái tạo; còn tài chính chuyển đổi là hỗ trợ tài chính cho các ngành phát thải carbon nhiều như thép, hóa chất trong quá trình chuyển đổi sang sản xuất carbon thấp.
- Giá carbon nội bộ
- Là mức giá cho mỗi tấn carbon mà doanh nghiệp tự thiết lập. Đây là tiêu chuẩn nội bộ dùng để giả định và tính toán chi phí thêm vào khi ra quyết định đầu tư, với tư duy rằng ‘dự án này phát thải nhiều carbon nên sẽ tốn kém chi phí hơn’.
Phát thải ‘Scope 3’ bị trì hoãn, chiếm 75% ở doanh nghiệp và 99% ở các tổ chức tài chính
Mặc dù xu hướng chung là thắt chặt chế độ, việc công bố Scope 3, đại diện cho phát thải khí nhà kính toàn bộ chuỗi cung ứng, vẫn giữ nguyên lộ trình trì hoãn 3 năm như trong dự thảo. Theo đó, các tập đoàn lớn từ 10 nghìn tỷ won trở lên - đối tượng công bố đầu tiên vào năm 2028 - sẽ chỉ phải công khai dữ liệu Scope 3 từ năm 2031. Các doanh nghiệp quy mô 5 nghìn tỷ won sẽ thực hiện vào năm 2032 và doanh nghiệp 2 nghìn tỷ won là vào năm 2033.
Đối với quyết định trì hoãn này, giới đầu tư và xã hội dân sự bày tỏ sự tiếc nuối khi dữ liệu cốt lõi để đánh giá toàn diện rủi ro khí hậu sẽ bị bỏ trống trong thời gian dài. Điều này là do Scope 3 là chỉ số quan trọng để kiểm chứng rủi ro khí hậu thực tế và tính chân thực trong kế hoạch chuyển đổi xanh của doanh nghiệp. Được biết, lượng phát thải Scope 3 chiếm trung bình khoảng 75% tổng lượng phát thải carbon của một doanh nghiệp, và con số này lên tới 99% đối với các tổ chức tài chính.
Jung Young-ju, nghiên cứu viên tại Nhóm chuyển đổi kinh tế thuộc Viện Nghiên cứu Chuyển đổi Xanh, cho biết: "Việc xác thực bởi bên thứ ba chỉ bắt đầu từ năm 2030, tức là 2 năm sau khi bắt buộc công bố, cộng với việc miễn trừ trách nhiệm toàn diện trong 3 năm đầu, sẽ khiến thị trường tích tụ những thông tin chưa được kiểm chứng và thiếu trách nhiệm. Nếu cộng thêm việc trì hoãn công bố Scope 3, lo ngại rằng thời điểm thông tin khí hậu 'đã kiểm chứng hoàn chỉnh' mà nhà đầu tư thực sự tin tưởng và sử dụng được sẽ bị đẩy lùi đến giữa những năm 2030".
Nhiều tiếng nói cũng lo ngại về việc mất cơ hội đầu tư và giảm khả năng cạnh tranh quốc tế. Cho Dae-hyun cũng chỉ ra: "Trong các ngành như thép, hóa chất, vận tải, nơi Scope 3 chiếm phần lớn tổng lượng phát thải, không thể kiểm chứng tính tin cậy của kế hoạch chuyển đổi nếu chỉ dựa vào Scope 1 và 2. Việc để trống dữ liệu này cho đến năm 2031 là điều đáng tiếc vì nó trùng khớp hoàn toàn với giai đoạn tập trung thực hiện NDC 2035 và triển khai tài chính chuyển đổi".
Để bổ trợ, ông Cho gợi ý: "Đối với các doanh nghiệp muốn sử dụng tài chính chuyển đổi hoặc tài chính xanh, có thể bắt buộc họ phải công bố Scope 3 trước, hoặc đẩy nhanh tiến độ ban hành hướng dẫn tính toán Scope 3 theo ngành xuất khẩu mà chính phủ dự kiến hoàn thiện vào năm 2028".
Chính phủ và đảng cầm quyền đã thống nhất sẽ nhanh chóng trình dự luật sửa đổi Luật Thị trường Vốn trong tháng 7 dựa trên bản cuối cùng đã được chốt. Chủ tịch Ủy ban Dịch vụ Tài chính Lee Eok-won cho biết: "Với việc công bố lộ trình, phương hướng và mục tiêu cần hướng tới đã trở nên rõ ràng. Chúng tôi sẽ thúc đẩy các biện pháp thực hiện lộ trình như sửa đổi Luật Thị trường Vốn với tốc độ nhanh nhất. Đồng thời, phối hợp với các bộ ngành liên quan để chuẩn bị các phương án hỗ trợ toàn diện, đảm bảo việc công bố thông tin đáng tin cậy".