[비즈한국] Liên quan đến cuộc khủng hoảng không thanh toán của TMON và WeMakePrice (TMep), cốt lõi của các biện pháp phòng ngừa tái diễn được Chính phủ và đảng cầm quyền đưa ra vào ngày 6 là quy định về thời hạn thanh toán và bắt buộc tách biệt quản lý tiền bán hàng đối với ngành thương mại điện tử. Vì cơ cấu tài chính yếu kém và hành vi thanh toán theo kiểu "lấy chỗ này đắp chỗ kia" của TMep (top 10 doanh nghiệp tính theo doanh thu) là căn nguyên của vấn đề, nên mục đích của các biện pháp này là quản lý các vùng tối thông qua chế độ và kiểm soát sự yếu kém của ngành. Vụ việc TMep đã làm dấy lên những lo ngại về sức khỏe tài chính của toàn ngành thương mại điện tử. Dưới đây là tình hình thanh khoản của các công ty thương mại điện tử lớn.
Cuộc khủng hoảng chậm thanh toán quy mô lớn lần này bắt nguồn từ sự giám sát và quản lý lỏng lẻo đối với các doanh nghiệp thương mại điện tử kiêm nhiệm dịch vụ trung gian thanh toán (PG). Từ trước đến nay, các công ty thương mại điện tử và công ty PG tự thiết lập thời hạn thanh toán và quản lý tiền hàng mà không có quy định pháp luật cụ thể. TMON và WeMakePrice cũng đồng thời đóng vai trò là công ty PG trực tiếp nhận khoản thanh toán từ người tiêu dùng.
Tuy nhiên, cả hai công ty này đã liên tục "đi trên dây" trong tình trạng khủng hoảng tiền mặt do vấn đề thanh khoản. Quy mô nợ lưu động mà hai công ty phải trả trong vòng một năm cao gấp hơn 5 lần tài sản lưu động. Cách đây hai năm, nợ lưu động của TMON là 719 tỷ won, gấp 5,5 lần tài sản lưu động (131 tỷ won), và năm ngoái nợ lưu động của WeMakePrice (309,4 tỷ won) gấp 5,3 lần tài sản lưu động (58,4 tỷ won). Điều này có nghĩa là dù TMON vốn đã trong tình trạng xói mòn vốn có lạm dụng tiền bán hàng tới 70 ngày, cũng không có phương cách nào để nắm bắt và giám sát việc đó.
Vấn đề sức khỏe tài chính là nỗi lo chung của ngành thương mại điện tử. Theo báo cáo kiểm toán và báo cáo kinh doanh của từng công ty, những doanh nghiệp có công ty mẹ vững chắc hoặc có tiềm lực tài chính thông qua niêm yết thì vẫn duy trì dòng tiền ổn định, nhưng các nền tảng thời trang và các công ty khác lại bị phát hiện đang tồn đọng các khoản lỗ chưa xử lý hoặc ở tình trạng xói mòn vốn.
Lỗ lũy kế quy mô lớn là "mẫu số chung"... các công ty lớn tương đối ổn định
Tính đến tháng 7 năm ngoái, thị trường mua sắm trực tuyến trong nước do Coupang (24,5%) và Naver035420 Shopping (23,3%) dẫn đầu, phần thị trường còn lại thuộc về tập đoàn Shinsegae004170 (Gmarket, Auction, SSG.com) với 10% thị phần và các doanh nghiệp thương mại điện tử vừa và nhỏ.
Coupang và Naver, những doanh nghiệp chiếm thị phần cao nhất, cho thấy các chỉ số tương đối khả quan. Tính đến cuối năm ngoái, Naver nắm giữ 3.576,4 tỷ won tiền mặt và tài sản tương đương tiền, tỷ lệ thanh toán hiện hành (tỷ lệ tài sản trên nợ) đạt 133%, mức cao nhất và có cơ cấu ổn định. Naver Financial, đơn vị dẫn đầu các mảng thanh toán đơn giản và nền tảng tài chính tổng hợp của Naver, đóng vai trò hỗ trợ thanh khoản cho các công ty con và đã liên tục ghi nhận lợi nhuận hoạt động hàng chục tỷ won trong 4 năm qua, cho thấy kết quả kinh doanh vững chắc.
Coupang, đơn vị dẫn đầu ngành, dù chịu áp lực lớn với số lỗ lũy kế chưa xử lý lên tới 3.867,5 tỷ won tính đến năm ngoái, nhưng đã thở phào nhẹ nhõm nhờ đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Vốn lưu động ròng, chỉ số thể hiện sức khỏe tài chính ngắn hạn của doanh nghiệp, là -1.494,2 tỷ won vào năm ngoái. Vốn lưu động ròng là tổng tài sản và nợ có thể lưu động, chỉ số này phải là dương mới cho thấy sự lành mạnh. Tuy nhiên, Coupang đang ghi nhận lợi nhuận hàng năm và đang cải thiện khoản lỗ lũy kế nhờ đầu tư vào trung tâm logistics, đồng thời số lỗ cũng đang có xu hướng giảm. Tổng vốn chủ sở hữu (2.983,4 tỷ won) cũng tăng gấp khoảng 4 lần so với năm trước. Tỷ lệ nắm giữ tiền mặt của Coupang Pay là 81%, cao thứ hai sau Musinsa Payments (86%).
Đa số các công ty thương mại điện tử như Gmarket đều có tổng giá vốn hàng bán và chi phí quản lý lớn hơn doanh thu. Đây là cơ cấu tất yếu dẫn đến thua lỗ. Gmarket có vẻ ổn định về tỷ lệ thanh toán hiện hành (112%) và vốn lưu động ròng (41,4 tỷ won). Tuy nhiên, sau khi đạt lợi nhuận hoạt động 85 tỷ won vào năm 2020, công ty này đã ghi nhận khoản lỗ hoạt động hàng chục tỷ won mỗi năm kể từ khi được tập đoàn Shinsegae mua lại, khiến thua lỗ tích tụ qua từng năm. SSG.com cũng có tỷ lệ thanh toán hiện hành là 69%. Cơ quan Giám sát Tài chính cho rằng tỷ lệ thanh toán hiện hành đối với ngành tài chính điện tử phải từ 50% trở lên. Lotte On, bộ phận thương mại điện tử của Lotte Shopping023530, cũng có "lá chắn an toàn" là khả năng huy động vốn của tập đoàn, nhưng kể từ khi thành lập năm 2020, mỗi năm công ty này đều lỗ khoảng 100 tỷ won. Lỗ hoạt động năm ngoái là 85,6 tỷ won.
Các nền tảng dọc (vertical) vừa và nhỏ "bất an"... "Bắt đầu giai đoạn tăng trưởng thấp, cần chuyển sang quản trị thực chất"
11Street, đơn vị đã thay đổi lộ trình sang bán mình sau khi niêm yết thất bại, có vốn lưu động ròng vào năm ngoái là -106,5 tỷ won. Tỷ lệ thanh toán hiện hành là 91%. Ngược lại, tỷ lệ tiền mặt có thể thanh toán ngắn hạn chỉ chiếm 16%, mức khá thấp. Đối với TMON và WeMakePrice, các chỉ số này lần lượt là 1% và 2%. Kể từ năm 2020, 11Street đã tích tụ lỗ trong 4 năm và đang đối mặt với tình thế phải giải quyết việc thu hồi vốn đầu tư do IPO bị trì hoãn.
Kurly, doanh nghiệp được kỳ vọng sẽ thử sức lại với việc niêm yết, đang gánh khoản lỗ lũy kế 2.261,5 tỷ won tính đến cuối năm ngoái. Điều này là do chuỗi thua lỗ lớn kéo dài kể từ khi thành lập. Nhờ cắt giảm chi phí, công ty đã thành công chuyển sang lợi nhuận hoạt động 500 triệu won trong quý 1 năm nay, nhưng do lỗ ròng tăng lên nên việc kiểm soát khoản lỗ lũy kế đã thất bại.
Ngoại trừ Musinsa Payments và ZigZag của Kakao Style, thực tế mà các nền tảng dọc (tập trung vào danh mục cụ thể) quy mô vừa và nhỏ phải đối mặt còn khó khăn hơn nhiều. Musinsa có tỷ lệ thanh toán hiện hành 103%, tỷ lệ tài sản tương đương tiền so với nợ lưu động cũng đạt 86%. ZigZag tuy có các chỉ số tăng trưởng nhưng vẫn đang tiếp tục thua lỗ. Năm ngoái, cùng với doanh thu cao nhất (165 tỷ won), công ty đã giảm lỗ (19,8 tỷ won) xuống 32 tỷ won so với năm trước, qua đó đạt được lợi nhuận lần đầu sau 4 năm.
Ứng dụng thời trang nữ Ably đã ghi nhận thua lỗ 7 năm liên tiếp kể từ khi thành lập vào năm 2015, với số lỗ lũy kế là 204,2 tỷ won. 3 nền tảng hàng xa xỉ lớn là BÄLAN, Trenbe và MustIt cũng tích lũy số lỗ lần lượt là 78,5 tỷ won, 65,4 tỷ won và 23,6 tỷ won.
Khi các biện pháp phòng ngừa tái diễn mà chính phủ đưa ra lần này có hiệu lực, thời hạn thanh toán vốn do các công ty thương mại điện tử tự quyết định sẽ bị quản lý, và việc quản lý tiền thanh toán cũng sẽ được thể chế hóa. Việc "lấy chỗ này đắp chỗ kia" sẽ trở nên bất khả thi. Một nhân sự trong ngành cho biết: "Chúng tôi đang dồn hết tâm huyết để đảm bảo và duy trì tính ổn định của việc thanh toán", đồng thời nói thêm rằng "các doanh nghiệp vốn đã vận hành bình thường không gặp vấn đề gì cũng có khả năng bị ảnh hưởng do các quy định về thời hạn thanh toán". Một người khác trong ngành cho hay: "Trước sự kiện này, do tình hình kinh doanh đi xuống, chúng tôi đang cắt giảm chi phí và tìm cách cải thiện lợi nhuận. Không khí chung là đang tập trung vào việc cải thiện sức khỏe tài chính".
Giáo sư Seo Yong-gu, Khoa Quản trị kinh doanh tại Đại học Nữ giới Sookmyung, chỉ ra: "Các biện pháp phòng ngừa tái diễn của chính phủ nên được cung cấp dưới dạng hướng dẫn như tiêu chuẩn về chu kỳ thanh toán tối đa. Ngành thương mại điện tử từng tăng trưởng bằng cách chiếm lĩnh thị phần của bán lẻ truyền thống, nhưng nay tốc độ tăng trưởng đã giảm xuống, đạt đến giai đoạn tăng trưởng trung bình và thấp. Giá trị doanh nghiệp cần được đánh giá dựa trên các chỉ số đa dạng như lợi nhuận hoạt động thay vì chỉ nhìn vào doanh thu, và các công ty cũng nên đặt trọng tâm vào quản trị thực chất và ổn định mô hình kinh doanh".