[비즈한국] Liên quan đến vụ thông đồng đấu thầu dự án đường truyền chuyên dụng cho cơ quan công quyền, tòa án cấp sơ thẩm đã đứng về phía Chính phủ trong vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại do Chính phủ đệ trình chống lại KT, LG Uplus và SK Broadband. Tòa án phán quyết rằng hành vi bất hợp pháp chung của ba nhà mạng đã gây ra thiệt hại cho Chính phủ và yêu cầu ba công ty này phải liên đới bồi thường khoảng 4,4 tỷ won.
Dàn xếp “phi vụ 36,9 tỷ won” từ Sejong, Daejeon đến Seoul
Theo giới luật pháp ngày 15, Tòa án Trung tâm Quận Seoul (Thẩm phán Kim Seok-beom chủ trì) đã đưa ra phán quyết một phần thắng kiện cho nguyên đơn vào ngày 9 trong vụ kiện đòi bồi thường thiệt hại mà Chính phủ đệ trình chống lại ba nhà mạng KT, LG Uplus và SK Broadband. Số tiền bồi thường mà tòa án công nhận là 4,428 tỷ won, bằng một nửa số tiền mà Chính phủ yêu cầu (8,856 tỷ won).
Vụ kiện này bắt nguồn từ sự việc thông đồng đấu thầu dự án xây dựng mạng thông tin quốc gia của Bộ Việc làm và Lao động vào năm 2016. Chính phủ cho rằng vào thời điểm đó, KT, LG Uplus và SK Broadband đã gây thiệt hại cho nhà nước khi hạn chế cạnh tranh bằng cách thống nhất trước đơn vị dự kiến trúng thầu và phương thức tham gia đấu thầu.
Tháng 4 năm 2016, Cơ quan Mua sắm Chính phủ đã công bố dự án này dành cho 696 đường truyền tại 313 địa điểm trực thuộc Bộ Việc làm và Lao động. Dự án được chia thành 2 giai đoạn để đa dạng hóa nhà cung cấp viễn thông, mỗi giai đoạn có quy mô khoảng 18,6 tỷ won.
Kết quả điều tra cho thấy, đội ngũ nhân viên kinh doanh của 3 công ty đã gặp nhau nhiều lần từ tháng 12 năm 2015 đến tháng 5 năm sau (trước khi có thông báo đấu thầu) tại các quán cà phê gần khu phức hợp chính phủ Sejong, quán cà phê gần LG Uplus ở Daejeon, nhà hàng gần văn phòng KT và các quán cà phê gần văn phòng SK Broadband ở ga Seoul để bàn bạc phương án đấu thầu.
Tại đây, các bên đã thỏa thuận để KT - đơn vị vận hành cũ - trúng thầu gói số 1, và LG Uplus - cũng là đơn vị vận hành cũ - trúng thầu gói số 2. SK Broadband đóng vai trò là "quân xanh" (bù nhìn) cho cả hai gói thầu. Chi phí cho việc thông đồng cũng đã được chốt từ trước. Sau khi trúng thầu, KT và LG Uplus đã ký hợp đồng thuê lại một phần đường truyền từ SK Broadband, trả phí sử dụng lần lượt là 2 tỷ won và 3 tỷ won, bất kể có thực sự sử dụng đường truyền đó hay không.
Kết quả đấu thầu thực tế diễn ra đúng như thỏa thuận. Ở gói thầu số 1, KT trúng thầu với giá 18,422 tỷ won (tỷ lệ bỏ thầu so với giá dự kiến là 98,6%), trong khi LG Uplus bỏ giá 18,59 tỷ won (99,455%) và bị loại. Ở gói thầu số 2, LG Uplus được chọn là đơn vị ưu tiên đàm phán với giá 18,535 tỷ won. SK Broadband đã bỏ giá giống hệt nhau ở cả hai gói thầu là 13,9 tỷ won (74,363%), thấp hơn nhiều so với giá dự kiến.
Đây là một trong 12 vụ thông đồng đấu thầu đường truyền chuyên dụng lĩnh vực công mà Ủy ban Thương mại Công bằng (FTC) đã phát hiện cách đây 7 năm. Trong các gói thầu diễn ra từ tháng 4 năm 2015 trong vòng hơn 2 năm, ba nhà mạng này đã tiếp diễn hành vi thông đồng bằng cách định trước người trúng thầu và "quân xanh", hoặc thậm chí không tham gia đấu thầu để tạo điều kiện cho các hợp đồng chỉ định.
Xét về quy mô, gói thầu này có giá trị 36,957 tỷ won, là dự án quy mô lớn thứ hai sau dự án “Chọn lại nhà cung cấp mạng cơ sở bưu chính” của Tổng công ty Bưu chính (44,8 tỷ won) mà KT đã giành được thông qua hợp đồng chỉ định. Ngay cả khi coi hai gói thầu giai đoạn 1 và 2 là các dự án riêng biệt, đây vẫn là dự án lớn thứ ba sau dự án “Xây dựng mạng thông tin quốc gia” của Bộ Hành chính và An toàn (24,9 tỷ won) do KT trúng thầu với Sejong Telecom làm "quân xanh".
Khi đó, FTC đã ban hành lệnh chỉnh đốn và áp đặt tổng mức tiền phạt 13,327 tỷ won (KT 5,743 tỷ won, LG Uplus 3,895 tỷ won, SK Broadband 3,272 tỷ won) đối với 3 nhà mạng và Sejong Telecom, đồng thời chuyển hồ sơ KT sang cơ quan công tố.
Tòa án bác bỏ lập luận của 3 nhà mạng: “Quân xanh cũng phải liên đới trách nhiệm”
Trong quá trình xét xử, cả 3 nhà mạng đều lập luận rằng Chính phủ không thực sự bị thiệt hại hoặc phạm vi trách nhiệm của họ cần được giới hạn, nhưng tòa án hầu như không chấp nhận các lập luận này.
Các nhà mạng cho rằng vì Chính phủ là đối tác có nhu cầu lớn nên từ trước đến nay các hợp đồng thường được ký kết ở mức giá thấp hơn thị trường, và ngay cả khi không có thông đồng thì giá hợp đồng cũng không chênh lệch đáng kể. Họ cũng phản đối việc thừa nhận thiệt hại bằng cách dẫn chứng rằng sau khi ký hợp đồng, họ đã cung cấp thêm các thiết bị và dịch vụ như bộ chuyển mạch lõi (backbone switch) hay hệ thống ngăn chặn xâm nhập mà không thu thêm phí.
Tuy nhiên, tòa sơ thẩm nhận định rằng nếu xét đến mức giá lẽ ra được hình thành trong tình trạng cạnh tranh bình thường không có thông đồng, Chính phủ đã thực sự chịu thiệt hại. Theo đó, việc cạnh tranh bình thường bị hạn chế đồng nghĩa với việc nhà nước đã mất cơ hội ký kết hợp đồng với mức giá thấp hơn.
Tòa cũng cho rằng phí dịch vụ thấp hay các dịch vụ gia tăng có thể được xem là nghĩa vụ theo hợp đồng đã bao gồm trong yêu cầu của hồ sơ mời thầu ngay từ đầu.
Phạm vi trách nhiệm của SK Broadband, đơn vị chỉ tham gia với vai trò "quân xanh" và không trúng thầu, cũng là một điểm tranh luận. SK Broadband lập luận rằng do cơ cấu vụ việc, họ không thể là người trúng thầu gói 1 nên không phải chịu trách nhiệm bồi thường cho gói thầu số 2 mà LG Uplus ký kết. Đối với lập luận này, tòa án phán quyết rằng một khi 3 công ty đã cùng thiết kế cơ cấu thông đồng cho toàn bộ quá trình đấu thầu và phân chia vai trò với nhau, họ phải có trách nhiệm liên đới bồi thường cho các hành vi bất hợp pháp chung.
3 công ty cũng viện dẫn khoản tiền bồi thường thiệt hại dự kiến được quy định trong hợp đồng liêm chính để lập luận rằng phạm vi bồi thường không thể vượt quá một tỷ lệ nhất định của giá trị hợp đồng, nhưng tòa án phán quyết rằng đây không thể coi là cơ sở để hạn chế quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại của Chính phủ đối với hành vi bất hợp pháp. Các lập luận khác như bù trừ lợi ích cũng không được chấp nhận.
Tuy nhiên, xét đến sự không chắc chắn trong việc tính toán mức thiệt hại, tòa án đã giới hạn trách nhiệm của các bị cáo ở mức 50%. Do đó, mức bồi thường được ấn định là 4,428 tỷ won, bằng một nửa tổng thiệt hại 8,856 tỷ won.
Hiện tại, trong khi KT đã quyết định kháng cáo, LG Uplus và SK Broadband cho biết họ sẽ quyết định việc kháng cáo sau khi xem xét kỹ lưỡng nội dung phán quyết.
Ngoài vụ việc này, sau các lệnh trừng phạt của FTC, các nhà mạng viễn thông cũng đang liên tiếp thua kiện trong các vụ đòi bồi thường thiệt hại do các cơ quan đặt hàng cá biệt đệ trình.
Tháng 4 năm nay, trong phiên tòa sơ thẩm của vụ kiện do Trung tâm Quản lý Tài nguyên Thông tin Quốc gia đệ trình, tòa đã tuyên phán quyết bồi thường hơn 3 tỷ won cho 4 công ty gồm KT, LG Uplus, SK Broadband và Sejong Telecom. Đây là vụ kiện liên quan đến dự án mạng xương sống (backbone) của Bộ Hành chính và An toàn trị giá 24,9 tỷ won đã đề cập ở trên. Trong phiên sơ thẩm liên quan đến Cơ quan Khí tượng, tòa cũng ra phán quyết bồi thường hơn 900 triệu won cho KT, LG Uplus và SK Broadband. Cả 3 nhà mạng đều đã kháng cáo đối với hai vụ việc này.
Trước đó, vụ kiện do Viện Khoa học và Công nghệ thông tin Hàn Quốc đệ trình chống lại KT đã kéo dài đến tận Tòa án Tối cao và vào tháng 10 năm ngoái, phán quyết cuối cùng yêu cầu KT bồi thường 1,2 tỷ won đã được xác nhận. Trong vụ kiện của Cục Quản lý Nhân lực Quân đội, vào tháng 2 năm ngoái, tòa sơ thẩm cũng phán quyết KT phải bồi thường 280 triệu won và SK Broadband phải bồi thường 100 triệu won.