[비즈한국] Từ tháng 9, 100 người giúp việc gia đình đến từ Philippines sẽ được đưa vào làm việc tại các hộ gia đình ở Seoul. Chính phủ tuyên bố bắt đầu dự án thí điểm người giúp việc nước ngoài với mục đích cung cấp nguồn nhân lực nước ngoài chất lượng cao với chi phí phải chăng cho các hộ gia đình trong nước. Tuy nhiên, những lo ngại đã bắt đầu dấy lên ngay cả khi dự án chưa chính thức khởi động. Nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng với mức lương được ấn định cao, đây chỉ là chính sách dành riêng cho tầng lớp thu nhập cao, đồng thời lo ngại rằng điều này có thể vô tình đẩy giá thị trường giúp việc trong nước tăng lên.
Người Hàn Quốc 16.000 won, Philippines 13.700 won… những ý kiến chỉ trích về gánh nặng phí sử dụng
Ngày 6, 100 nhân viên giúp việc Philippines đã nhập cảnh. Họ ở độ tuổi từ 24-38 và hầu hết đều có bằng đại học. Họ sở hữu chứng chỉ chăm sóc do chính phủ Philippines công nhận và đã vượt qua các bài kiểm tra năng lực tiếng Anh và tiếng Hàn. Sau khi hoàn thành 4 tuần đào tạo tại Hàn Quốc, họ dự kiến sẽ bắt đầu cung cấp dịch vụ từ ngày 3 tháng 9.
Vì điều kiện đăng ký cho dự án thí điểm người giúp việc nước ngoài của Seoul là các hộ gia đình có con dưới 12 tuổi hoặc dự kiến sinh con, nên phạm vi công việc của người giúp việc Philippines tập trung vào việc chăm sóc trẻ. Họ đóng vai trò là trợ lý chuyên trách chăm sóc trẻ như mặc quần áo, tắm rửa, thay tã cho bé. Dù họ có thể giặt giũ, rửa bát và dọn dẹp đơn giản, nhưng đó không phải là công việc chính. Các việc như đổ rác, nấu ăn cho người lớn, lau nhà, sắp xếp đồ đạc... đều nằm ngoài phạm vi công việc của họ.
Phạm vi công việc hạn chế của nhân viên Philippines đang gây ra nhiều tranh cãi. Anh A, người điều hành một trung tâm giới thiệu việc làm ở Gyeonggi-do, cho biết: “Ngày nay, những người giúp việc gia đình cũng gần như không nấu ăn. Chỉ khi trả thêm phí thì mới có thể. Tuy nhiên, họ có thể xử lý hầu hết các công việc nhà khác, trong khi người giúp việc Philippines lại có phạm vi quá hạn chế. Tôi nghĩ rất khó để gọi họ là người quản gia chuyên nghiệp”.
Phía chính quyền Seoul giải thích rằng vì chăm sóc và nuôi dạy trẻ là công việc chính của nhân viên Philippines, nên gánh nặng việc nhà đã được giảm bớt. Một quan chức tại Cục Phụ nữ và Gia đình của thành phố Seoul giải thích: “Công việc chính của người giúp việc nước ngoài là chăm sóc trẻ. Vì nhiệm vụ chính là trông trẻ dưới 12 tuổi nên khó mà kiêm thêm việc nhà trong khi chăm sóc bé. Nếu xảy ra sự cố làm trẻ bị thương trong lúc làm việc nhà, trách nhiệm sẽ đổ lên đầu công ty môi giới và chính quyền thành phố. Vì vậy, chúng tôi đã quy định công việc cơ bản là chăm sóc trẻ và chỉ cung cấp hỗ trợ việc nhà trong phạm vi cho phép”.
Phần gây tranh cãi chính là phí sử dụng. Mức phí mà Chính phủ công bố là 13.700 won mỗi giờ (đã bao gồm lương tối thiểu, 4 loại bảo hiểm, phụ cấp nghỉ lễ hàng tuần, v.v.). Nếu thuê 4 giờ một ngày, gia đình phải trả 1,19 triệu won/tháng, và nếu thuê 8 giờ một ngày thì là 2,38 triệu won/tháng. Hiện tại, mức lương theo giờ trung bình của người giúp việc và người trông trẻ (sitter) có thể tìm thấy qua các công ty nhân lực là khoảng 16.000 won.
Trước đây, Chính phủ đã thúc đẩy việc đưa người giúp việc nước ngoài vào với mục đích giảm bớt gánh nặng nuôi dạy con cái với giá rẻ. Thị trưởng Seoul Oh Se-hoon từng phát biểu vào năm 2022: “Để thuê một người giúp việc nuôi dạy con tại Hàn Quốc, người ta mất từ 2-3 triệu won mỗi tháng, trong khi người giúp việc nước ngoài ở Singapore chỉ có giá từ 380.000 đến 760.000 won”. Tuy nhiên, do mức lương tối thiểu trong nước cũng áp dụng cho họ, nên giá thuê đã cao hơn dự kiến. Mặc dù Chính phủ nhấn mạnh rằng người dùng có thể thuê người giúp việc nước ngoài với mức giá rẻ hơn 30% so với nhân lực trong nước, nhưng người dùng vẫn cảm thấy gánh nặng về chi phí.
Ông Lee, cư dân quận Seongdong, Seoul, chỉ trích: “Chính phủ bảo là đưa người giúp việc Philippines đến, nhưng chẳng phải là đang ‘rước’ họ về hay sao? Chi phí này là một gánh nặng đối với các gia đình thu nhập kép bình thường”.
Người giúp việc nước ngoài là giải pháp cho tỷ lệ sinh thấp? “Không thể là giải pháp triệt để”
Việc đưa người giúp việc Philippines vào cũng đang gây xáo trộn thị trường giúp việc trong nước, dấy lên lo ngại rằng giá thị trường có thể bị đẩy lên. Điều này là do một xu hướng đang hình thành trong thị trường lao động giúp việc, nơi những người làm công việc này bắt đầu đòi hỏi mức lương theo giờ bằng hoặc cao hơn mức mà người giúp việc Philippines nhận được.
Anh B, sống tại Seoul, chia sẻ: “Sau khi tin tức về người giúp việc Philippines xuất hiện, người giúp việc đang làm tại nhà tôi đã yêu cầu tăng lương. Hiện họ đang nhận 13.000 won mỗi giờ, họ nói rằng vì mức đó thấp hơn người giúp việc Philippines nên yêu cầu tôi phải tăng lương. Thật là một tình huống khó xử”.
Những lo lắng tương tự cũng đang được chia sẻ trên các cộng đồng trực tuyến của các bà nội trợ. Một thành viên tâm sự: “Tôi cảm thấy không thoải mái với cô giúp việc người Hàn Quốc đang thuê. Tôi đang nghĩ liệu có cần tăng lương cho cô ấy không vì có vẻ như phải trả lương cao hơn cả người giúp việc Philippines”. Một thành viên khác cũng chỉ trích: “Vì người giúp việc Philippines, lương của người trông trẻ người Hàn có vẻ sẽ tăng lên. Phải chăng mục đích giảm gánh nặng nuôi dạy con cái lại đang gây ra tác dụng ngược?”.
Chính phủ đang cân nhắc các biện pháp để giảm gánh nặng chi phí sử dụng người giúp việc Philippines. Hiện tại, họ được cấp visa E-9 (lao động phi chuyên môn) và được áp dụng mức lương tối thiểu. Nếu một loại visa mới E-7 (hoạt động đặc biệt) được thiết lập và cấp cho họ, họ sẽ không bị áp dụng mức lương tối thiểu, cho phép ký hợp đồng riêng lẻ qua các trung tâm giới thiệu việc làm, từ đó có thể giảm phí sử dụng. Chính quyền thành phố Seoul đang đàm phán với Bộ Tư pháp về phương án cấp visa riêng biệt để hạ mức lương theo giờ cho người giúp việc Philippines.
Cũng có những nghi ngờ về việc liệu việc đưa người giúp việc Philippines vào có thực sự trở thành giải pháp cho tình trạng tỷ lệ sinh thấp hay không. Chính phủ kỳ vọng rằng việc cung cấp người giúp việc với giá rẻ sẽ giúp giảm bớt gánh nặng nuôi con và giải quyết vấn đề tỷ lệ sinh thấp trong dài hạn. Tuy nhiên, với gánh nặng chi phí ngày càng tăng, nhiều đánh giá cho rằng họ sẽ chỉ trở thành những “giáo viên tiếng Anh phụ trợ” mà chỉ một số tầng lớp thu nhập cao mới có thể tiếp cận. Trên thực tế, trong số 751 hộ gia đình đăng ký dự án thí điểm của thành phố Seoul, 43% (tương đương 318 hộ) tập trung ở các quận Gangnam, Seocho và Songpa.
Giáo sư Jeong Ik-joong thuộc khoa Phúc lợi xã hội, Đại học Nữ sinh Ewha, đưa ra lời khuyên: “Thay vì nhờ đến sự giúp đỡ của người nước ngoài để giảm gánh nặng nuôi con của phụ nữ nhằm nâng cao tỷ lệ sinh, thì hướng đi cuối cùng nên là tăng cường vai trò hoặc trách nhiệm của nam giới trong gia đình. Cần phải phân tích xem dự án thí điểm mang lại tác động gì, từ đó dựa trên kết quả để cân nhắc xem nên mở rộng, thu hẹp hay thay đổi chính sách”.