[비즈한국] Vừa quen thuộc, lại cũng vừa xa lạ. ‘Vượt qua bóng tối’ thoạt nhìn có vẻ giống như một bộ phim điều tra tội phạm thông thường, nhưng việc chọn nhân vật chính là chuyên gia tâm lý tội phạm (profiler) đầu tiên của Hàn Quốc đã tạo nên một góc nhìn hoàn toàn khác biệt. Trong các bộ phim điều tra tội phạm, nhân vật chính thường là người truy đuổi tội phạm, đa số là cảnh sát. Khác với những cảnh sát phải lăn xả khắp hiện trường để truy bắt thủ phạm, chuyên gia tâm lý tội phạm đóng vai trò phân tích hiện trường để suy luận ra thói quen, độ tuổi, tính cách, nghề nghiệp và thủ đoạn của kẻ thủ ác nhằm hỗ trợ công tác bắt giữ. Vì lẽ đó, công việc của họ không thể không tĩnh lặng hơn so với những cảnh sát trực tiếp tác nghiệp tại hiện trường.
Bối cảnh của ‘Vượt qua bóng tối’ là những năm đầu thập niên 2000, thời điểm mà các tội ác không có động cơ bắt đầu gia tăng đột biến. Phim được chuyển thể từ cuốn phóng sự phi hư cấu do Giáo sư Kwon Il-yong – chuyên gia tâm lý tội phạm số 1 Hàn Quốc – và nhà văn Ko Na-mu đồng chấp bút. Phim gây chú ý khi chọn bối cảnh thời kỳ mà khái niệm 'chuyên gia tâm lý tội phạm' còn chưa hề tồn tại. Ngày nay, chuyên gia tâm lý tội phạm được coi là một nghề rất gần gũi. Đó là nhờ sự xuất hiện dày đặc trên sóng truyền hình của các chuyên gia như Giáo sư Kwon Il-yong, cựu nghị sĩ Pyo Chang-won, Giáo sư Lee Soo-jung... thông qua các chương trình như ‘Những câu chuyện ngày hôm đó’, ‘Chuyện tội phạm’... chuyên phân tích và kể lại các vụ án trong quá khứ. Tuy nhiên, 20 năm trước thì hoàn cảnh lại khác. Ngay cả những cảnh sát kỳ cựu trong phim cũng phải hỏi lại đầy ngờ vực: “Chuyên gia tâm lý tội phạm (Profiler)? Là chuyên gia phi công à?”
Chuyên gia tâm lý tội phạm là điều tra viên phân tích tâm lý tội phạm, sử dụng tâm lý học và khoa học hành vi làm cơ sở để phân tích những dấu vết và thủ đoạn để lại tại hiện trường, từ đó suy luận ra tính cách, đặc điểm, hành vi của hung thủ nhằm làm rõ động cơ và ý đồ phạm tội. Công việc này khác với điều tra khoa học (tìm kiếm dấu vân tay, DNA hay bằng chứng pháp y, sinh học). Đặc biệt trong các vụ án giết người hàng loạt không rõ động cơ, họ nâng cao hiệu quả bắt giữ bằng cách phân tích loại hình tội phạm, tâm lý và hành vi của kẻ thủ ác, đôi khi còn sử dụng các chiến thuật tâm lý cao độ để khiến nghi phạm thú tội. Nói cách khác, họ phải đọc được tâm trí của kẻ thủ phạm. Có lẽ ngày xưa, người ta sẽ coi đây là chuyện hoang đường. Việc Đội trưởng đội giám định Gook Young-soo (Jin Seon-kyu) bị mắng xối xả rằng “Đây là Mỹ à?” khi cứ hở ra là nói về các trường hợp của FBI và đòi thành lập Đội phân tích hành vi tội phạm cũng là điều dễ hiểu. Vì khi nhân lực và ngân sách dành cho việc truy bắt tội phạm tại hiện trường còn thiếu thốn, thì việc phân tích tâm lý tội phạm để ngăn ngừa tội ác nghe thật nhàn rỗi. Thời đó, ngay cả khái niệm 'tâm thần phân liệt/biến thái' (psychopath) còn chưa tồn tại.
Sự kiên trì của Gook Young-soo đã gặt hái được kết quả. Cảnh sát Song Ha-young (Kim Nam-gil), người được Gook Young-soo nhắm đến, đã bỏ tiền túi ra chu cấp cho tội phạm đang ngồi tù Yang Yong-cheol (Ko Geon-han) để thường xuyên trò chuyện, khai thác thói quen của tội phạm và cuối cùng lập công lớn khi bắt được hung thủ thực sự là Jo Gang-mu thay vì người đàn ông đang chịu án oan. Tất nhiên, thành tích này bị biến thành cái cớ để chỉ trích rằng “một cảnh sát bất tài phải đi xin lời khuyên từ tội phạm”. Dù vậy, sau nhiều sóng gió, Đội phân tích hành vi tội phạm mà Gook Young-soo hằng mong ước cũng được thành lập. Thế nhưng, dù là đồng nghiệp trong cùng một lực lượng cảnh sát, thái độ của họ đối với đội vẫn là sự khinh miệt hoặc coi thường. Những cảnh sát làm việc tại hiện trường có thể hiểu lầm rằng đội phân tích chỉ đứng ngoài cuộc như “xem hỏa hoạn bên kia sông” mà chỉ biết nói suông. Cuối cùng, khi họ phải phối hợp với nhau, lời thoại của Đội trưởng đội điều tra cơ động Yoon Tae-goo (Kim So-jin) – người ban đầu có phản ứng gay gắt – đã chứng minh điều này: “Với đội các người đó có thể chỉ là sự quan tâm, nhưng với chúng tôi đó là nghĩa vụ!”
‘Vượt qua bóng tối’ dự kiến sẽ đề cập đến rất nhiều vụ án có thật từng thu hút sự quan tâm lớn của dư luận, vốn đã được xử lý trong các bộ phim điều tra tội phạm trước đây. Vụ án 'Chang-ui-dong' (vụ sát hại dã man bé gái 5 tuổi) được phá ở tập 4 chính là mô típ từ vụ án đầu tiên tại Hàn Quốc áp dụng kỹ thuật phân tích tâm lý tội phạm. Sau đó, nhân vật giả danh cảnh sát để phạm tội dường như dựa trên kẻ sát nhân hàng loạt Yoo Young-chul, và vụ án 'Daeseong' dựa trên vụ án giết người hàng loạt Hwaseong (Lee Chun-jae) cũng sẽ xuất hiện. Dù đưa vào nhiều vụ án kinh hoàng có thật, nhưng khác với các phim trước, bộ phim này không tập trung mô tả kích thích các tình tiết mà chú trọng hơn vào quá trình truy vết và tiếp cận tội phạm. Ngay cả diễn xuất của Kim Nam-gil trong vai chính Song Ha-young cũng vô cùng điềm tĩnh, không hề thái quá. Ha-young nhìn bề ngoài có vẻ lạnh lùng nhưng luôn âm thầm quan tâm đến gia đình nạn nhân, kiên định đi theo con đường của riêng mình bất chấp những hiểu lầm, và duy trì một cuộc đấu trí tâm lý tinh tế khi đối mặt với tội phạm. Điều này mang lại kỳ vọng rằng phim sẽ khắc họa chân thực nội tâm của những chuyên gia tâm lý tội phạm mà chúng ta thường chỉ thấy là 'ngầu'.
Khai thác hình ảnh những con người dấn thân vào con đường chưa ai đi, ‘Vượt qua bóng tối’ sau 4 tập phát sóng đã ghi nhận tỉ suất người xem cao nhất lên tới 10.8% và nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt. Với cấu trúc 12 tập, phim hứa hẹn sẽ mang đến nhịp độ khác biệt so với các tác phẩm truyền hình thông thường. Bạn có tò mò về những giá trị mà tác phẩm điều tra tội phạm mới mẻ này sẽ để lại không?
Tác giả Jung Soo-jin là ai?
Từng làm việc tại nhiều tạp chí, phụ trách đưa tin và viết bài về phim ảnh, du lịch và văn hóa đại chúng. Không muốn bị tụt hậu so với xu hướng, nhưng khi xem những bộ phim truyền hình mới nhất, cô đã trở thành một người thuộc thế hệ cũ, chỉ biết đoán trước những mô típ quen thuộc trong cảnh quay tiếp theo. Đang nỗ lực tìm lại cảm hứng bằng cách phiêu lưu trong thế giới OTT rộng lớn, và mong ước hiện tại là có một gói cước OTT tích hợp.