[비즈한국] Dư chấn từ sự cố không thanh toán tiền hàng cho người bán trên TMON và WeMakePrice – các sàn thương mại điện tử thuộc Qoo10 (gọi tắt là khủng hoảng TMON-WeMakePrice) – vẫn đang tiếp diễn, buộc chính phủ phải tất bật đưa ra các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp bị thiệt hại. Đảng Dân chủ đồng hành cũng đã thành lập lực lượng đặc nhiệm (TF) để giải quyết vấn đề này và đang thúc đẩy việc ban hành Luật Nền tảng trực tuyến nhằm ngăn chặn sự việc tái diễn.
Mặc dù chính phủ và giới chính trị đang tập trung vào việc đưa ra các biện pháp đối phó, nhưng nhiều lo ngại đang dấy lên rằng đây có thể là khúc dạo đầu cho một cuộc khủng hoảng toàn diện của ngành mua sắm trực tuyến. Nguyên nhân là do khả năng sinh lời của các trang mua sắm trực tuyến trong nước ngày càng giảm sút, trong khi đà tăng trưởng của các sàn thương mại điện tử Trung Quốc như AliExpress và Temu lại đang cực kỳ mạnh mẽ.
Chính phủ và Đảng Quyền lực Quốc dân đã tổ chức một cuộc họp vào ngày 6 về khủng hoảng TMON-WeMakePrice và quyết định cung cấp thanh khoản cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi việc chậm trễ thanh toán. Theo đó, chính phủ sẽ hỗ trợ quỹ ổn định kinh doanh khẩn cấp trị giá 200 tỷ won và bảo lãnh trị giá 300 tỷ won thông qua Quỹ Bảo lãnh Tín dụng và Quỹ Bảo lãnh Công nghệ.
Ông Kim Sang-hoon, Chủ tịch Ủy ban Chính sách của Đảng Quyền lực Quốc dân, phát biểu sau cuộc họp: "Đảng đã yêu cầu chính phủ đẩy nhanh việc thực thi vốn để các doanh nghiệp bị thiệt hại có thể nhận được hỗ trợ trong thời gian sớm nhất, và chính phủ cũng đã tích cực chấp thuận." Sau kết quả này, Ủy ban Dịch vụ Tài chính đã bắt đầu tiếp nhận đăng ký trước cho chương trình hỗ trợ thanh khoản từ ngày 9. Tuy nhiên, nhiều ý kiến chỉ trích rằng đây thực chất chỉ là "lấy nợ đắp nợ", chỉ giúp các doanh nghiệp duy trì trạng thái hiện tại chứ không phải là giải pháp giải quyết căn bản các thiệt hại về thanh toán.
Động thái của phe đối lập cũng đang được đẩy nhanh. Đảng Dân chủ đồng hành đã tổ chức cuộc họp TF về khủng hoảng TMON-WeMakePrice vào ngày 6, quyết định chuẩn bị các biện pháp pháp lý và thúc đẩy tổ chức phiên điều trần liên quan đến việc thất bại trong ngăn chặn khủng hoảng. Ông Cheon Jun-ho, trưởng nhóm TF về khủng hoảng TMON-WeMakePrice của Đảng Dân chủ, cho biết sau cuộc họp: "Cần có các biện pháp cơ bản để ngăn chặn tái diễn và chúng tôi cho rằng cần phải có Luật Nền tảng trực tuyến", qua đó thể hiện ý chí thúc đẩy lập pháp.
Tuy nhiên, nhìn vào tình hình ngành mua sắm trực tuyến gần đây, nhiều ý kiến cho rằng khủng hoảng TMON-WeMakePrice có thể chỉ là giai đoạn đầu của một cuộc khủng hoảng lớn hơn. Lý do là vì sự cạnh tranh quá mức giữa các doanh nghiệp trong thị trường nội địa đang khiến khả năng sinh lời của các trang mua sắm trực tuyến ngày càng suy giảm. Như đã thấy trong trường hợp TMON-WeMakePrice, khi tăng trưởng đạt đến giới hạn dù đã đầu tư quy mô lớn, các công ty bắt đầu lao vào cuộc chiến giành thị phần, khiến lợi nhuận ngày càng mỏng dần.
Theo Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, tỷ suất lợi nhuận ròng trên doanh thu của ngành bán hàng từ xa (bao gồm cả mua sắm trực tuyến) đã liên tục ghi nhận mức âm kể từ năm 2015, ngoại trừ năm 2017. Tỷ lệ khả năng thanh toán lãi vay (lợi nhuận hoạt động trên chi phí lãi vay) đã chuyển sang mức âm vào năm 2021. Tỷ lệ này của ngành bán hàng từ xa từng đạt 165,3% vào năm 2020, nhưng đã rơi xuống -287,6% vào năm 2021 và -108,96% vào năm 2022. Khi tỷ lệ khả năng thanh toán lãi vay ở mức 100% có nghĩa là lợi nhuận kiếm được trong năm đủ để trả lãi. Do đó, nếu dưới 100% có nghĩa là doanh nghiệp không đủ tiền để trả lãi, và việc con số này là âm cho thấy tình hình của ngành mua sắm trực tuyến đang ở mức đáng báo động.
Không chỉ khả năng sinh lời mà năng suất cũng rất kém. Tỷ lệ giá trị gia tăng (giá trị gia tăng trên doanh thu) của ngành bán hàng từ xa từng đạt 30,23% vào năm 2010 nhưng đã giảm dần và tụt xuống còn 23,97% vào năm 2022. Triển vọng tăng trưởng cũng ngày càng xấu đi. Tốc độ tăng trưởng doanh thu của ngành bán hàng từ xa là 33,26% vào năm 2020, nhưng đang trên đà giảm xuống còn 24,96% vào năm 2021 và 16,25% vào năm 2022.
Trong tình cảnh này, việc mua sắm trực tiếp từ nước ngoài, đặc biệt là từ Trung Quốc, tăng vọt cũng đang giáng một đòn mạnh vào ngành mua sắm trực tuyến trong nước. Giá trị mua sắm trực tiếp từ nước ngoài của Hàn Quốc đạt 6,7 nghìn tỷ won vào năm ngoái, tăng 26,9% so với năm trước. Trung Quốc chiếm gần một nửa (48,7%) trong tổng số này. Mua sắm trực tiếp từ Trung Quốc ở mức khoảng 200 tỷ won vào năm 2016, sau đó đạt 1 nghìn tỷ won vào năm 2020, rồi tăng vọt lên 2,1 nghìn tỷ won vào năm 2022 và 3,2 nghìn tỷ won vào năm 2023. Các chuyên gia phân tích rằng sự gia tăng này là do các sàn thương mại điện tử Trung Quốc như AliExpress và Temu đã thực hiện các chiến lược tiếp thị giá rẻ và chính sách đổi trả miễn phí, từ đó thúc đẩy doanh thu tăng mạnh.