[비즈한국] Với sự nổi lên của xu hướng tiêu dùng không tiếp xúc, dịch vụ giao hàng xuyên đêm đã trở thành một phần của cuộc sống hàng ngày. Không chỉ rau củ hay thực phẩm chế biến sẵn, các loại món ăn đã nấu chín từ những nhà hàng nổi tiếng hay các sản phẩm từ chợ truyền thống cũng đang dần trở nên đa dạng hơn. Mặc dù số lượng đơn hàng đang tăng lên nhờ sự tiện lợi khi có thể nhận nhiều loại thực phẩm tại nhà, nhưng những lo ngại cũng không hề nhỏ. Do các doanh nghiệp vừa và nhỏ thiếu hệ thống chuỗi cung ứng lạnh (cold chain) đang đua nhau tham gia vào thị trường, độ tươi ngon của thực phẩm không được duy trì đúng cách.
Trải nghiệm thực tế các dịch vụ 'giao đồ ăn nhà hàng', 'giao cá sống' đang hot
Dịch vụ A đang thu hút sự chú ý nhờ giao món ăn từ các nhà hàng nổi tiếng theo từng khu vực vào ban đêm. Công ty tập hợp các đơn hàng trong ngày, đến nhà hàng nhận đồ ăn, sau đó đưa về điểm tập kết để phân loại và đóng gói. Nếu bắt đầu giao hàng vào buổi tối, khách hàng có thể nhận được món ăn vào sáng hôm sau.
Tôi đã thử đặt món canh, há cảo và phở thông qua dịch vụ A. Đây là sản phẩm từ các nhà hàng nổi tiếng ở Daechi-dong, Itaewon và Chungjeong-ro tại Seoul. Lúc 7 giờ 40 phút tối ngày 14, tôi nhận được thông báo hàng bắt đầu xuất phát và sáng hôm sau kiểm tra thì thấy hàng đã đến trước cửa nhà. Đơn hàng được giao hoàn tất vào lúc 4 giờ sáng ngày 15. Khi mở hộp giấy, bên trong là túi canh được gói trong túi giữ nhiệt. Vì đựng trong hộp dùng một lần giống như khi đóng gói trực tiếp tại nhà hàng, tôi chỉ cần hâm nóng lại là có thể dùng ngay.
Việc có thể nhận món ăn từ các nhà hàng nổi tiếng ngay tại nhà một cách tiện lợi là một ưu điểm hấp dẫn. Đây là dịch vụ nhận được sự hưởng ứng cao từ người tiêu dùng trong bối cảnh khó ra ngoài hay đi ăn tiệm như hiện nay. Theo công ty, dịch vụ A đang duy trì tốc độ tăng trưởng hơn 50% mỗi tháng.
Tuy nhiên, cần có sự chuẩn bị cho mùa hè sắp tới. Việc để thực phẩm đã nấu chín tiếp xúc với nhiệt độ phòng mà chỉ có một túi đá là rất rủi ro. Túi đá trong hộp sản phẩm tôi mở ra vào sáng ngày 15 đã tan chảy hoàn toàn. Giá đỗ đi kèm trong món phở cũng đã héo úa và không thể ăn được.
Dịch vụ A trả lời rằng họ sử dụng xe lạnh để vận chuyển nên không có vấn đề gì về độ tươi ngon của thực phẩm. Một đại diện của dịch vụ A cho biết: "Chúng tôi sử dụng các đối tác có hệ thống chuỗi cung ứng lạnh để giao hàng. Đồng thời, công ty cũng chú trọng duy trì độ tươi bằng cách sử dụng các vật liệu giữ nhiệt và đóng gói phù hợp với từng loại sản phẩm".
Tuy nhiên, các phương tiện thu gom sản phẩm từ nhà hàng lại không được trang bị hệ thống làm lạnh. Họ sử dụng xe thường để vận chuyển thực phẩm đến điểm tập kết. Ngoài ra, sản phẩm còn mất một khoảng thời gian khá dài tiếp xúc với nhiệt độ phòng từ lúc ở điểm tập kết cho đến khi chuyển sang đơn vị giao hàng. Trong mùa hè nóng bức, chỉ cần vài giờ tiếp xúc với nhiệt độ phòng, thực phẩm rất dễ bị biến chất.
Đại diện dịch vụ A giải thích: "Dù xe thu gom không phải là xe lạnh nhưng chúng tôi sử dụng túi đá và thùng chứa có khả năng giữ nhiệt. Khi quá trình giao hàng không nối tiếp ngay tại điểm tập kết, chúng tôi sẽ cho vào tủ lạnh bảo quản".
Khi tôi thử sử dụng dịch vụ B – vốn đang được ưa chuộng nhờ giao hàng thủy hải sản theo mùa và cá sống trong ngày với giá rẻ – những lo ngại về độ tươi ngon càng lớn hơn. Dịch vụ B giao hàng bằng xe cá nhân thay vì xe lạnh. Nhân viên giao hàng lấy sản phẩm từ ghế sau của một chiếc xe van thông thường. Cá sống trong hộp giấy chỉ được giữ tươi bằng một túi đá duy nhất.
Bên trong xe vẫn còn chất đống nhiều sản phẩm của các khách hàng khác chưa giao. Việc vận chuyển các mặt hàng đòi hỏi độ tươi cực cao như cá sống hay hải sản bằng xe thông thường dễ dẫn đến nguy cơ mất an toàn thực phẩm do thời gian tiếp xúc với nhiệt độ phòng kéo dài.
Đại diện dịch vụ B giải thích: "Chúng tôi có hệ thống chuỗi cung ứng lạnh cho đến giai đoạn xuất kho. Sau đó, dù khâu giao hàng đến tay khách hàng không có chuỗi lạnh, chúng tôi cố gắng rút ngắn thời gian giao hàng xuống dưới 3 tiếng để sản phẩm đến nơi vẫn tươi ngon". Người này nói thêm: "Vào mùa hè, tùy theo sự thay đổi của nhiệt độ bên ngoài, chúng tôi sẽ bổ sung thêm các loại vật liệu giữ lạnh thân thiện với môi trường để duy trì nhiệt độ bên trong hộp từ 10~15 độ".
“Chỉ quản lý phương thức giao dịch” – Quản lý vệ sinh của các nền tảng giao hàng vẫn là vùng xám
Dịch vụ C ra mắt năm ngoái đã thu hút sự chú ý lớn nhờ việc giao hàng trong ngày từ chợ Garak đến các khu vực Seoul và Gyeonggi. Đơn hàng đổ về dồn dập nhờ dịch vụ giao hàng nhanh, chỉ cần đặt trước 3 giờ chiều là có thể nhận hàng trước 7 giờ tối cùng ngày. Việc bán thủy hải sản và thịt với giá rẻ nhận được sự hưởng ứng nhiệt tình từ khách hàng.
Trong giai đoạn đầu khi số lượng đơn hàng chưa quá nhiều, không có vấn đề gì lớn xảy ra. Thế nhưng, khi lượng đơn hàng tăng lên, thời gian giao hàng bắt đầu chậm lại. Khách hàng Kim, người thường xuyên sử dụng dịch vụ C, chia sẻ: "Tôi thường đặt cá bơn hay thịt ba chỉ vì giá rẻ. Lúc mới ra mắt, dịch vụ cho phép chọn thời gian nhận hàng và họ đến đúng giờ. Nhưng khi bắt đầu nổi tiếng, việc giao hàng mất nhiều thời gian hơn. Tôi đặt cá để ăn tối nhưng đến tận 1 giờ 30 sáng hôm sau mới nhận được".
Thời gian giao hàng chậm trễ khiến chất lượng thực phẩm giảm sút. Vì số lượng hàng giao mỗi chuyến tăng lên, thời gian các sản phẩm cần độ tươi như cá hay thịt phải tiếp xúc với nhiệt độ phòng cũng kéo dài theo. Những phàn nàn về chất lượng sản phẩm bắt đầu tích tụ, và ngày càng nhiều khách hàng báo cáo các triệu chứng bất thường sau khi ăn hàng từ dịch vụ này. Trên các cộng đồng trực tuyến địa phương, các trường hợp bị đau bụng sau khi ăn thực phẩm từ dịch vụ C liên tục được đăng tải, và cuối cùng dịch vụ C đã phải đóng cửa vào tháng trước.
Dù các nền tảng liên quan đến thực phẩm đang gia tăng nhanh chóng, nhưng hiện chưa có quy định đặc biệt nào về quản lý vệ sinh để kiểm soát chúng. Các phòng ban vệ sinh của chính quyền địa phương chỉ quản lý các cửa hàng ăn uống thông thường, còn các doanh nghiệp nền tảng không thuộc đối tượng quản lý. Bộ phận phụ trách kinh doanh thương mại điện tử cũng đang lúng túng vì không có quy định liên quan đến vệ sinh thực phẩm.
Một đại diện của bộ phận Phụ trách Kinh tế Công bằng thuộc Chính quyền Thủ đô Seoul cho biết: "Kinh doanh thương mại điện tử áp dụng Luật bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử, nên chỉ quản lý về phương thức giao dịch. Vì doanh nghiệp nền tảng không trực tiếp vận hành cơ sở kinh doanh thực phẩm nên không có hướng dẫn quản lý vệ sinh riêng".
Giáo sư Lee Eun-hee, khoa Khoa học Người tiêu dùng tại Đại học Inha, cho biết: "Các doanh nghiệp vừa và nhỏ về giao nhận thực phẩm đang tăng lên nhưng lại thiếu các quy định hay sổ tay hướng dẫn dành cho họ. Chính quyền địa phương hiện chỉ chịu trách nhiệm quản lý vệ sinh cho các nhà hàng thông thường, trong khi thói quen ăn uống của người dân đã thay đổi. Việc quản lý để đảm bảo các đơn vị giao hàng, vận chuyển có hệ thống duy trì độ tươi sống phù hợp cho thực phẩm là rất cần thiết".