[비즈한국] Trong bối cảnh ngành siêu thị lớn tiếp tục chững lại, cảm giác khủng hoảng tại Homeplus cũng ngày càng gia tăng. Dù Homeplus thể hiện quyết tâm đảm bảo động lực tăng trưởng bằng cách đẩy mạnh mảng kinh doanh trực tuyến, triển vọng từ phía thị trường lại không mấy lạc quan. Nhiều đánh giá cho rằng do cổ đông lớn của Homeplus là MBK Partners chỉ tập trung vào việc thu hồi vốn đầu tư, nên năng lực cạnh tranh trên thị trường đang dần suy yếu.
Tập trung bán thắt hơn là đầu tư, ngành hàng lên tiếng lo ngại
Gần đây, Homeplus đã rầm rộ quảng bá rằng hiệu quả hoạt động của mảng kinh doanh trực tuyến rất khả quan. Họ nhấn mạnh rằng dịch vụ giao hàng tức thì dựa trên các cửa hàng Express đang nhận được phản hồi tốt từ khách hàng, đồng thời doanh thu từ dịch vụ 'Giao hàng trực tiếp từ siêu thị' (giao hàng từ các cửa hàng Homeplus khi khách đặt online) cũng đang tăng lên. Một đại diện của Homeplus cho biết: "Trong tổng doanh thu khoảng 7 nghìn tỷ won của Homeplus vào năm ngoái, có 1,3 nghìn tỷ won đến từ mảng trực tuyến. Đây là con số tăng so với năm trước (1 nghìn tỷ won)."
Trung tâm thương mại trực tuyến của Homeplus hiện đang vận hành dịch vụ 'Giao hàng trực tiếp từ siêu thị' (giao hàng từ cửa hàng offline), 'Giao hàng tức thì' (dựa trên cửa hàng Express) và 'Giao hàng qua bưu điện' (các nhà bán lẻ cá nhân tham gia và giao hàng qua dịch vụ chuyển phát). Khác với hai dịch vụ đầu dựa trên hệ thống cửa hàng offline, dịch vụ giao hàng qua bưu điện hoạt động nhờ sự tham gia của các nhà bán lẻ bên ngoài.
Gần đây, Homeplus đang có động thái mở rộng dịch vụ 'Giao hàng qua bưu điện' nơi các nhà bán lẻ bên ngoài tham gia và bán hàng. Họ đang tuyển dụng thêm nhà bán lẻ bằng cách miễn phí hoa hồng bán hàng cho các người bán mới gia nhập kênh này. Phía Homeplus giải thích rằng đây là sự mở rộng dịch vụ nhằm mục đích đầu tư cho kinh doanh trực tuyến. Vị đại diện kể trên cho biết: "Dịch vụ giao hàng qua bưu điện có ưu điểm là mang đến cho khách hàng nhiều loại sản phẩm đa dạng hơn."
Tuy nhiên, trong ngành, các chuyên gia cho rằng khó có thể xem động thái này của Homeplus là để đầu tư thực chất cho kinh doanh trực tuyến. Giáo sư Lee Jong-woo khoa Quản trị Kinh doanh tại Đại học Ajou giải thích: "Lotte Mart trước đây đã từng mở rộng mảng giao hàng qua bưu điện nhưng đã từ bỏ vì không đạt doanh thu. Nền tảng Homeplus có quy mô nhỏ nên không mang lại hiệu quả kinh tế nếu vận hành theo hình thức chợ mở (open market)."
Ông nói thêm: "Hiện tại, Homeplus đang cắt giảm mạnh các cửa hàng offline và thúc đẩy bán lại mảng Express. Để bán được, họ cần thể hiện sự ổn định của doanh nghiệp, và đây chính là động thái của Homeplus nhằm đưa ra tầm nhìn rằng họ đang tăng cường kinh doanh thương mại điện tử. Việc kinh doanh giao hàng qua bưu điện dường như chỉ là chiêu bài quảng bá cho đủ bộ chứ không thực sự có ý định phát triển mạnh mẽ."
MBK vội vã thu hồi vốn, đặt dấu hỏi về 'sự chân thành trong kinh doanh'
Homeplus đã đặt ra mục tiêu đạt thành tích thông qua chiến lược hai hướng: cửa hàng offline và kinh doanh trực tuyến. Chiến lược này là vừa sắp xếp lại các cửa hàng offline làm ăn kém hiệu quả để tối ưu hóa quản lý, vừa tăng cường kinh doanh trực tuyến để gia tăng lợi nhuận.
Dịch vụ giao hàng tức thì (Quick Commerce) của Homeplus cũng đang cho thấy kết quả tích cực với lượng người dùng tăng đều đặn. Theo Mobile Index của công ty nền tảng dữ liệu IGAWorks, số lượng người dùng hàng tháng đã tăng từ mức 1,63 triệu người vào tháng 1 năm 2022 lên hơn 2 triệu người vào tháng 3 năm ngoái, và tính đến tháng trước, con số này là 2,16 triệu người.
Tuy nhiên, vấn đề đáng lo ngại nằm ở khả năng cạnh tranh dài hạn. Trong bối cảnh cuộc cạnh tranh sinh tồn của ngành siêu thị lớn ngày càng khốc liệt, các chuyên gia chỉ ra rằng không giống như các đối thủ cạnh tranh, Homeplus gần như không cho thấy ý chí đầu tư. Việc MBK Partners, quỹ đầu tư tư nhân (PEF) là cổ đông lớn nhất của Homeplus, chỉ tập trung vào thu hồi vốn được coi là vấn đề cốt lõi.
Giáo sư Lee Jong-woo nhận định: "Năng lực cạnh tranh của siêu thị nằm ở khả năng mua hàng (năng lực hoạch định sản phẩm). Để bán được sản phẩm tốt, cần phải đầu tư tương xứng, nhưng vì Homeplus gần như không có đầu tư vào mảng trực tuyến nên khó có thể kỳ vọng vào sự tăng trưởng lớn trong dài hạn."
Giáo sư Seo Yong-gu khoa Kinh tế tại Đại học Nữ sinh Sookmyung cũng khuyên: "Khi ghé thăm cửa hàng Homeplus, người tiêu dùng cũng có thể cảm nhận được rằng họ không hề đầu tư. Nếu không kinh doanh với sự 'chân thành trong nghề', việc tồn tại có thể sẽ rất khó khăn."
Khi các khoản lỗ của Homeplus tích tụ, MBK Partners đang tập trung vào việc bán lại các cửa hàng. Vào tháng 2 và tháng 6 năm nay, các chi nhánh Seomyeon (Busan) và Mokdong (Seoul) đã đóng cửa, và ngày 18 tháng này, chi nhánh Seodaejeon cũng đã ngừng hoạt động. Chi nhánh Anyang cũng dự kiến đóng cửa vào cuối tháng này. Sang năm, chi nhánh Ansan Seonbu và trong nửa đầu năm 2026, chi nhánh Dongcheongju cũng sẽ đóng cửa. Ngoài ra, việc đóng cửa thêm 11 địa điểm khác như Gwangju Gyerim, Naedang, Dongdaemun... cũng đã được xác nhận.
Một chuyên gia trong ngành cho biết: "Hầu hết các cửa hàng offline của Homeplus đều nằm ở vị trí đắc địa trong trung tâm thành phố. MBK Partners có lẽ cho rằng chỉ cần bán những cửa hàng đắc địa này là có thể thu hồi vốn. Không giống như E-mart hay Lotte Mart bán các cửa hàng làm ăn thua lỗ, Homeplus lại bán các cửa hàng có giá trị bất động sản cao. Họ nói rằng số vốn thu được sẽ đầu tư vào kinh doanh trực tuyến, nhưng quan điểm phổ biến hơn là mục đích chính vẫn là thu hồi vốn."
Gần đây, Homeplus cũng đang cố gắng bán lại mảng SSM là Homeplus Express. MBK Partners đã chọn Morgan Stanley làm đơn vị phụ trách bán lại từ tháng 6. Tuy nhiên, vẫn chưa tìm được người mua. Một người trong nội bộ Homeplus giải thích: "Hiện tại công ty đang tập trung vào việc bán lại Express. Để phục vụ việc bán lại, họ phải tạo ra những con số tích cực về mặt hình thức, nên họ mới liên tục tổ chức các đợt giảm giá lớn như Homeplus-run. Trước đây chi phí quảng cáo đã bị cắt giảm mạnh nhưng gần đây số tiền đầu tư cho quảng cáo lại tăng lên, có lẽ vì muốn tạo doanh thu phục vụ việc bán lại."
Giáo sư Seo Yong-gu nhận định: "Tình hình thị trường tiêu dùng hiện tại không tốt, nhưng họ lại có những động thái cố ép doanh thu để bán lại. Tôi e rằng với cách làm hiện tại thì rất khó để bán được. Vì bán lẻ offline là một ngành công nghiệp đang thoái trào, nên khó mà bán được đúng giá trị. Tốt hơn hết là nên đầu tư vào cửa hàng để phát triển kinh doanh rồi tìm thời điểm khác."
Ngược lại, phía Homeplus giải thích: "Hiện vẫn đang trong giai đoạn đầu của việc bán lại, chưa có gì cụ thể. Hiện tại các doanh nghiệp quan tâm đang trong giai đoạn xem xét. Chúng tôi kỳ vọng khoảng một tháng nữa sẽ có kết quả sơ bộ. Công việc bán lại không có vấn đề gì cả."