[비즈한국] Tập đoàn Kumho Asiana khởi đầu vào năm 1946 với chỉ 2 chiếc taxi, rồi vươn lên đứng thứ 7 trong giới tài phiệt Hàn Quốc chỉ sau 60 năm. Bắt đầu từ việc thành lập Gwangju Taxi năm 1946 và Gwangju Passenger Car (Kumho Express) năm 1948, tập đoàn đã thâm nhập vào ngành vận tải và phát triển thông qua lĩnh vực xây dựng và hàng không. Dù đã vượt qua khủng hoảng tài chính thành công, nhưng dưới thời Chủ tịch thứ 4 là ông Park Sam-koo, tập đoàn Kumho Asiana đã rơi vào khủng hoảng, để rồi thực tế bị tan rã và thu mình lại thành một doanh nghiệp quy mô vừa như hiện nay.
Sự phát triển của Tập đoàn Kumho Asiana thông qua quản trị huynh đệ của người sáng lập Park In-cheon và các con trai
Người sáng lập Park In-cheon sinh năm 1901 tại Naju, tỉnh Jeollanam. Vốn có niềm đam mê kinh doanh, ông đã thử sức qua nhiều lĩnh vực như buôn bán bông vải nhưng đều thất bại. Sau đó, ông từ bỏ kinh doanh, thi đỗ kỳ thi tuyển cảnh sát và thăng tiến lên cấp lãnh đạo. Trong một lần đọc tin tức về việc quân đội Nhật Bản liên tiếp thất bại trong Chiến tranh Thái Bình Dương, ông đã lỡ miệng lẩm bẩm: “Cứ đà này không khéo Nhật Bản thua trận thật sao”. Một thám tử người Nhật nghe thấy đã báo cáo cấp trên, khiến ông bị cách chức.
Chỉ 2 tháng sau khi ông Park In-cheon bị cách chức, Nhật Bản thực sự thua trận. Nhờ việc bị cách chức trước đó, ông may mắn nằm ngoài danh sách đối tượng bị Ủy ban Đặc biệt điều tra về các hành động phản dân tộc. Từng làm việc tại Cục Giao thông và có niềm quan tâm đến ngành vận tải, ở tuổi 46, ông bắt đầu khởi nghiệp kinh doanh taxi và xe buýt. Trong thập niên 1970, với sự ra đời của đường cao tốc Gyeongbu và Honam, ông đã thành lập Gwangju Express (nay là Kumho Express) để mở rộng kinh doanh.
Sau vận tải, người sáng lập Park In-cheon tiếp tục thành lập Kumho Tire073240 và Kumho Construction002990. Tuy nhiên, do suy thoái kinh tế, ngành xây dựng đã không gặt hái được thành công lớn trước khi ông qua đời. Năm 1984, sau khi ông Park In-cheon qua đời, con trai cả là Park Seong-yong lên nắm quyền chủ tịch tập đoàn. Điểm đặc biệt là Chủ tịch Park Seong-yong đã cùng các em trai là Park Jeong-koo, Park Sam-koo và Park Chan-koo ký kết “Bản thỏa thuận quản trị chung giữa các anh em”.
Bản thỏa thuận bao gồm các nội dung: △Không giữ chức chủ tịch quá 65 tuổi △Được bầu chọn bởi sự đồng thuận của 4 gia đình △Nhiệm kỳ không quá 10 năm △4 anh em giữ tỷ lệ cổ phần ngang nhau. Chủ tịch Park Seong-yong đã đặt nền móng vững chắc cho Tập đoàn Kumho Asiana. Khi chính phủ thúc đẩy thành lập hãng hàng không dân dụng thứ hai, tập đoàn Kumho do ông lãnh đạo đã được chọn, và tháng 12/1988, Asiana Airlines ra đời. Sau đó, trong thập niên 1990, nhờ sự bùng nổ của ngành xây dựng, Kumho Construction đã tăng trưởng vượt bậc. Năm 1996, Chủ tịch Park Seong-yong được suy tôn làm Chủ tịch danh dự và em trai là Park Jeong-koo tiếp quản tập đoàn.
Năng lực quản trị của Chủ tịch Park Jeong-koo đã được kiểm chứng. Năm 1981, khi nhậm chức Chủ tịch Kumho Tire trong bối cảnh thua lỗ 5 tỷ won, ông đã xoay chuyển tình thế, mang về lợi nhuận 12 tỷ won chỉ sau 2 năm và đưa Kumho Tire vào top 10 hãng lốp xe thế giới. Đây cũng là doanh nghiệp lốp xe duy nhất của Hàn Quốc thâm nhập thành công vào thị trường Trung Quốc. Chủ tịch Park Jeong-koo đã tái cơ cấu tài chính cho tập đoàn thông qua việc hợp nhất và giải thể các đơn vị, đưa tập đoàn vào top 10 tập đoàn lớn nhất Hàn Quốc. Tuy nhiên, năm 2002, ông qua đời vì ung thư phổi, và theo thỏa thuận quản trị chung, ông Park Sam-koo đã nhậm chức Chủ tịch đời thứ 4.
Sự thay đổi trong thỏa thuận quản trị huynh đệ và sự sụp đổ của Tập đoàn Kumho Asiana
Năm 2005, sau khi Chủ tịch đời thứ 2 Park Seong-yong qua đời, Chủ tịch Park Sam-koo đã tự ý sửa đổi bản thỏa thuận quản trị chung và phá vỡ sự đồng thuận giữa các anh em. Ông đã xóa bỏ các điều khoản về việc không giữ chức vụ quá 65 tuổi và giới hạn nhiệm kỳ 10 năm, thay vào đó bổ sung nguyên tắc đa số phiếu nếu có bất đồng quan điểm và ưu tiên ý kiến của người lớn tuổi. Năm 2006, ông bổ sung điều khoản cấm chia tách tập đoàn và vào năm 2008, thêm nội dung phạt 50% giá trị cổ phiếu sở hữu cho gia đình khác nếu vi phạm thỏa thuận.
Với tham vọng biến ngành xây dựng thành mảng kinh doanh chủ lực, năm 2006, Chủ tịch Park Sam-koo đã mua lại 72,1% cổ phần của Daewoo Engineering & Construction047040 – công ty xây dựng lớn nhất Hàn Quốc thời điểm đó – với giá 6.425,5 tỷ won. Trong khi thị trường ước tính giá trị của Daewoo E&C chỉ khoảng 3.000 tỷ won, việc bỏ ra số tiền gấp đôi khiến nhiều người bất ngờ. Vấn đề nằm ở phương thức huy động hơn 6.000 tỷ won. Khoảng 3.000 tỷ won được vay thông qua Kumho Industrial và Kumho Tire, trong khi 3.500 tỷ won còn lại được huy động qua các quỹ đầu tư tư nhân. Đối với số tiền từ quỹ đầu tư, ông đã ký hợp đồng quyền chọn bán (put-back option) cam kết mua lại cổ phiếu với giá 34.000 won/cổ phiếu sau 3 năm, đổi lại là việc ủy quyền quyền biểu quyết. Khi ấy, tổng vốn của Tập đoàn Kumho Asiana chỉ rơi vào khoảng 3.000 tỷ won.
Không dừng lại ở đó, năm 2008, Chủ tịch Park Sam-koo tiếp tục chi 4.100 tỷ won để mua lại Daehan Tongun. Nhờ đó, Kumho Asiana vươn lên đứng thứ 7 trong giới tài phiệt. Tuy nhiên, sự mở rộng dựa trên nợ vay có thể dẫn đến khủng hoảng thanh khoản. Ông Park Chan-koo, Chủ tịch mảng hóa chất và là em trai ông, đã phản đối thương vụ này nhưng không thể ngăn cản được anh trai. Năm 2008, khủng hoảng tài chính toàn cầu ập đến, giá cổ phiếu lao dốc và Daewoo E&C cũng không trụ vững. Giá cổ phiếu giảm từ 13.000 won lúc mua xuống còn 10.000 won, trong khi thời hạn thực hiện quyền chọn bán đang cận kề.
Cuối cùng, vào tháng 12/2009, không thể gánh nổi giá cổ phiếu cần mua lại, Tập đoàn Kumho Asiana đã bán Daewoo E&C cho Ngân hàng Phát triển Hàn Quốc (KDB), đồng thời bán cả Kumho Life, Kumho Rent-a-car và Daehan Tongun. Dù vậy, số nợ vẫn còn thiếu hụt, họ buộc phải bán trụ sở tập đoàn và thậm chí dùng cả tài sản cá nhân của Chủ tịch Park Sam-koo làm tài sản thế chấp để thoát nạn. Trong khi đó, do xung đột trong quá trình thâu tóm, Chủ tịch Park Chan-koo đã bán cổ phần Kumho Industrial, mua lại cổ phần Kumho Petrochemical011780 và tách riêng khỏi Tập đoàn Kumho Asiana.
Khoản nợ từng lên tới 4.600 tỷ won vào năm 2017 chỉ giảm xuống còn 3.000 tỷ won vào tháng 12/2018. Tuy nhiên, không phải mọi khoản nợ đều đã được giải quyết. Tháng 3/2019, vấn đề lại nảy sinh khi Asiana Airlines nhận “ý kiến hạn chế” từ công ty kiểm toán Samil. Tính đến tháng 12/2018, trong tổng tài sản khoảng 8.000 tỷ won của Asiana Airlines thì có tới 7.000 tỷ won là nợ, tỷ lệ nợ vượt quá 600%. Tháng 3/2019, Chủ tịch Park Sam-koo từ chức và từ bỏ quyền quản trị. Tháng 4/2019, việc bán Asiana Airlines được quyết định. HDC Group từng bày tỏ ý định mua lại, nhưng đến tháng 4/2020 lại trì hoãn khiến ngay cả Kumho Express – “cái nôi” của tập đoàn – cũng rơi vào khủng hoảng thanh khoản và phải chịu sự quản lý của chủ nợ.
Sau đó, Korean Air003490 tuyên bố mua lại Asiana Airlines. Khi Asiana Airlines rời đi, Tập đoàn Kumho Asiana chỉ còn lại Kumho Express và Kumho Industrial, trở thành một doanh nghiệp quy mô vừa. Ngày 8/12/2020, Tập đoàn Kumho thông báo giải thể Phòng Quản trị chiến lược, chính thức bước vào lộ trình tan rã tập đoàn.
Cựu Chủ tịch Park Sam-koo hiện đã rời khỏi vị trí điều hành sau khi bán căn nhà của mình ([Độc quyền] Cựu Chủ tịch Kumho Park Sam-koo bán căn nhà tại UN Village với giá 26,8 tỷ won). Con trai cả của ông, Park Se-chang – Chủ tịch Kumho Construction – đang nỗ lực củng cố quyền kiểm soát bằng cách đầu tư 1 tỷ won để mua 0,3% cổ phần của Kumho Construction. Với tư cách là cổ đông lớn thứ hai sở hữu 28,6% cổ phần Kumho Express, ông Park Se-chang đang cố gắng duy trì sự tồn tại của Tập đoàn Kumho.