[비즈한국] Dưới tác động của cuộc chiến chuỗi cung ứng giữa Mỹ và Trung Quốc, cùng với việc thắt chặt các quy định về khí hậu tại Mỹ và châu Âu, đầu tư của các doanh nghiệp Hàn Quốc ra nước ngoài đã tăng vọt trong hơn 10 năm qua. Mặc dù đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp trong nước có dấu hiệu chững lại vào năm ngoái, nhưng từ nửa cuối năm, xu hướng này lại bắt đầu tăng trở lại, tập trung vào lĩnh vực sản xuất.
Nguyên nhân là do Chính phủ và giới chính trị nước ta vẫn còn thụ động trong việc hỗ trợ trực tiếp, trái ngược với Mỹ và châu Âu đang dốc toàn lực để thu hút các doanh nghiệp sản xuất ô tô điện, bán dẫn và pin bằng các gói trợ cấp khổng lồ. Nhiều lo ngại cho rằng, "ABC" (Auto - Ô tô, Battery - Pin, Chip - Bán dẫn) vốn là động lực tăng trưởng của Hàn Quốc có thể bị lung lay.
Thông qua dự thảo sửa đổi luật thuế công bố ngày 25 tháng 7, Chính phủ đã đưa ra các phương án hỗ trợ thuế cho ngành bán dẫn. Điều này bao gồm việc gia hạn thời hạn áp dụng của cái gọi là ‘Đạo luật K-Chips’, như khấu trừ thuế chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) cho các công nghệ chiến lược quốc gia và công nghệ mới/nguyên gốc, cũng như khấu trừ thuế đầu tư vào công nghệ chiến lược quốc gia, thêm 3 năm từ cuối năm nay đến cuối năm 2027.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng so với việc các quốc gia khác chi trả chi phí khổng lồ để hỗ trợ doanh nghiệp bán dẫn, ô tô điện và pin, thì sự hỗ trợ của Hàn Quốc vẫn còn quá thụ động. Việc đầu tư của các doanh nghiệp Hàn Quốc ra nước ngoài ngày càng tăng cũng củng cố cho quan điểm rằng Chính phủ cần phải hành động tích cực hơn nữa.
Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội và Hội nghị Liên Hợp Quốc về Thương mại và Phát triển (UNCTAD), quy mô đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của các doanh nghiệp Hàn Quốc đã tăng với tốc độ rất nhanh so với nhóm 7 quốc gia công nghiệp phát triển (G7). Tính đến năm 2022, quy mô đầu tư trực tiếp ra nước ngoài của Hàn Quốc đã tăng gấp 4,5 lần so với năm 2010, tốc độ tăng trưởng này nhanh gấp 2,5 lần so với mức trung bình 1,8 lần của các nước thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).
So với nhóm G7, tốc độ tăng trưởng này được coi là quá nhanh. Đối với nước láng giềng Nhật Bản, quy mô đầu tư trực tiếp ra nước ngoài trong cùng kỳ chỉ tăng 2,3 lần, bằng một nửa so với Hàn Quốc. Các con số này ở Canada là 2,0 lần, Mỹ là 1,7 lần, Đức là 1,4 lần, Anh và Pháp là 1,3 lần mỗi nước, và Ý là 1,1 lần, tất cả đều thấp hơn đáng kể so với Hàn Quốc.
Ngược lại, đầu tư trực tiếp của nước ngoài (FDI) vào Hàn Quốc chỉ tăng 2,0 lần trong giai đoạn từ 2010 đến 2022. Con số này thấp hơn mức tăng trưởng trung bình 2,2 lần của các quốc gia thành viên OECD trong cùng kỳ. Đồng thời, đây cũng là mức tăng thấp hơn so với mức tăng 3,1 lần dòng vốn đầu tư nước ngoài chảy vào Mỹ trong nhóm G7. Có thể thấy, trong khi dòng vốn chảy ra nước ngoài tăng nhanh chóng thì dòng vốn đầu tư vào trong nước lại không tăng đáng kể.
Đặc biệt, quy mô đầu tư ra nước ngoài của các doanh nghiệp Hàn Quốc và đầu tư nước ngoài vào Hàn Quốc đã đảo chiều từ giữa những năm 2000, và khoảng cách này ngày càng có xu hướng mở rộng. Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài tăng từ mức bình quân hàng năm 5,9 tỷ USD trong giai đoạn 2001-2005 lên hơn 21,2 tỷ USD trong giai đoạn 2006-2010, tức tăng gấp 3 lần. Ngược lại, đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Hàn Quốc đạt bình quân hàng năm 6,6 tỷ USD trong giai đoạn 2001-2005, cao hơn đầu tư ra nước ngoài, nhưng đến giai đoạn 2006-2010 chỉ dừng lại ở mức 7,5 tỷ USD, thấp hơn so với đầu tư ra nước ngoài.
Xu hướng này ngày càng trầm trọng hơn khi đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đạt mức bình quân hàng năm 30 tỷ USD trong giai đoạn 2011-2015, trong khi đầu tư nước ngoài vào Hàn Quốc chỉ bằng một phần ba, ở mức bình quân hàng năm 11,3 tỷ USD. Trong giai đoạn 2016-2020, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài bình quân hàng năm là 52,3 tỷ USD, cao gấp 3,9 lần so với mức 13,5 tỷ USD đầu tư nước ngoài vào Hàn Quốc. Giai đoạn 2021-2023, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài bình quân hàng năm tiếp tục tăng lên 73,9 tỷ USD, cũng gấp 3,9 lần so với mức 18,7 tỷ USD đầu tư nước ngoài vào Hàn Quốc trong cùng kỳ.
Việc con số bình quân hàng năm của đầu tư trực tiếp ra nước ngoài giai đoạn 2021-2023 không vượt ngưỡng 80 tỷ USD là nhờ vào việc số vốn này giảm xuống còn 63,4 tỷ USD vào năm 2023 do lãi suất cao và kinh tế Trung Quốc suy thoái. Đầu tư trực tiếp ra nước ngoài đã duy trì đà tăng từ 76,9 tỷ USD năm 2021 lên 81,5 tỷ USD năm 2022, trước khi chững lại vào năm ngoái. Vấn đề là khi Mỹ và châu Âu tăng cường rót vốn hỗ trợ vào ô tô điện, bán dẫn và pin theo chiến lược tái cơ cấu chuỗi cung ứng toàn cầu, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài trong lĩnh vực sản xuất tập trung vào các ngành công nghiệp tiên tiến này đã bắt đầu tăng trở lại từ nửa cuối năm.
Năm ngoái, đầu tư trực tiếp ra nước ngoài trong lĩnh vực sản xuất là 20,25 tỷ USD, giảm 19,7% so với mức 25,21 tỷ USD năm 2022. Tuy nhiên, dòng chảy giữa nửa đầu và nửa cuối năm lại khác biệt. Trong nửa đầu năm 2023, con số này là 10,23 tỷ USD, giảm 40,3% so với cùng kỳ năm trước (17,105 tỷ USD), trong khi nửa cuối năm lại tăng lên 10,02 tỷ USD, tăng 24,3% so với cùng kỳ năm trước (8,06 tỷ USD), quay trở lại đà tăng trưởng.