[비즈한국] Dù chính phủ đã áp dụng "Cơ chế hòa giải tranh chấp y tế" nhằm hỗ trợ giải quyết các vụ việc, số vụ bác sĩ bị truy tố vì tội sơ suất nghiệp vụ gây hậu quả nghiêm trọng vẫn không ngừng gia tăng, thu hút sự quan tâm về nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Về cơ chế hòa giải, phía bệnh nhân cho rằng họ "buộc phải lựa chọn kiện tụng vì gặp khó khăn do sự bất đối xứng thông tin". Chính phủ, đơn vị đã vận hành "Hội đồng cải thiện chế độ tranh chấp y tế" từ tháng 11 năm ngoái, đang có kế hoạch triển khai "Chế độ người đại diện cho bệnh nhân" và "Chế độ thanh tra dân sự" để cải thiện quyền lợi của bệnh nhân.
Số vụ bác sĩ bị truy tố tại Hàn Quốc cao gấp 580 lần so với Anh
Số lượng tranh chấp y tế tại Hàn Quốc cao hơn đáng kể so với các quốc gia khác. Theo báo cáo "Thực trạng hình sự hóa hành vi y tế và hàm ý (2022)" do Viện Nghiên cứu Chính sách Y tế thuộc Hiệp hội Y khoa Hàn Quốc công bố, từ năm 2013 đến 2018, số vụ bác sĩ bị truy tố vì sơ suất nghiệp vụ gây hậu quả nghiêm trọng tại Hàn Quốc trung bình là 754,8 vụ/năm. Con số này cao gấp 14,7 lần so với Nhật Bản (trung bình 51,5 vụ/năm) và gấp 580,6 lần so với Anh (trung bình 1,3 vụ/năm). Nó cũng cao gấp 26,6 lần so với số vụ được công nhận là sai sót y tế tại Đức (trung bình 28,4 vụ/năm). Tỷ lệ số vụ bị truy tố trên tổng số bác sĩ đang hành nghề tại Hàn Quốc lên tới 0,5%, trong khi tại Nhật Bản chỉ là 0,02%, Anh là 0% và Đức là 0,1%.
Dữ liệu cho thấy ngay cả sau khi chính phủ áp dụng "Cơ chế hòa giải tranh chấp y tế" như một giải pháp thay thế, số vụ truy tố vẫn không giảm. Vào năm 2012, năm triển khai cơ chế này, số vụ truy tố là 945 vụ, tăng 52,2% so với năm trước đó (621 vụ). Cùng năm đó, các vụ xét xử hình sự sơ thẩm tăng 7,3% lên 878 vụ, và các vụ xét xử dân sự sơ thẩm tăng 15,2% lên 1.009 vụ. Ngay cả vào năm 2017, khi chế độ hòa giải tự động (tự động khởi động đối với các trường hợp tử vong hoặc mất ý thức) được thực hiện, số vụ truy tố vẫn tăng 2,3% và xét xử hình sự sơ thẩm tăng 7,3% so với năm trước. Tuy nhiên, các vụ xét xử dân sự sơ thẩm đã giảm 1,5% từ 970 xuống 955 vụ.
Giới bệnh nhân than phiền rằng cơ chế hòa giải trở nên bất hợp lý đối với những bệnh nhân thiếu kiến thức y khoa, khiến họ buộc phải chọn con đường kiện tụng. Việc kiện tụng cũng là một gánh nặng cho bệnh nhân và người nhà xét trên khía cạnh trách nhiệm chứng minh và thời gian. Ahn Ki-jong, đại diện Liên đoàn Tổ chức Bệnh nhân Hàn Quốc, giải thích: "Việc thuê luật sư có thể có lợi hơn cho bệnh nhân trong việc xử lý văn bản, nhưng phần lớn các tài liệu vẫn phải do bệnh nhân hoặc gia đình người quá cố chuẩn bị, và riêng phiên sơ thẩm đã mất trung bình từ 2 đến 5 năm. Nếu thua kiện, bệnh nhân còn phải gánh cả chi phí luật sư của đối phương. Đối với các vụ án tử vong, chi phí này vào khoảng 45 triệu won mỗi bác sĩ, nếu là 2 bác sĩ thì phí lên tới gần 100 triệu won. Vì vậy, gần đây có nhiều trường hợp chọn đi qua cơ chế hòa giải trước, nếu không đạt kết quả mới tiến hành kiện tụng."
Giới bệnh nhân: "Bệnh nhân bị loại khỏi quy trình… khó bắt đầu hòa giải nếu không phải vụ việc nghiêm trọng"
Cơ chế hòa giải tranh chấp y tế theo Luật Hòa giải Tranh chấp Y tế bắt đầu từ năm 2012. Hòa giải được khởi động khi bên bị đơn (bác sĩ) chấp nhận tham gia, sau đó các báo cáo điều tra dựa trên hồ sơ y tế sẽ được thẩm định bởi một bộ phận chuyên gia bao gồm nhân viên y tế, chuyên gia pháp luật và đại diện người tiêu dùng. Sau khi thẩm định, cơ quan này sẽ đánh giá trách nhiệm bồi thường và mức bồi thường để đưa ra đề nghị hòa giải. Vì có thể kết thúc hòa giải/trọng tài trong vòng 120 ngày, chế độ này được đánh giá là giúp giải quyết tranh chấp trong thời gian tương đối nhanh. Tuy nhiên, cả giới y tế và giới bệnh nhân đều liên tục lên tiếng cho rằng cần tăng cường tính khách quan và công bằng trong quy trình giám định và hòa giải/trọng tài các sự cố y tế.
Giới bệnh nhân tỏ ra không hài lòng về các điểm: △Sự tham gia tích cực của bệnh nhân gặp khó khăn △Thiếu hỗ trợ pháp lý cho bệnh nhân △Hòa giải chỉ khởi động khi bên bị đơn chấp nhận. Họ cho rằng trong suốt quy trình hòa giải, ngoài lúc viết đơn yêu cầu, bệnh nhân hầu như không có cơ hội can thiệp, và họ chỉ gửi tài liệu khi điều tra viên yêu cầu trong quá trình điều tra. Những người này lập luận rằng đến bước cuối, họ chỉ được hỏi: "Lỗi như thế này và mức bồi thường là thế này, quý vị có đồng ý hòa giải không?". Đại diện Ahn Ki-jong bức xúc: "Đối với những bệnh nhân không chuyên, việc tự viết đơn yêu cầu ngay từ đầu đã không phải là điều dễ dàng."
Việc hòa giải chỉ khởi động khi bị đơn đồng ý cũng bị chỉ trích. Ngoại trừ các trường hợp tử vong, mất ý thức hoặc khuyết tật nghiêm trọng, các vụ việc thông thường đều cần sự chấp thuận của bên bị đơn trước khi tiến hành hòa giải. Đại diện Ahn Ki-jong chia sẻ: "Đây là điểm đã được chỉ ra từ khi mới bắt đầu soạn thảo luật. Tuy nhiên, sau khi áp dụng chế độ hòa giải tự động (tự động hòa giải trong trường hợp tử vong, v.v.), tình hình đã tiến bộ đáng kể về mặt cứu trợ thiệt hại cho bệnh nhân vì biên bản giám định pháp y được đưa ra và quy trình hòa giải được bắt đầu bất kể ý muốn của bên bị đơn. Trước đây, ngay cả khi hòa giải, phía bệnh viện thường thuê luật sư, còn bệnh nhân nếu không kiện tụng được thì đành bỏ cuộc nếu không có tiền."
Nhằm phản ánh tiếng nói của giới bệnh nhân, chính phủ có kế hoạch triển khai "Chế độ người đại diện cho bệnh nhân" và "Chế độ thanh tra dân sự" thông qua Ủy ban Đặc biệt về Cải cách Y tế. Chế độ người đại diện cho bệnh nhân sẽ hỗ trợ bệnh nhân thông qua các hình thức: △Tư vấn chuyên môn từ góc độ nạn nhân ngay từ đầu khi xảy ra sự cố y tế △Lựa chọn các điểm tranh chấp giám định △Giải thích kết quả giám định. Chế độ thanh tra dân sự là một cơ chế thiết lập hội đồng ba bên (Cơ quan Trọng tài Tranh chấp Y tế - Tổ chức bệnh nhân/người tiêu dùng/công dân - Hiệp hội y tế) để giám sát và đánh giá công tác giám định sự cố y tế. Chế độ người đại diện cho bệnh nhân sẽ nhắm đến các nạn nhân trong các vụ tổn thương nghiêm trọng như tử vong, mất ý thức từ 1 tháng trở lên hoặc khuyết tật vĩnh viễn.