[비즈한국] Những quả bom nước đang trút xuống khắp bán đảo Triều Tiên. Giờ đây, không ai có thể nói rằng những cơn mưa này không phải do biến đổi khí hậu gây ra. Và cuộc khủng hoảng này bắt nguồn từ chính thế kỷ 20 – "thế kỷ của sự sung túc".
Thế kỷ 20 là một thời đại đáng kinh ngạc xét trên nhiều khía cạnh. Sự phát triển của công nghệ và tăng trưởng kinh tế kéo theo đó thật rực rỡ. Cuốn "Lịch sử kinh tế thế kỷ 20" do Bradford DeLong viết đã khái quát lịch sử thế kỷ 20 lấy trọng tâm là lịch sử kinh tế. Tác giả đã gói gọn một thời đại to lớn và phức tạp như thế kỷ 20 vào trong một tập sách dày 700 trang.
Tác giả DeLong là giáo sư khoa Kinh tế tại Đại học California, Berkeley, người đã đóng góp lớn vào việc đưa khoa Kinh tế Berkeley trở thành thánh địa nghiên cứu về Đại suy thoái. Ông nhận bằng Tiến sĩ kinh tế tại Đại học Harvard và từng làm Trợ lý Bộ trưởng Tài chính dưới thời chính quyền Clinton.
Lịch sử kinh tế thế kỷ 20
: Chúng ta đang tiến tới thiên đường (utopia) ư?
Tác giả: Bradford DeLong, Dịch giả: Hong Ki-bin, Hiệu đính: Kim Doo-eol, Nhà xuất bản: Saenggak-ui-him
726 trang, 37.800 won
Tác giả định nghĩa 140 năm từ năm 1870 đến năm 2010 là "thế kỷ 20 dài". Khi toàn cầu hóa, các phòng thí nghiệm doanh nghiệp và các tập đoàn hiện đại xuất hiện vào khoảng năm 1870, nhân loại lần đầu tiên thoát khỏi cảnh nghèo đói cùng cực kể từ thời kỳ nông nghiệp. Tác giả nhận định đây là thế kỷ có ảnh hưởng quan trọng nhất trong lịch sử nhân loại. Nó đã chấm dứt sự nghèo đói về vật chất của con người, và khía cạnh kinh tế lần đầu tiên trở thành chủ đề quan trọng nhất của lịch sử.
Toàn cầu hóa diễn ra sớm hơn chúng ta tưởng rất nhiều; giữa năm 1870 và 1914, cứ 14 người trên thế giới thì có một người, tương đương 100 triệu người, đã di cư sang các châu lục khác để sinh sống. Nền tảng của sự kiện này chính là sự phát triển của truyền thông và phương tiện vận tải. Thủ tướng Anh Winston Churchill - anh hùng Thế chiến II, nhà hòa bình phi bạo lực Mahatma Gandhi của Ấn Độ, và nhà lãnh đạo thực dụng Đặng Tiểu Bình của Trung Quốc cũng là những người đã thay đổi thế giới thông qua kinh nghiệm di cư sang quốc gia khác. Quốc gia được hưởng lợi lớn nhất từ xu hướng toàn cầu hóa này chính là Mỹ, quốc gia vẫn giữ vững vị thế siêu cường trong thế kỷ 20.
Cứ như vậy, tác giả kết nối các cá nhân và sự kiện riêng lẻ với những thay đổi khổng lồ. Thông qua Nikola Tesla và Edison, ông kể về ảnh hưởng của các phòng thí nghiệm doanh nghiệp đối với sự phát triển công nghệ; thông qua Hayek, Polanyi và Keynes, ông giải thích quá trình chủ nghĩa thị trường đón nhận dân chủ xã hội để thay đổi.
Đôi khi dùng kính hiển vi, đôi khi dùng kính viễn vọng, tác giả đã khéo léo đan xen giữa cái vi mô và vĩ mô, giữa ngẫu nhiên và tất yếu. Đó là lý do tại sao một cuốn sách dày tới 700 trang lại có thể đọc một cách trôi chảy như vậy.
Năm 2010, thu nhập bình quân đầu người toàn cầu đạt gấp 8,8 lần so với năm 1870. "Tầng lớp cực nghèo", những người sống với mức dưới khoảng 2 đô la một ngày, chiếm tới 70% dân số thế giới vào năm 1870, nhưng hiện nay con số đó chưa đầy 9%. Ngay cả trong số 9% đó, đại đa số cũng đã được hưởng lợi từ y tế công cộng và công nghệ viễn thông di động. Ở một số quốc gia, thu nhập bình quân đầu người đã tăng hơn 20 lần so với năm 1870. Sự thịnh vượng này sẽ còn kéo dài trong vài thế kỷ tới. Vậy chẳng phải nhân loại đã chạm tay đến hoặc ít nhất là tiến gần đến thiên đường (utopia) rồi sao?
“Tác giả đưa ra một phân tích độc đáo và đầy sâu sắc về 'thế kỷ 20 dài' - thời kỳ phát triển kinh tế kinh ngạc bắt đầu vào năm 1870 và kết thúc vào năm 2010. Sự sung túc về vật chất chưa từng có đã đến, và thế hệ trước chắc hẳn đã nghĩ rằng sự sung túc này bảo chứng cho một thiên đường. Tuy nhiên, thời đại tiến bộ vật chất đã không kết thúc bằng thiên đường mà bằng sự phân biệt đối xử và bất hòa. Khó có thể tìm thấy cuốn sách nào giải thích những thành công và thất bại của thời kỳ đặc biệt này với sự thấu đáo như vậy.”
Đúng như lời của Martin Wolf, nhà bình luận cấp cao của Financial Times – người đã đề xuất cuốn sách này, chúng ta đã trải nghiệm sự sung túc chưa từng có trong thế kỷ trước, nhưng tuyệt đối chưa chạm đến thiên đường. Chúng ta đã học được gì từ thế kỷ 20? Liệu chúng ta có thể tiến tới thiên đường trong thế kỷ 21 không?
Tác giả đã đặt tiêu đề cuốn sách là "slouch toward utopia" (lom khom tiến về phía thiên đường). Ông gửi gắm niềm "hy vọng" rằng dù có lom khom, vất vả thì việc tiến về phía trước vẫn tốt hơn là lùi lại hoặc đứng yên. Để niềm hy vọng đó trở thành hiện thực, cần phải có một sự suy ngẫm nghiêm túc về thế kỷ trước. Nếu quên đi điều đó, nơi mà chúng ta đặt chân tới có lẽ sẽ là "địa ngục trần gian" (dystopia).