[비즈한국] Anh Lee (41 tuổi), sống tại Gwangjin-gu, Seoul, cảm thấy không hài lòng với chiếc ‘Debut (máy tính bảng phục vụ giáo dục)’ mà con học lớp 8 của mình đang sử dụng. Kể từ khi đứa trẻ nhận máy Debut từ trường vào năm ngoái, mọi nỗ lực của anh trong việc hạn chế con dùng điện thoại thông minh đều trở nên vô ích. Dù anh yêu cầu để máy ở phòng khách hoặc phòng ngủ sau khi đi học về, nhưng rất khó để kiểm soát xem con có sử dụng đúng mục đích khi làm bài tập hay không. Anh Lee cho biết: “Chẳng phải con cái sẽ thấy bực bội khi bị càm ràm sao? Nhưng làm cha mẹ, nhìn con dán mắt vào YouTube và Instagram cũng thấy khó xử vô cùng”. Ngay cả các phần mềm bảo mật cũng bị vượt rào khá dễ dàng. Anh Lee nói thêm: “Dù máy có tính năng khóa theo giờ, nhưng dường như bọn trẻ có cách để lách quy định về thời gian. Ở cái tuổi thiếu tự chủ này, tôi nghi ngờ liệu việc kiểm soát có thực sự hiệu quả ngay cả trong giờ học hay không”.
Trong bối cảnh 'Sách giáo khoa kỹ thuật số AI (trí tuệ nhân tạo)' sẽ được giới thiệu từ năm sau cho học sinh lớp 3, 4 tiểu học, lớp 6 trung học cơ sở và lớp 10 (các môn chung), nhiều lo ngại đang được đặt ra về việc mở rộng học tập bằng thiết bị thông minh. Quan điểm chung cho rằng trong khi hiệu quả chưa được kiểm chứng đầy đủ thì các tác dụng phụ như nghiện thiết bị kỹ thuật số là điều khó tránh khỏi.
Việc triển khai sách giáo khoa kỹ thuật số lấy tiêu chí "mỗi học sinh một thiết bị" làm cơ bản. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả học tập thông qua các ứng dụng đa dạng và cung cấp nền giáo dục cá nhân hóa phù hợp với tốc độ của từng học sinh. Trước khi giới thiệu sách giáo khoa kỹ thuật số, các dự án cung cấp thiết bị kỹ thuật số tại các Sở Giáo dục địa phương đang dần đi vào ổn định. Tại Seoul, học sinh lớp 6 đã được phát miễn phí thiết bị mang tên 'Debut' từ hai năm trước, nhưng vấn đề lạm dụng và sử dụng sai mục đích đang ngày càng trở nên nhức nhối.
Chia sẻ 'cách bẻ khóa máy tính bảng' để chơi game và xem YouTube
Trên các cộng đồng trực tuyến và mạng xã hội, người ta dễ dàng tìm thấy các phương pháp vô hiệu hóa phần mềm bảo mật cài sẵn trên thiết bị như "cách bẻ khóa Debut", "cách bẻ khóa máy tính bảng của trường", hay "chế độ an toàn của Debut". Có cả những bài đăng chia sẻ cách để có thể truy cập game sau khi cài đặt khoảng 10-20 phút, những đánh giá xác nhận đã tắt được giải pháp chặn trang web độc hại của Sở Giáo dục, hay những bài viết bàn luận xem phương pháp lách luật nào hiệu quả hơn.
Sở Giáo dục Seoul hiện đang kiểm soát tính năng giới hạn thời gian và các nỗ lực vô hiệu hóa thiết bị thông qua hệ thống MDM (Mobile Device Management). Tùy theo thiết lập riêng của từng trường, việc sử dụng máy vào buổi tối có thể bị chặn đồng loạt, và nếu xảy ra vấn đề như bị bẻ khóa, đơn vị phụ trách sẽ hỗ trợ từ xa hoặc trực tiếp tại hiện trường. Giáo sư Kim Myung-joo thuộc khoa An ninh thông tin, Đại học Nữ sinh Seoul, nhấn mạnh: “Đối với các nội dung hoặc dịch vụ có giới hạn độ tuổi, chúng ta sử dụng các công cụ cưỡng chế, nhưng thực tế không có công cụ nào hoàn hảo nên các phương pháp lách luật vẫn sẽ tiếp tục phát triển. Ưu tiên hàng đầu là người lớn cần nhận thức được thực tế này và thừa nhận rằng chỉ sử dụng biện pháp kỹ thuật thôi là chưa đủ”.
Không tồn tại một hệ thống bảo mật nào mà không thể bị vượt qua. Tuy nhiên, vẫn còn dư địa để cải thiện so với hiện tại. Giáo sư Kim chỉ ra: “Đây không phải là vấn đề riêng của Debut. Để chuẩn bị cho kỷ nguyên sách giáo khoa kỹ thuật số, cần phải có một thiết kế phù hợp cho giáo dục học đường ngay từ cấp độ hạ tầng phần mềm cơ sở”.
Giáo viên không có quyền quản lý trực tiếp và khó khăn trong việc giáo dục tại gia đình
Hiện nay, 5 loại thiết bị Debut dành cho học sinh trung học cơ sở mà Sở Giáo dục Seoul cung cấp bao gồm các thiết bị chạy trên 5 hệ điều hành khác nhau: Samsung Galaxy Tab (Android), Apple iPad thế hệ 9 (iOS), Samsung Windows Laptop, Chromebook và LG Whalebook. Ban đầu, chính sách của Debut là cho phép mang về nhà để hỗ trợ học tập sau giờ học. Tuy nhiên, do sự bất bình liên tục từ phía phụ huynh, từ tháng 10 năm ngoái, nơi sử dụng Debut đã bị hạn chế. Đối với học sinh tiểu học nhận máy từ năm sau, thiết bị chỉ được sử dụng tại trường, còn với học sinh trung học, các trường có thể tự quyết định thông qua quy trình lấy ý kiến.
Sở Giáo dục Seoul đã quyết định bố trí 3.420 tủ sạc và bảo quản Debut tại khoảng 400 trường trung học cơ sở trên địa bàn Seoul từ cuối tháng 10. Tuy nhiên, hiện nay việc đảm bảo địa điểm bảo quản tại mỗi trường là khác nhau. Anh Kang, phụ huynh có con học lớp 8, cho biết: “Tôi đã cài phần mềm kiểm soát thời gian trên điện thoại của con, nhưng con dùng Debut nên việc đó chẳng còn ý nghĩa. May mắn là kỳ nghỉ này con đã nộp lại Debut cho trường, nhưng xung quanh tôi vẫn có những trường hướng dẫn học sinh mang về nhà vì chỉ mới lắp đặt tủ sạc cho khối lớp 6”.
Theo Sở Giáo dục Seoul, dự án lắp đặt tủ sạc và bảo quản vốn bị tạm dừng do yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, gần đây đã được tòa án phán quyết thắng kiện và dự kiến sẽ nối lại. Một quan chức Sở Giáo dục Seoul giải thích: “Do sản phẩm của đơn vị ưu tiên trước đây không đáp ứng đúng quy cách, nên dự án bị chậm trễ một chút. Chúng tôi dự định nối lại việc cung cấp từ tháng 9 và sẽ cấp tủ sạc phù hợp với số lượng học sinh”.
Mặc dù Bộ Giáo dục đang tiến hành đào tạo giáo viên, chẳng hạn như tập huấn cho các giáo viên nòng cốt để giúp đồng nghiệp sử dụng sách giáo khoa kỹ thuật số AI tại trường, nhưng từ thực tế vẫn xuất hiện những tiếng nói than phiền về khó khăn. Khi thiết bị vốn thường được học sinh coi là "đồ chơi" nay lại trở thành giáo cụ học tập, việc kiểm soát lại càng trở nên khó khăn hơn. Mỗi hệ điều hành đều trang bị các hệ thống giúp tăng độ tập trung trong giờ học như "chế độ tập trung", nhưng vẫn còn tồn tại những lỗ hổng. Việc quản lý hệ thống hay giám sát cũng không được trao trực tiếp cho giáo viên chủ nhiệm hay giáo viên bộ môn.
Một giáo viên trung học cơ sở (A) chia sẻ: “Việc sử dụng thiết bị giúp truyền tải hiệu quả những nội dung mà các phương pháp truyền thống hay viết bảng khó đáp ứng được. Tuy nhiên, nếu như trước đây chỉ có vài học sinh lén gửi tin nhắn hoặc làm việc riêng dưới gầm bàn, thì giờ đây, ngay cả khi tất cả học sinh đang nhìn vào giáo trình, tôi vẫn phải quan sát ánh mắt và biểu cảm của các em để xem liệu chúng có đang sử dụng các nội dung khác hay không”.
Một quan chức khác của Sở Giáo dục Seoul cho biết: “Đây là quá trình hoàn thiện dần dần. Trong nửa cuối năm nay, Sở Giáo dục Seoul sẽ tự mình xây dựng hệ thống quản lý tích hợp để ngăn chặn các hành vi lách luật một cách bài bản hơn”.