[비즈한국] Gần đây, cùng với cơn sốt đầu tư tiền điện tử (tiền ảo), Chính phủ Hàn Quốc đã bắt đầu tiến hành kiểm soát. Trong khi thắt chặt các sàn giao dịch thúc đẩy giao dịch vô tội vạ, Chính phủ cũng đặt ra mục tiêu đánh thuế thu nhập từ tiền điện tử bắt đầu từ năm sau. Tuy nhiên, giới chuyên môn chỉ trích chính sách thuế này là quá đơn giản. Đặc biệt, có không ít ý kiến cho rằng cách tiếp cận coi tiền điện tử giống như 'cổ phiếu' thông thường của Chính phủ đang tồn tại rất nhiều kẽ hở.
Đánh thuế 22% trên lợi nhuận chuyển nhượng… Làm thế nào để tính 'lợi nhuận chuyển nhượng'?
Bộ Chiến lược và Tài chính dự định đánh thuế 22% trên lợi nhuận chuyển nhượng thu được từ giao dịch tiền điện tử bắt đầu từ năm sau. Chính phủ có kế hoạch phân loại thu nhập từ giao dịch tiền điện tử vào nhóm thu nhập khác (tương tự như tiền trúng xổ số) và áp dụng mức thuế suất 20% theo hình thức đánh thuế riêng biệt (với mức giảm trừ cơ bản là 2,5 triệu won).
Thu nhập khác là khái niệm bao gồm tất cả các loại thu nhập không thuộc thu nhập từ lãi, cổ tức, kinh doanh, tiền lương, lương hưu, hưu trí và chuyển nhượng tài sản. Những khoản thu nhập này thường có tính chất của thu nhập không từ lao động mang tính tạm thời, bao gồm tiền trúng xổ số, giải thưởng, tiền bồi thường vi phạm hợp đồng, cũng như tiền kiếm được từ các hành vi cờ bạc. Quyết định này của Chính phủ được đưa ra dựa trên các tiêu chuẩn kế toán quốc tế và hệ thống thuế thu nhập trong nước.
Theo tiêu chuẩn kế toán quốc tế, tiền điện tử được coi là tài sản vô hình hoặc tài sản lưu kho, và luật thuế của Hàn Quốc đánh thuế thu nhập phát sinh từ tài sản vô hình như quyền sở hữu trí tuệ dưới dạng thu nhập khác. Đây là quan điểm nhất quán của Chính phủ khi coi tiền điện tử là 'tài sản không có thực thể' và 'không có giá trị nội tại'.
Tuy nhiên, giới đầu tư tiền điện tử chỉ trích chính sách này là 'chính sách được đưa ra khi không hiểu gì về coin cả'. Họ cho rằng Chính phủ đang đưa ra các chính sách khiên cưỡng vì chỉ tập trung vào việc quản lý với cái nhìn phiến diện coi tiền điện tử như 'cổ phiếu'.
Một luật sư tư vấn pháp lý về tiền điện tử cho biết: "Khác với cổ phiếu, tiền điện tử có thể được mua ở sàn nước ngoài và bán tại sàn trong nước thông qua 'ví điện tử'. Vậy làm sao Chính phủ có thể xác minh từng chi tiết giá mua ở sàn nước ngoài là bao nhiêu?". Vị luật sư này chỉ ra rằng: "Việc đánh thuế bắt đầu từ việc xác định giá mua và giá bán để tính lợi nhuận, nhưng thị trường coin hoàn toàn khác với thị trường chứng khoán, và Chính phủ đã bỏ qua điểm đó".
Trên thực tế, đã có không ít nhà đầu tư mua tiền điện tử ở các sàn nước ngoài với giá rẻ hơn, chuyển vào ví sàn trong nước rồi bán ra bằng tiền won để hưởng chênh lệch tỷ giá sau khi trừ phí.
Theo tài liệu mà Nghị sĩ Seong Il-jong thuộc đảng Quyền lực Quốc dân nhận được từ Cơ quan Giám sát Tài chính, chỉ từ đầu tháng này đến ngày 13, số tiền mà người cư trú nước ngoài và người không cư trú đã chuyển sang Trung Quốc qua 5 ngân hàng thương mại lớn (KB Kookmin, Shinhan, Hana, Woori, NH Nonghyup) lên tới 97,597 triệu USD (khoảng 109 tỷ won). Con số này cao gấp 10 lần mức trung bình 9,293 triệu USD mỗi tháng của năm ngoái và gấp 7 lần mức 13,504 triệu USD của tháng 3 vừa qua.
Các nhà phân tích cho rằng điều này liên quan đến phương thức kiếm lợi nhuận ổn định khi có sự chênh lệch giá (Kimchi Premium) – nơi giá tiền điện tử tại các sàn trong nước cao hơn sàn nước ngoài từ 10-15%. Do Chính phủ Trung Quốc hạn chế giao dịch tiền điện tử, dòng tiền từ Trung Quốc thường chảy qua các sàn Hàn Quốc. Việc lượng kiều hối tăng vọt trùng với thời điểm giá tiền điện tử tăng mạnh và mức 'Kimchi Premium' trở nên rõ rệt cho thấy phần lớn số tiền này có liên quan đến tiền điện tử.
Phương pháp tính thuế tương tự như thu nhập từ đầu tư tài chính
Ngay cả trong trường hợp sở hữu tiền điện tử thông qua đào (mining), các lỗ hổng về thuế vẫn phát sinh. Nhiều nhà đầu tư như Bitcoin thực hiện đào trực tiếp rồi bán để thu lợi nhuận. Khi đó, việc xác định giá trị của lượng coin đào được gây ra nhiều tranh cãi. Chỉ trích cho rằng, với đặc thù của việc đào coin diễn ra liên tục, rất khó để xác định cụ thể 'giá trị tiền tệ' bằng cách kiểm tra từng ngày và từng lượng coin được tạo ra.
Một quan chức Viện Kiểm sát có nhiều kinh nghiệm điều tra tội phạm tài chính cho biết: "Nếu tiếp cận coin như cổ phiếu thông thường thì cấu trúc hoàn toàn khác biệt, dẫn đến nhiều lỗ hổng pháp lý. Chính phủ dường như đang xem tiền điện tử chỉ là một loại sản phẩm tài chính thông thường và có thể kiểm soát hay đánh thuế dễ dàng". Lee Kyung-geun, Trưởng bộ phận tư vấn thuế tại Công ty Luật Yulchon, cũng đánh giá trong bài luận 'Đánh giá và phương án cải thiện dự thảo sửa đổi luật thuế đối với tài sản ảo' rằng: "Dù Chính phủ dự định phân loại thu nhập từ tài sản ảo thành thu nhập khác, nhưng phương pháp đánh thuế lại quá tương đồng với thu nhập từ đầu tư tài chính".
Đây chính là điểm mà dư luận cho rằng Chính phủ hoàn toàn không hiểu thị trường tiền điện tử. Vị luật sư nêu trên nhấn mạnh: "Không giống như cổ phiếu, tiền điện tử rất khó xác định được 'Giá bán - Giá mua = Lợi nhuận', lại có quá nhiều kẽ hở để tẩu tán qua nước ngoài. Trong bối cảnh các tội phạm như rửa tiền, hối lộ qua ví điện tử hoàn toàn có thể xảy ra, tôi cho rằng cái nhìn của Chính phủ quá đơn giản hóa vấn đề".
Liệu việc đánh thuế có bị hoãn do sự phản đối của nhà đầu tư?
Hiện tại, các nhà đầu tư đang phản đối chính sách thuế của Chính phủ. Trên trang Kiến nghị Quốc gia của Nhà Xanh, một bài viết với tiêu đề 'Hãy tăng mức khấu trừ thuế tiền điện tử và hoãn thời gian áp dụng thuế' đã nhận được 46.256 chữ ký ủng hộ tính đến 11:25 sáng ngày 26. Kiến nghị yêu cầu nâng mức khấu trừ cơ bản từ 2,5 triệu won lên 50 triệu won (tương đương tiêu chuẩn thu nhập đầu tư tài chính như cổ phiếu) và hoãn thời gian áp dụng thuế.
Giới chính trị, nơi không thể bỏ qua ý kiến của các nhà đầu tư tiền điện tử, cũng vội vã phản ứng. Chủ tịch tạm quyền của Đảng Quyền lực Quốc dân Joo Ho-young tuyên bố sẽ thành lập một lực lượng đặc nhiệm (TF) trong đảng để thể chế hóa tiền điện tử, và trong đảng cầm quyền cũng bắt đầu xuất hiện các ý kiến về 'sự cần thiết phải hoãn đánh thuế'.
Một luật sư từ công ty luật lớn từng tư vấn cho sàn giao dịch tiền điện tử cho biết: "Vai trò của giới chính trị không phải là các biện pháp nhất thời để lấy lòng các nhà đầu tư tiền điện tử trong độ tuổi 20-30, mà là phải suy nghĩ xem làm thế nào để tận dụng công nghệ blockchain, cũng như bảo vệ nhà đầu tư tối đa trong thực trạng đầu tư bất chấp hiện nay. Để làm được điều đó, Chính phủ và giới chính trị phải vào cuộc, hiểu rõ công nghệ blockchain và nắm bắt cả tiềm năng lẫn rủi ro của tiền điện tử".