[비즈한국] Nỗi khổ của những "con sen" (người nuôi mèo) có mèo bị viêm phúc mạc truyền nhiễm (FIP) là không thể kể hết. Vì căn bệnh này chưa có thuốc điều trị chính thức, người ta thường nói "chẩn đoán FIP chẳng khác nào bản án tử hình". Gần đây, việc tìm mua các sản phẩm từ Trung Quốc được bào chế từ những hợp chất thuốc mới – thứ được coi là phương pháp điều trị duy nhất – trở nên vô cùng khó khăn. Thậm chí, có ý kiến cho rằng dù có bỏ ra số tiền lớn để mua được, họ cũng buộc phải chọn cách tự tiêm điều trị trái phép. Dù phải "ngậm đắng nuốt cay" mua hàng Trung Quốc, nỗi lo về hiệu quả và sự an toàn vẫn đeo bám họ vì đó cũng chỉ là những loại thuốc không giấy phép.
Lý do thuốc "điều trị viêm phúc mạc truyền nhiễm ở mèo" không phép từ Trung Quốc tràn lan
Viêm phúc mạc truyền nhiễm ở mèo (FIP, feline infectious peritonitis) được chia thành thể ướt và thể khô. Mèo mắc FIP thể ướt sẽ bị tích dịch trong ổ bụng và lồng ngực khiến vùng bụng sưng to, đồng thời xuất hiện các triệu chứng sốt và khó thở. Thể khô biểu hiện qua viêm u hạt toàn thân, gây ra các triệu chứng thần kinh đa ổ hoặc các vấn đề về mắt. Khi bệnh tiến triển, thể khô có thể chuyển sang thể ướt. Mặc dù không có phương pháp chẩn đoán rõ ràng, bệnh chủ yếu được xác định dựa trên tình trạng giảm albumin, tăng globulin và giảm tế bào lympho.
Giáo sư Cho Ho-seong thuộc Đại học Thú y Đại học Quốc gia Jeonbuk giải thích: “FIP là một loại virus corona. Hầu hết mèo nhiễm virus corona chỉ bị viêm ruột, nhưng sau khi nhiễm, virus có thể biến thể và biểu hiện dưới dạng viêm phúc mạc. Trước đây từng có vaccine, nhưng vì xuất hiện các trường hợp mèo có kháng thể vẫn bị bệnh và tử vong, nên kết luận được đưa ra là 'đối với căn bệnh này, có kháng thể chưa chắc đã tốt'. Do đó, việc tiêm chủng đã bị đình chỉ hoàn toàn. Vì có rất ít người nghiên cứu về viêm phúc mạc truyền nhiễm ở mèo nên thuốc điều trị cũng không được phát triển”.
Vì lý do này, viêm phúc mạc truyền nhiễm ở mèo – căn bệnh có tỷ lệ tử vong cực cao – được coi là "bản án tử hình" vì không có cách nào khác ngoài các liệu pháp triệu chứng giúp trì hoãn tình trạng bệnh. Tuy nhiên, vài năm gần đây, hy vọng đã bắt đầu nhen nhóm với những người nuôi mèo. Năm 2017, nhóm nghiên cứu tại Đại học California và Đại học Bang Kansas (Mỹ) đã công bố một bài báo cho thấy hợp chất protease tương tự 3C là 'GC376' có hiệu quả trong việc điều trị FIP. Trong nghiên cứu này, các nhà khoa học cho biết 7 trong số 20 con mèo đã được chữa khỏi bằng GC376.
Năm 2019, một bài báo khác về hiệu quả điều trị FIP của chất tương tự nucleoside (thuốc kháng virus) 'GS441524' cũng được công bố. Theo bài báo, 26 trong số 31 con mèo đã hoàn thành đợt điều trị kéo dài 12 tuần. 18 trong số 26 con mèo duy trì được sức khỏe sau lần điều trị đầu tiên, 8 con còn lại tái phát trong vòng từ 3 đến 84 ngày. 5 con trong số đó thành công sau đợt điều trị thứ hai và 2 con thành công sau đợt thứ ba, cuối cùng có 25 con mèo sống sót lâu dài nhờ GS441524.
Khi nhu cầu của các chủ nuôi trong và ngoài nước tăng cao, các đơn vị sản xuất tại Trung Quốc đã tận dụng hóa chất này để bào chế ra dung dịch tiêm được gọi là "thuốc mới trị viêm phúc mạc cho mèo". Tất nhiên, đây không phải là sản phẩm được cấp phép chính thức. Ngay lập tức, những người môi giới mua hộ xuất hiện tại Hàn Quốc, và các chủ nuôi bắt đầu mua trực tiếp qua các trang web như Alibaba hoặc thông qua người bán trong nước. Trên các ứng dụng mua bán đồ cũ, một lọ thuốc có giá khoảng 200.000 won. Các chủ nuôi tại Hàn Quốc thường tự tiêm tại nhà hoặc mang mèo đến bệnh viện để tiêm. Một chủ nuôi chia sẻ: "Người bán trong nước đã kết nối tôi với một người biết cách tiêm, và người đó đã hướng dẫn tôi cách tiêm vào lần đầu tiên".
Chi phí không hề rẻ. Đối với GS441524, về cơ bản cần tiêm hàng ngày trong 12 tuần và liều lượng phải tăng theo trọng lượng cơ thể để đạt hiệu quả. Hàm lượng yêu cầu cơ bản là 5mL trên mỗi kg trọng lượng. Chủ nuôi tên A cho biết: “Tôi bắt đầu điều trị từ tháng 10 năm ngoái và bước vào giai đoạn theo dõi từ tháng 1 năm nay. Tôi mua thuốc qua người bán trong nước, thời điểm đó giá khoảng 90.000 won một lọ. Được biết loại thuốc này không được giảm liều nên do tiêm liều cao ngay từ đầu, tôi cần nhiều thuốc hơn. Tổng cộng tôi đã dùng khoảng 60 lọ, tốn kém khoảng 5 triệu won. Thế vẫn còn là rẻ đấy”.
Câu chuyện về việc tự đặt mua thuốc và tự điều trị bất hợp pháp
Dù các chủ nuôi chấp nhận gánh nặng chi phí vì muốn cứu thú cưng, họ lại gặp phải một lo lắng mới gần đây. Những người phân phối trong nước chuyên mua hộ và bán sản phẩm Trung Quốc đã "lặn mất tăm". Một chủ nuôi khác tên B cho biết: "Một trong những người bán trong nước đã bị tố cáo vì vi phạm Luật Dược phẩm nên những người khác đều đang phải lánh mặt".
Theo Cơ quan Kiểm dịch Động thực vật Hàn Quốc, nếu người bán hàng mua hộ phân phối thuốc thú y là vi phạm Luật Dược phẩm, nhưng nếu cá nhân tự mua trực tiếp thuốc thú y (dù là không phép hay có phép) cho mục đích tiêu dùng cá nhân thì không vi phạm luật này. Tuy nhiên, B chia sẻ: "Các chủ nuôi cũng có cách tự đặt mua trực tiếp. Gần đây sản phẩm Trung Quốc nhiều nên giá mỗi lọ chưa đến 100.000 won. Nhưng nhiều người không biết cách tự mua, và dù có biết thì cũng mất thời gian chờ đợi hàng về. Đây là căn bệnh mà từng giây từng phút đều vô cùng quý giá".
Cũng có trường hợp bệnh viện thú y giúp mua thuốc Trung Quốc. Theo Cơ quan Kiểm dịch, ngay cả trước khi thuốc được cấp phép, các loại thuốc cần thiết cho điều trị khẩn cấp vẫn có thể được nhập khẩu mà không cần đăng ký nhập khẩu hay cấp phép mặt hàng nếu khai báo với Cơ quan Kiểm dịch. Tuy nhiên, nếu bác sĩ thú y tự đặt mua mà không thông qua khai báo thì sẽ vi phạm quy định về xử lý thuốc thú y. Trong số 11 bệnh viện thú y mà Bizhankook liên hệ ngẫu nhiên, có 4 nơi cho biết họ tiến hành điều trị FIP theo cách chủ nuôi tự mang thuốc đến hoặc bệnh viện trực tiếp mua giúp, 5 nơi nói họ không điều trị. 2 nơi còn lại cho biết không thể điều trị do khó nhập thuốc vì dịch COVID-19.
Tuy nhiên, cũng có những tiếng nói bất bình từ phía các chủ nuôi. A chia sẻ: “Bệnh viện gọi đây là 'loại thuốc tự chế' rồi hét giá 400.000 – 500.000 won một lọ. Có người nói chỉ riêng chi phí điều trị tại bệnh viện đã lên tới 30 triệu won”. B nói thêm: “Dù sao thì bệnh viện cũng chỉ mua loại thuốc Trung Quốc giống như chúng tôi để điều trị thôi. Việc phải đưa mèo đến bệnh viện mỗi ngày để tiêm cũng không dễ dàng. Nếu có thuốc mới chính thức được phát triển thì dù đắt tôi cũng sẽ bằng mọi cách đến bệnh viện điều trị, đó là lý do tại sao chúng tôi phải chọn cách tự mua và tự điều trị tại nhà”. Việc chủ nuôi tự ý tiêm điều trị cho thú cưng có thể vi phạm Luật Thú y.
Vì không còn lựa chọn nào khác nên họ buộc phải dùng thuốc Trung Quốc không phép, nhưng trong lòng các chủ nuôi vẫn luôn bất an. Theo Phòng Quản lý Thuốc thú y thuộc Cơ quan Kiểm dịch Động thực vật, hiện chưa có loại thuốc nào được cấp phép với hoạt chất GC376 và GS441524. Đại diện phòng này cho biết: "Chúng tôi không có cách nào hỗ trợ nếu vấn đề phát sinh đối với những loại thuốc không trải qua quy trình sản xuất và nhập khẩu bình thường".
Các chủ nuôi đang hy vọng có thể sớm sử dụng các loại thuốc giá cả phải chăng, đã được chứng minh tính an toàn và hiệu quả. Một công ty khởi nghiệp về thuốc thú y tại Hàn Quốc hiện đã nộp đơn đăng ký thử nghiệm lâm sàng cho loại thuốc thú y sử dụng Pelicob (GS441524) lên Cơ quan Kiểm dịch. Ông Oh Hong-geun, đại diện của Huvet (bác sĩ thú y) cho biết: "Chúng tôi cần đánh giá tỷ lệ chữa khỏi sau 3 tuần tiêm trên động vật thử nghiệm (mèo) và tiến hành kiểm tra độc tính. Mục tiêu là được phê duyệt thử nghiệm lâm sàng trong nửa đầu năm 2021 và nhận được giấy phép thương mại trong nửa đầu năm sau. Vì thuốc thử nghiệm lâm sàng được sản xuất số lượng nhỏ và mọi quy trình đều tổng hợp tại trong nước nên giá thành khá cao. Chúng tôi có kế hoạch giảm giá bằng cách duy trì độ tinh khiết trên 98% và thiết lập hệ thống quy trình sản xuất hàng loạt".