[비즈한국] Hôm 26 vừa qua, báo Rodong Sinmun của Triều Tiên tiết lộ việc Chủ tịch Kim Jong-un đã đích thân thị sát một loại vũ khí mới. Theo truyền thông nước này, ông Kim đã xem màn trình diễn của hai mẫu máy bay không người lái (UAV) mới do Viện Nghiên cứu UAV thuộc Viện Khoa học Quốc phòng Triều Tiên chế tạo, cùng với sự tham gia của các quan chức cấp cao như Jo Yong-won, Ri Pyong-chol và Pak Jong-chon.
Được biết, hai loại UAV này có tầm bắn và độ cao khác nhau, nhưng đều mang đặc tính của UAV tự sát hoặc đạn tuần kích (Loitering munition) có khả năng tấn công mục tiêu trên mặt đất và trên biển. Trong các bức ảnh được công bố, hình dáng của các UAV đều đã được làm mờ để che giấu thiết kế chính xác. Tuy nhiên, hình ảnh ghi lại cảnh các UAV này tấn công lần lượt vào một tấm bia mục tiêu và một chiếc xe tăng Chonma (dòng T-62 cải tiến) được thiết kế giống với xe tăng K2 Black Panther của quân đội Hàn Quốc.
Vậy, những chiếc UAV mới của Triều Tiên thực sự có khả năng và chức năng gì? Trước hết, việc tất cả hình dáng thiết bị bay trong ảnh đều bị làm mờ cho thấy ta có thể suy đoán về nguồn gốc hoặc nội dung của chúng. Cho đến nay, nhiều chuyên gia phân tích tình báo nguồn mở (OSINT) có thể tiến hành phân tích kỹ thuật thông qua hình ảnh, góc chụp và vị trí chụp của các loại vũ khí mới mà Triều Tiên công bố. Việc Triều Tiên công khai hình dáng UAV nhưng che giấu bề mặt, các bộ phận ghép nối và động cơ cho thấy mục đích chính là che đậy nguồn gốc công nghệ của chúng.
Có rất nhiều UAV mang hình dáng tương tự xuất hiện ở Iran, Nga và Trung Quốc. Những khác biệt nhỏ trong cấu tạo có thể giúp đoán định nguồn cung cấp linh kiện, nhà sản xuất và thông số kỹ thuật. Nhiều khả năng, thân vỏ của những chiếc UAV này không phải do Triều Tiên tự thiết kế hoàn toàn mà được mua từ các nhà sản xuất ở nước ngoài, chẳng hạn như Trung Quốc. Phát biểu của ông Kim Jong-un trong buổi thị sát rằng "cần tăng cường thử nghiệm ứng dụng chiến đấu để sớm cung cấp cho Quân đội Nhân dân" cũng củng cố cho giả thuyết này. Có vẻ như do chưa hoàn thiện và phải gấp rút nhập khẩu hoặc lắp ghép linh kiện từ nước ngoài, Triều Tiên mới vội vàng công khai các thử nghiệm ở giai đoạn sơ khai như vậy.
Hình dáng và kích thước của UAV ra sao? Đầu tiên cần chú ý đến "UAV loại Harpy NG". Một số phương tiện truyền thông cho rằng UAV này giống với Shahed-136 của Iran, nhưng điều này không chính xác. Điểm khác biệt lớn nhất giữa Shahed và "UAV loại Harpy NG" của Triều Tiên chính là bộ cánh. UAV Harpy NG là phiên bản cải tiến từ mẫu Harpy do IAI (Israel) phát triển, mà quân đội Hàn Quốc cũng đang vận hành. Điểm khác biệt so với phiên bản cũ là hình dáng cánh đã thay đổi: phần mũi được gắn cánh bổ trợ Canard, và thiết kế cánh Delta tam giác đơn giản đã được thay thế bằng cánh Double-Delta (cánh tam giác kép). Thiết kế này giúp tăng độ ổn định bay và kéo dài tầm hoạt động hơn so với Harpy đời cũ hay Shahed. Triều Tiên không đơn thuần là sao chép mẫu Shahed.
Ngoài ra, việc có 2 ăng-ten dạng gập ở điểm tiếp giáp giữa thân và cánh cũng là đặc điểm tương đồng với Harpy NG. Dựa trên thiết kế cánh và phần ốp tròn ở mũi, có thể suy đoán UAV mới của Triều Tiên có chức năng chế áp phòng không (SEAD) giống như Harpy NG. Nghĩa là nó không chỉ nhắm mục tiêu bằng camera, mà còn có khả năng xác định vị trí radar đang hoạt động bằng cách thu tín hiệu sóng vô tuyến.
Tuy nhiên, trong lần thử nghiệm này, UAV loại Harpy NG đã tấn công chéo vào một mục tiêu dạng tấm bảng đen có vẽ hình chữ thập trắng. Điều này cho thấy ít nhất trong bài thử nghiệm này, UAV đã sử dụng thiết bị dò tìm hình ảnh/hồng ngoại (EO/IR) thay vì theo dõi sóng vô tuyến.
Loại UAV còn lại được công bố có hình dáng tương tự với mẫu HERO-400 của công ty UVision (Israel). Dù có ý kiến cho rằng nó giống với drone Lancet-3 của công ty ZALA (Nga), nhưng kích thước cánh đuôi và cánh chính lại khác biệt. Quan trọng hơn, hình dáng cánh chính, tỉ lệ dài rộng của cánh và thân lại rất giống với HERO-400.
HERO-400 là loại UAV tấn công sử dụng thiết bị tìm kiếm hình ảnh/hồng ngoại (EO/IR) để tấn công các mục tiêu bọc thép. Triều Tiên đã công bố cảnh chiếc UAV này tấn công thẳng đứng vào một chiếc xe tăng Chonma (T-62) được trang trí giống xe tăng K2. Phương pháp tấn công từ trên cao (Top Attack) là tính năng cần thiết khi nhắm vào các mục tiêu có giáp dày ở mặt trước như xe tăng. Tuy nhiên, vì các drone tự sát thường có tốc độ chậm, tính năng này có thể được thực hiện thông qua điều khiển thủ công của phi công mà không cần phần mềm quá tinh vi. Khác với loại Harpy NG sử dụng động cơ đốt trong, mẫu này nhiều khả năng được vận hành bằng pin và mô-tơ điện.
UAV HERO-400 có tổng cộng 8 cánh, gồm 4 cánh chính và 4 cánh đuôi nhỏ xếp theo hình chữ X. Thiết kế 4 cánh mang lại lợi thế về lực nâng so với 2 cánh, đồng thời ổn định hơn ở nhiều góc độ bay khác nhau so với thiết kế 2 cánh như máy bay thông thường. Tuy nhiên, nó cũng có nhược điểm là làm tăng trọng lượng. Nhiều khả năng hình dáng này được chọn để phục vụ cho các đòn tấn công từ trên cao.
Một đặc điểm khác của HERO-400 là phương thức "phóng từ ống phóng (Canister)". UAV được đặt kín trong ống hình trụ và được đẩy ra bằng khí nén, cho phép triển khai trong không gian hẹp. Việc được bảo vệ an toàn trong ống trụ giúp nó có ưu điểm là có thể được mang vác bởi các đặc nhiệm. Điều này cho thấy, khác với UAV loại Harpy NG cần tên lửa đẩy để cất cánh, UAV này có thể được sử dụng trong các chiến dịch "chặt đầu" (ám sát chỉ huy địch), nơi lực lượng đặc nhiệm xâm nhập sâu vào lòng địch và mang theo vũ khí tấn công xe chỉ huy.
Một đặc điểm khác nữa là cả hai loại UAV này đều cho thấy Triều Tiên đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ các mẫu drone nội địa do Viện Nghiên cứu Quốc phòng Hàn Quốc (ADD) phát triển. Chẳng hạn, UAV loại Harpy NG tương ứng với mẫu S-2 của ADD, và loại HERO-400 tương ứng với mẫu S-4. Việc sơn thân màu trắng và chỉ để phần đầu dò (Gimbal) màu đen cũng có vẻ bắt chước theo phong cách drone của ADD. Việc công bố cùng lúc mẫu drone tầm xa và drone dạng ống phóng, cũng như việc cả hai chia sẻ chung một hệ thống gimbal, cũng tương đồng với quá trình phát triển drone của ADD.
Tuy nhiên, việc Triều Tiên mô phỏng thiết kế drone Israel và công bố các mẫu có vai trò tương tự drone của Hàn Quốc không có nghĩa là họ đã đạt đến trình độ công nghệ UAV ngang bằng Israel hay Hàn Quốc. Công nghệ UAV phụ thuộc rất nhiều vào công nghệ thông tin liên lạc, không kém gì công nghệ bay. Trong lần thử nghiệm này, Triều Tiên không cho thấy cảnh truyền hình ảnh từ UAV về phi công, điều này ám chỉ rằng hệ thống liên lạc của họ có thể chỉ sử dụng công nghệ drone dân dụng.
Các ăng-ten trên hai mẫu UAV này cũng là loại ăng-ten dài thường thấy trên bộ đàm cầm tay dân sự, thay vì ăng-ten liên lạc quân sự với công nghệ mã hóa. Lý do là công nghệ truyền hình ảnh thời gian thực qua liên lạc mã hóa tầm xa cần thiết cho drone quân sự không dễ để tiếp cận.
Dù vậy, tách biệt khỏi vấn đề này, quân đội Hàn Quốc vẫn cần ứng phó với khả năng sản xuất hàng loạt drone tự sát của Triều Tiên. Dù các drone tự sát mà Triều Tiên công bố lớn hơn nhiều so với drone FPV siêu nhỏ hay drone DJI nên dễ bị phát hiện hơn, nhưng chúng lại có tầm bắn xa và sức công phá mạnh hơn. Thay vì chỉ dựa vào các thiết bị gây nhiễu drone đang nghiên cứu, cần xem xét các biện pháp tấn công vật lý như bắn hạ bằng pháo cao xạ.
Các dòng xe tăng và xe bọc thép thế hệ mới trên thế giới đang cố gắng trang bị pháo nòng tự động (30mm Chain Gun hoặc pháo 20mm) để đối phó với mối đe dọa này. Việc cải tiến pháo 30mm trên trực thăng Apache hay pháo 20mm trên trực thăng vũ trang hạng nhẹ LAH để lắp đặt lên xe tăng/xe bọc thép thế hệ mới thông qua thiết bị điều khiển vũ khí từ xa (RCWS) là điều đáng cân nhắc. Ngoài ra, việc chủ động phát hiện và tấn công phủ đầu các drone này cũng vô cùng quan trọng.
Viện Nghiên cứu Quốc phòng (ADD) hiện đang phát triển drone tự sát Fire Eagle dựa trên công nghệ tên lửa chống tăng Cheongeom, rất phù hợp cho nhiệm vụ này. Không giống như drone tự sát của Triều Tiên, Fire Eagle vận hành từ trực thăng có thể vừa trinh sát vừa tấn công. Hơn nữa, nó còn có khả năng tự động hóa nhờ tính năng theo dõi mục tiêu tự động (ATR) vốn có trên tên lửa Cheongeom. Điều này có nghĩa là ta có thể phát hiện và tấn công trước drone tự sát của Triều Tiên. Hy vọng quân đội ta sẽ tìm ra giải pháp tối ưu nhất để đối phó với mối đe dọa từ drone của Triều Tiên.