[비즈한국] Trước tình trạng lo ngại về việc thiếu hụt nguồn cung vaccine ngày càng tăng, sự quan tâm của dư luận đang đổ dồn vào ‘Sputnik V’, loại vaccine ngừa Covid-19 của Nga. Được biết, Tổng thống Moon Jae-in đã chỉ đạo xem xét khả năng nhập khẩu loại vaccine này vào ngày 21. Thống đốc tỉnh Gyeonggi, Lee Jae-myung, người trước đó từng cho biết tỉnh Gyeonggi đang tự xem xét việc nhập khẩu vaccine từ nước khác, cũng đã lên tiếng đề nghị kiểm chứng công khai Sputnik V. Trong bối cảnh các công ty dược phẩm trong nước đang thực hiện gia công sản xuất vaccine này, nhiều ý kiến cho rằng nếu việc nhập khẩu Sputnik V vào Hàn Quốc được xác nhận, chúng ta có thể đàm phán với những điều kiện có lợi hơn, điều này đang thu hút sự chú ý đặc biệt.
Tại sao vaccine đầu tiên trên thế giới ‘Sputnik V’ lại gây chú ý vào lúc này?
Được đặt theo tên vệ tinh nhân tạo đầu tiên trên thế giới do Liên Xô phóng năm 1957, Sputnik V xuất hiện vào tháng 8 năm 2020. Đây là thời điểm Nga trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới cấp phép cho một loại vaccine ngừa Covid-19. Tuy nhiên, thời điểm đó đã nảy sinh nghi vấn đây chỉ là "nước lã" (vaccine không hiệu quả), vì nó chỉ mới được cấp phép sau giai đoạn thử nghiệm lâm sàng thứ 2. Đặc biệt, quy mô thử nghiệm lâm sàng quá nhỏ đã trở thành vấn đề gây tranh cãi. Theo kết quả nghiên cứu lâm sàng giai đoạn 1 và 2 được công bố trên tạp chí y khoa quốc tế 'The Lancet' vào tháng 9 năm ngoái, nhóm nghiên cứu đã tiến hành thử nghiệm trên 76 người trưởng thành từ 18 đến 60 tuổi tại Nga trong khoảng thời gian từ tháng 6 đến tháng 8.
Trong bài báo, nhóm nghiên cứu tuyên bố rằng không có tác dụng phụ nghiêm trọng nào được ghi nhận và tất cả những người tham gia thử nghiệm đều hình thành kháng thể. Tuy nhiên, nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng thời gian theo dõi những người tham gia thử nghiệm chỉ kéo dài 42 ngày và nhóm thử nghiệm không có nhóm tiêm giả dược, nên không thể đảm bảo được hiệu quả và tính an toàn của vaccine.
Sau đó, Sputnik V bắt đầu nhận được sự quan tâm trở lại vào tháng 2 vừa qua khi kết quả thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3 được đăng trên tạp chí The Lancet. Cuộc thử nghiệm này đã được thực hiện trên 21.977 người từ 18 tuổi trở lên từ tháng 9 đến tháng 11 năm ngoái, cho thấy hiệu quả của vaccine đạt 91,6%. Đặc biệt, đối với 2.144 người trên 60 tuổi, hiệu quả đạt mức 91,8%. Ngày 19 vừa qua (giờ địa phương), Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga (RDIF), cơ quan chịu trách nhiệm phát triển Sputnik V, đã công bố kết quả tự điều tra trên 3,8 triệu người được tiêm chủng với hiệu quả đạt tới 97,6%.
Giá rẻ và hiệu quả không hề kém cạnh, nhưng…
Sputnik V là vaccine sử dụng công nghệ ‘vector virus’, giống với vaccine của AstraZeneca và Janssen. Bằng cách đưa gene của virus Covid-19 vào vector adenovirus (virus cảm lạnh ở người), nó kích thích cơ thể sản sinh protein kháng nguyên để tạo ra phản ứng miễn dịch. Điểm yếu của loại vaccine này là những lo ngại về khả năng gây đông máu, tương tự như các trường hợp đã xuất hiện ở người tiêm vaccine AstraZeneca và Janssen.
Việc Sputnik V chưa được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Cơ quan Quản lý Dược phẩm Châu Âu (EMA) cấp phép cũng là một điểm khiến việc đưa vào sử dụng trở nên khó khăn. Cho đến nay, các loại vaccine AstraZeneca, Pfizer, Moderna và Janssen đều đã nhận được sự chấp thuận của EMA. FDA đã cấp phép cho tất cả các loại vaccine này ngoại trừ AstraZeneca. Vaccine Novavax hiện vẫn chưa được cả FDA lẫn EMA cấp phép. Các cơ quan y tế trong nước hiện đã cho phép sử dụng vaccine AstraZeneca, Pfizer và Janssen.
Tuy nhiên, nó cũng có ưu điểm. Hiệu quả phòng ngừa của Sputnik V là 91,6%, vượt trội hơn so với vaccine AstraZeneca (vốn cho kết quả trung bình 79% trong thử nghiệm lâm sàng giai đoạn 3). Sputnik V có thể sánh ngang với vaccine Pfizer và Moderna, vốn cho hiệu quả lần lượt là 95% và 94,1% trong thử nghiệm giai đoạn 3. ‘Sự tiện lợi trong lưu thông’ cũng là một thế mạnh. Sputnik V chỉ cần được bảo quản ở nhiệt độ từ 2 đến 8 độ C. Trong khi đó, vaccine Janssen, AstraZeneca và Novavax cần bảo quản ở nhiệt độ 2-8 độ C, còn vaccine Pfizer và Moderna phải được bảo quản ở nhiệt độ âm 70 độ C và âm 20 độ C.
Giá cả cũng khá rẻ. Sputnik V cần tiêm hai mũi, chi phí cho mỗi liều là dưới 10 đô la (khoảng 11.190 won). Dù đắt hơn một chút so với giá mỗi liều của AstraZeneca (4 đô la), nhưng nó rẻ hơn nhiều so với Novavax (16 đô la), Pfizer (20 đô la) và Moderna (25-37 đô la). Vaccine Janssen có chi phí tương đương Sputnik V là 10 đô la mỗi liều, nhưng chỉ cần tiêm một mũi duy nhất.
Kết quả từ EMA dự kiến có vào tháng sau sẽ là yếu tố then chốt
Hiện nay, khoảng 60 quốc gia trên thế giới như Nga, Hungary, Ấn Độ đã phê duyệt Sputnik V. Dù chưa được EMA cấp phép nhưng một số quốc gia thành viên EU đã tự ký kết hợp đồng với Sputnik V. Theo các nguồn tin nước ngoài như đài truyền hình Đức Deutsche Welle (DW), Áo và Hungary đã đặt mua Sputnik V và Hungary đã bắt đầu chiến dịch tiêm chủng. Hy Lạp coi Sputnik V ngang bằng với các loại vaccine của Châu Âu. Cộng hòa Séc, Đức… cũng đang tìm cách tiếp cận nguồn cung và cho biết sẽ sử dụng vaccine sau khi nhận được sự chấp thuận từ EMA.
Các cơ quan y tế Hàn Quốc cũng được cho là đang theo dõi sát sao việc liệu EMA có cấp phép hay không. Giáo sư Jung Jae-hun thuộc khoa Y tế dự phòng, Đại học Y khoa Gachon cho biết: “Rất khó để đưa loại vaccine này vào sử dụng trong nước trong thời gian ngắn. Khả năng chính phủ cấp phép trước khi EMA đưa ra quyết định là rất thấp. Vì dữ liệu để đánh giá độ an toàn vẫn còn hạn chế, có khả năng động thái sử dụng sẽ chỉ diễn ra sau khi EMA đã cấp phép. Vấn đề quan trọng là nguồn cung này có thể giải tỏa sự thiếu hụt trong quý 2 và đầu quý 3 đến mức nào, nhưng vẫn còn nhiều nghi vấn về việc liệu nó có thể được sử dụng đúng lúc đúng chỗ hay không”. Nga đã nộp đơn xin cấp phép Sputnik V lên EMA từ tháng 1 và EMA đã bắt đầu quy trình đánh giá từ đầu tháng 4. Nga kỳ vọng vaccine sẽ được phê duyệt trong nửa đầu năm nay.
Nếu việc cấp phép trong nước được xác nhận, có dự đoán rằng Chính phủ có thể đàm phán hợp đồng cung ứng với RDIF ở những điều kiện thuận lợi hơn. Hiện tại, hai doanh nghiệp trong nước đã ký hợp đồng CMO (gia công sản xuất) cho Sputnik V. Dự kiến từ tháng 5, toàn bộ sản lượng sản xuất ủy thác trong nước sẽ được xuất khẩu. Một quan chức trong ngành dược phẩm cho biết: “Dựa trên việc cơ sở sản xuất gia công đặt tại Hàn Quốc, Chính phủ có thể đưa ra các đề nghị như yêu cầu ưu tiên cung ứng một lượng vaccine nhất định cho trong nước”.