[비즈한국] Có câu nói rằng ‘Giá trị của sự đồng hành’. Đây là một câu slogan từng xuất hiện trong quảng cáo hình ảnh của một doanh nghiệp hơn 10 năm trước. Đó là một câu khẩu hiệu tuyệt vời với ý nghĩa rằng sức mạnh của việc cùng nhau làm việc có thể thay đổi thế giới. Đồng hành có nghĩa là sự đồng cảm hoặc giao tiếp, và với sức mạnh này, chúng ta có thể tạo ra một hệ hình mới. Nghệ thuật cũng chỉ có giá trị khi nhận được sự đồng cảm từ mọi người. Sự đồng cảm bắt nguồn từ tinh thần thời đại và ngôn ngữ nghệ thuật phổ quát. ‘Dự án Hỗ trợ Mỹ thuật Hàn Quốc’ cũng mong muốn truyền tải suy nghĩ của nhiều người thông qua ngôn ngữ mỹ thuật dễ hiểu. Bước sang mùa thứ 10, chúng tôi ủng hộ những họa sĩ đang thực hành tư tưởng ‘nghệ thuật hay thì nhất định phải dễ hiểu’ mà Khổng Tử đã từng nói.
Mỹ cảm Hàn Quốc là gì? Khi được hỏi câu này, nhiều người thường nghĩ đến những từ như cổ kính, giản dị, thanh tao, hay đạm bạc. Chính suy nghĩ cho rằng mỹ cảm Hàn Quốc bắt nguồn từ sự tự nhiên đã dẫn đến những đánh giá như vậy.
Tất nhiên, đó là một sự thật hiển nhiên tạo nên một trục chính trong mỹ cảm của chúng ta. Tuy nhiên, tôi cho rằng việc chỉ bó buộc toàn bộ mỹ cảm Hàn Quốc vào những giá trị này là điều có phần vấn đề.
Tại sao chúng ta lại nhìn nhận mỹ cảm Hàn Quốc chỉ qua những danh mục này? Người đã tìm ra những mỹ cảm như vậy trong nghệ thuật truyền thống Hàn Quốc (chính xác hơn là nghệ thuật thời Joseon) chính là Yanagi Muneyoshi (1889-1961), một nhà nghiên cứu dân nghệ kiêm nhà phê bình mỹ thuật người Nhật Bản. Ông vốn dành tình cảm đặc biệt cho nghệ thuật truyền thống của chúng ta, đến mức từng tích cực phản đối khi việc dỡ bỏ cổng Gwanghwamun được thảo luận để xây dựng tòa nhà Tổng đốc Phủ Joseon thời Nhật thuộc.
Ông đặc biệt quan tâm đến bạch tử (gốm trắng) và tranh dân gian (Minhwa) - những nghệ thuật tiêu biểu thời Joseon. Ông nhận ra vẻ đẹp đạm bạc, cổ kính trong sự vô vị của bạch tử, cũng như nét giản dị trong tranh dân gian, và đã tổng hợp lại trong các tác phẩm như "Joseon và nghệ thuật của nó", "Suy nghĩ về Joseon".
Nói một cách khắt khe, những mỹ cảm này chỉ giới hạn trong thời kỳ Joseon. Đó là kết quả được tạo ra bởi hệ tư tưởng Nho giáo - giá trị dẫn dắt 500 năm Joseon, vốn coi trọng hệ tư tưởng và ức chế sự biểu đạt cảm xúc cá nhân.
Mỹ cảm mà Yanagi đúc kết vẫn tiếp tục dẫn dắt mỹ thuật Hàn Quốc ngay cả khi bước sang thế kỷ 21. Hiện nay, thứ đang nắm giữ danh tiếng và giá trị trong mỹ thuật Hàn Quốc là dòng nghệ thuật trừu tượng gọi là 'Dansaekhwa' (tranh đơn sắc). Đây là một dạng trừu tượng cực đoan, lấp đầy toàn bộ khung hình bằng các yếu tố cơ bản của hội họa như điểm, đường, diện và màu sắc, chịu ảnh hưởng từ chủ nghĩa tối giản (minimalism) phát triển mạnh tại Mỹ từ những năm 1960.
Mỹ cảm của chủ nghĩa tối giản rất phù hợp với tâm thức người Nhật. Chính vì thế, nó đã thịnh hành tại Nhật Bản và được du nhập vào giới mỹ thuật Hàn Quốc bởi một nhóm họa sĩ trẻ dẫn đầu trào lưu mỹ thuật hiện đại Hàn Quốc những năm 1970. Nguồn gốc của 'Dansaekhwa' cũng xuất phát từ 'Monochromism' (chủ nghĩa đơn sắc) do Yves Klein, người dẫn đầu chủ nghĩa tối giản ở châu Âu, sáng tạo ra.
Có thể nói, bối cảnh lý thuyết của Dansaekhwa bắt nguồn từ sự vô vị của bạch tử thời Joseon, sắc thái giản dị và sự đơn giản trong nét bút. Nói cách khác, nó trở thành dòng hội họa hoàn toàn phù hợp với logic 'hiện đại hóa mỹ cảm Hàn Quốc'.
Một hiện tượng đang phá vỡ dòng chảy này gần đây đã xuất hiện trong nền văn hóa đại chúng đang nhận được sự quan tâm của thế giới. Đó là việc thể hiện bản chất của mỹ cảm Hàn Quốc thông qua màu sắc rực rỡ, động tác mạnh mẽ và cách hát bùng nổ cảm xúc. Đó chính là 'mỹ cảm của chủ nghĩa năng động' (Dynamism).
Hội họa của Kim Ji-sook tập trung vào sức biểu đạt của mỹ cảm Hàn Quốc. Đó là hội họa mang mỹ cảm năng động Hàn Quốc. Cô thể hiện cảm xúc của tâm hồn trẻ thơ một cách đầy chất cổ tích qua những sắc màu đa dạng của trang phục Saekdong. Thông qua hình ảnh cô bé mặc áo Saekdong, cô bày tỏ nhiều sắc thái tâm hồn trẻ thơ mà tác giả từng có khi còn nhỏ. Cô gửi gắm sự đa dạng của tâm hồn trẻ thơ vào sắc thái sặc sỡ của Saekdong, đồng thời khẳng định mỹ cảm Hàn Quốc thông qua sức biểu đạt được tạo ra từ sự xung đột của các màu sắc nguyên bản.