[비즈한국] Khi các phân tích cho rằng cơn sốt AI bắt nguồn từ ChatGPT từ cuối năm 2022 đã chững lại trong năm nay, nhiều lo ngại bắt đầu nảy sinh rằng sự quan tâm lớn đối với AI rốt cuộc cũng chỉ là một bong bóng. Tuy nhiên, dù là “cơn sốt” hay “bong bóng”, các chủ đề liên quan đến AI vẫn là vấn đề nóng hổi trong mọi lĩnh vực. Đặc biệt, trong những năm gần đây, hàng loạt startup đã xuất hiện, ứng dụng đa dạng các công nghệ liên quan đến AI để ra mắt các dịch vụ và sản phẩm mới mỗi ngày. Trong giới startup, AI vẫn đang tiếp tục được phân hóa sâu sắc và chuyên biệt hóa hơn.
Trong bài viết này, ngoài lĩnh vực AI dựa trên LLM mà ChatGPT mang lại, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu xem ở châu Âu có những startup nào đang tiên phong trong các công nghệ liên quan đến AI và những cơ hội mới nào có thể được khai thác từ chúng.
Thực trạng đen tối của ngành chăn nuôi gia cầm: Giải pháp từ AI
Thợ mỏ và y tá là những nhóm lao động Hàn Quốc nổi tiếng từng di cư sang Đức. Mặc dù ít được biết đến hơn, nhưng nghề “phân loại giới tính gà con” cũng là một trong những công việc phổ biến của người Hàn Quốc khi sang Đức. Trong bộ phim “Minari”, nhân vật người Hàn Quốc di cư với giấc mơ Mỹ cũng làm công việc phân loại gà con. Kỹ năng tay nghề tinh xảo của người Hàn Quốc nổi tiếng đến mức ước tính có tới 60% nhân lực phân loại gà con trên toàn thế giới hiện nay là người Hàn Quốc.
Tuy nhiên, công việc này sẽ khó lòng tìm thấy ở Đức trong tương lai. Lý do là vì vào năm 2022, nước này đã trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới ban hành luật cấm tiêu hủy hàng loạt gà con đực. Mặc dù lệnh cấm tiêu hủy gà trống đã được áp dụng, nhưng nhu cầu về gà mái để đẻ trứng vẫn không thay đổi. Do đó, thị trường vẫn liên tục tìm kiếm các công nghệ mới cho vấn đề này.
Orbem, một startup có trụ sở tại Munich, Đức, đang nỗ lực đưa ra cách tiếp cận mang tính đổi mới nhằm giải quyết các vấn đề đạo đức trong ngành chăn nuôi thông qua công nghệ AI. Orbem đã phát triển công nghệ xác định giới tính trong trứng (In-ovo sexing) bằng cách kết hợp trí tuệ nhân tạo với công nghệ MRI, giúp phân loại giới tính của gà con ngay khi chúng còn trong trứng trước khi ấp. Điểm mấu chốt là phát hiện giới tính của phôi thai từ buồng trứng vào ngày ấp thứ 12. Công nghệ này hoàn toàn tự động, được thiết kế theo dạng mô-đun và có thể xử lý tối đa 24.000 quả trứng mỗi giờ.
Trước đây, vì không thể biết giới tính của trứng chưa thụ tinh nên người ta phải đợi đến khi nở rồi mới phân loại để chọn nuôi gà đúng giới tính mong muốn. Orbem giúp phát hiện trạng thái thụ tinh của trứng trước khi ấp và tách riêng những quả trứng sẽ nở thành gà trống để sử dụng làm trứng thương phẩm trước khi ấp.
Công nghệ của Orbem đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết triệt để vấn đề gà trống con bị tiêu hủy sau khi nở. Hiện nay, trên toàn thế giới, mỗi năm có khoảng 7 tỷ con gà trống bị hy sinh ngay sau khi nở. Điều này là do chúng không thể đẻ trứng và giá trị kinh tế khi nuôi lấy thịt cũng thấp. Mặc dù các hành vi phi nhân đạo này liên tục bị chỉ trích, nhưng cho đến nay vẫn chưa có giải pháp nào khiến ngành chăn nuôi hài lòng về mặt kinh tế.
Sau Đức, Pháp cũng đã ban hành luật cấm tiêu hủy gà con và Tây Ban Nha cũng đang xem xét một đạo luật tương tự. Do các quy định này, ngành chăn nuôi trong nhiều năm qua đã cùng với các học giả và viện nghiên cứu tìm kiếm những giải pháp thay thế tốt hơn. Trong quá trình đó, công nghệ AI của Orbem đã thu hút được sự chú ý.
Orbem được thành lập năm 2019 thông qua việc tách ra từ trường Đại học Kỹ thuật Munich danh tiếng thế giới. Công ty đã phát triển các ý tưởng bắt nguồn từ hoạt động nghiên cứu và phát triển tại phòng thí nghiệm của trường thành các ý tưởng kinh doanh thực tế.
Bằng cách sử dụng công nghệ AI để quét trứng và phân loại giới tính chỉ trong 1 giây, kết hợp với công nghệ MRI để phân tích phôi thai trong trứng mà không gây xâm lấn, công ty có thể xác định và loại bỏ phôi trống trước khi ấp, từ đó giảm thiểu sự mất mát sinh mạng không cần thiết. Không chỉ vậy, họ cũng đang khám phá lĩnh vực mới như quét và phân loại các loại hạt để loại bỏ những quả bị biến dạng, đổi màu hoặc hư hỏng.
Một trong những yếu tố thành công của Orbem là quan hệ đối tác chiến lược với vencomatic group, một công ty Hà Lan chuyên quản lý vận hành sản xuất trứng và gia cầm được thành lập từ năm 1983, để cùng thiết kế toàn bộ quy trình cần thiết cho việc phân loại giới tính trứng. Với sự đồng hành của một doanh nghiệp tầm trung vững mạnh, việc thâm nhập vào ngành chăn nuôi gia cầm tại châu Âu trở nên dễ dàng hơn đôi chút.
Startup AI ứng dụng Mô hình ngôn ngữ lớn (LLM)
Nabla, một startup có trụ sở tại Paris (Pháp), đang góp phần giảm bớt thời gian làm việc hành chính cho các bác sĩ thông qua trợ lý AI tại các cơ sở y tế. Trợ lý AI này ghi lại các cuộc đối thoại giữa bác sĩ và bệnh nhân theo thời gian thực và tự động soạn thảo ghi chú, giúp bác sĩ dành nhiều thời gian hơn cho việc thăm khám bệnh nhân. Phương pháp này được gọi là “Ambient AI” (AI môi trường), mang ý nghĩa rằng AI “hiện diện ở đó như không khí, như môi trường xung quanh, nhưng người dùng không cảm thấy sự tồn tại của nó”.
Nabla được thành lập tại Paris năm 2018 và vào tháng 1 năm nay, họ đã huy động thành công 24 triệu USD trong vòng gọi vốn Series B. Với mục tiêu hàng đầu là người dùng tiếng Anh, khoản vốn này dự kiến sẽ được sử dụng để đẩy nhanh quá trình thâm nhập vào thị trường Mỹ.
Nguyên lý hoạt động như sau: Công cụ ghi chú của Nabla là Nabla Copilot được cài đặt trên máy tính của bác sĩ dưới dạng web, ứng dụng hoặc tiện ích mở rộng trên Chrome để ghi lại các cuộc tư vấn bằng giọng nói với bệnh nhân. Sau đó, hồ sơ bệnh án được tạo tự động mà bác sĩ không cần phải ghi chép hay nhập liệu thủ công.
Để triển khai các tính năng này, Nabla sử dụng API chuyển đổi giọng nói thành văn bản có sẵn do Microsoft phát triển và mô hình Whisper do OpenAI phát triển. Thông qua đó, nguyên lý hoạt động là sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) dòng GPT để chuyển đổi thành các ghi chú lâm sàng tóm tắt. Để bảo vệ quyền riêng tư, trừ khi bác sĩ và bệnh nhân đồng ý rõ ràng, các tệp ghi âm hoặc ghi chú tóm tắt sẽ không được lưu trữ.
Trung bình các bác sĩ dành 40% thời gian làm việc mỗi ngày để viết hồ sơ tư vấn. Khả năng giảm hơn một nửa thời gian làm việc này chính là ưu điểm lớn nhất của Nabla. Nhờ lợi thế đó, Nabla Copilot đã thu hút 20.000 người dùng chỉ trong 10 tháng kể từ khi ra mắt. Chỉ riêng 20.000 người dùng này đã thực hiện 3 triệu bản ghi tư vấn.
Dựa trên những hồ sơ này, bác sĩ có thể quản lý một cách có hệ thống tất cả các thông tin cần thiết từ nội dung tư vấn, bệnh sử đến thuốc/xét nghiệm được kê đơn. Thông qua nền tảng, hệ thống cũng tạo ra các nội dung kê đơn và lời khuyên dành cho bệnh nhân. Công ty cũng tích hợp tính năng tạo và lưu trữ PDF để gửi trực tiếp nội dung này cho bệnh nhân.
Khoản đầu tư nhận được năm nay không chỉ dành cho việc mở rộng sang Mỹ mà còn để ra mắt thêm các tùy chọn ngôn ngữ cho người dùng quốc tế. Vì các tính năng tiếng Hàn đang không ngừng phát triển trên ChatGPT cũng như các công cụ dịch thuật như DeepL, nên sự kỳ vọng về việc ra mắt Nabla cho bác sĩ và bệnh nhân Hàn Quốc cũng rất đáng mong chờ.
Startup AutogenAI tại London (Anh) giúp tự động hóa quá trình soạn thảo hồ sơ mời thầu công, giảm đáng kể các công việc lặp đi lặp lại và nhàm chán. Công ty này sử dụng các mô hình AI như GPT-4 để cung cấp các giải pháp tùy chỉnh phù hợp với yêu cầu của khách hàng. Đặc biệt, họ chuyên phân tích hồ sơ mời thầu (RFP) và tạo ra các đề xuất tuân thủ đúng quy định và yêu cầu. Sử dụng tính năng Smart Bid, công ty còn có thể sáng tạo ra các thông điệp chiến lược giúp tăng tỷ lệ trúng thầu.
CEO Sean Williams của AutogenAI nhấn mạnh tính chuyên biệt của công nghệ họ: “Nếu OpenAI cung cấp điện, thì chúng tôi cung cấp máy khoan điện”. Ông cho biết thông qua các mô hình ngôn ngữ lớn, trong tương lai sẽ có nhiều công nghệ AI chuyên biệt hơn thay vì chỉ là chatbot AI đơn thuần hay các giải pháp AI chung chung.
Được thành lập tại London năm 2022, AutogenAI đã mở rộng kinh doanh sang Mỹ vào cuối năm 2023 để tạo ra các trường hợp sử dụng vững chắc tại các quốc gia nói tiếng Anh. Đồng thời, vào tháng 12/2023, họ đã hoàn tất vòng gọi vốn Series B trị giá 39,5 triệu USD, dẫn đầu bởi Salesforce Ventures (bộ phận đầu tư của công ty phần mềm doanh nghiệp toàn cầu Salesforce) và Spark Capital (VC chuyên về phần mềm và truyền thông tại San Francisco), qua đó tạo bước đệm vững chắc để tiến vào thị trường Mỹ.
CEO Sean Williams là một doanh nhân khởi nghiệp nhiều lần, người từng thành lập và vận hành các công ty thiết kế và quản lý các hợp đồng dịch vụ công quy mô lớn ở Anh và nước ngoài trong lĩnh vực đấu thầu công. Công ty cũ của ông từng có doanh thu hơn 75 triệu bảng Anh và thuê hơn 900 nhân viên trực tiếp và gián tiếp. Dựa trên kinh nghiệm này, ông đã phát triển ý tưởng về Autogen AI, nơi AI có thể hỗ trợ chuyên nghiệp cho quy trình đấu thầu công, từ đó bước chân vào con đường khởi nghiệp.
Sống lâu hơn và khỏe mạnh hơn nhờ AI
Richard Skaife, đồng sáng lập startup Blēo có trụ sở tại Anh và Malta, nhấn mạnh rằng các thói quen lành mạnh cơ bản như ăn uống tốt, tập thể dục và ngủ đủ giấc là chìa khóa của sự trường thọ. Blēo cung cấp dịch vụ huấn luyện sức khỏe cá nhân hóa bằng cách kết hợp AI chatbot với các thiết bị đeo (wearable) giúp theo dõi chất lượng giấc ngủ, huyết áp và số bước chân của người dùng. Huấn luyện viên sức khỏe này hoạt động dựa trên các mô hình AI tùy chỉnh do đội ngũ Blēo phát triển, giúp người dùng đưa ra những quyết định lành mạnh hơn.
Blēo là thương hiệu đồng hồ thông minh của The Longevity AI, một đơn vị chuyên cung cấp huấn luyện sức khỏe cho sự trường thọ. Ngoài Blēo, The Longevity AI còn phát triển các ứng dụng huấn luyện lối sống trường thọ. Cả The Longevity AI và Blēo đều được thành lập với sự hỗ trợ tài chính từ Longr, một venture builder (nhà xây dựng doanh nghiệp) chuyên về lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tại Newcastle, Anh. Longr đồng sáng lập và đầu tư vào các startup giai đoạn đầu trong các lĩnh vực dịch vụ y tế, phát triển thuốc mới và giải pháp y tế kỹ thuật số.
Một ví dụ thú vị khác là Ani Biome của Croatia. Công ty này cung cấp các kế hoạch bổ sung dinh dưỡng giúp tối ưu hóa hệ vi sinh đường ruột nhằm giảm viêm và tăng cường miễn dịch. Người dùng thường xuyên quét lưỡi bằng camera điện thoại thông minh và gửi đi, sau đó một mô hình thị giác máy tính sẽ phân tích các dấu hiệu như rêu lưỡi, sưng tấy, dấu răng để đánh giá tình trạng sức khỏe đường ruột. Dựa trên thông tin này, hệ thống cung cấp phân tích tùy chỉnh về trạng thái sinh lý và cảm xúc của người dùng, từ đó đề xuất các thực phẩm bổ sung tối ưu hóa cho từng cá nhân.
Người dùng có thể mua các gói bổ sung cho 30 ngày thông qua chẩn đoán đơn giản trên trang web của Ani Biome, hoặc sử dụng dịch vụ đăng ký theo tháng hoặc năm. Là một startup bắt đầu tại Zagreb, Croatia vào năm 2022, Ani Biome cho phép người dùng nhận được các thực phẩm bổ sung dinh dưỡng lên men cá nhân hóa, tối ưu dựa trên thuật toán AI.
Công ty đã nhận được khoảng 3,3 triệu Euro từ các nhà đầu tư bao gồm EIT Climate-KIC - một trong những quỹ lớn nhất châu Âu - và hiện đang cung cấp sản phẩm cho thị trường Mỹ và EU.
Các startup như Blēo và Ani Biome cho thấy rõ AI có thể góp phần cải thiện sức khỏe và kéo dài tuổi thọ con người như thế nào. Tuy nhiên, các startup đưa ra tầm nhìn về một cuộc sống tốt hơn thông qua chăm sóc sức khỏe dự phòng và điều trị cá nhân hóa đôi khi bị coi là kém quan trọng hơn so với các startup cung cấp công nghệ y tế khẩn cấp cần thiết cho nhiễm trùng hoặc gãy xương. Nhưng ngay cả khi không phải là những bệnh cấp tính cần đến bệnh viện mỗi ngày, thì trong các lĩnh vực cần quản lý đều đặn hàng ngày, sự giúp đỡ của AI có lẽ lại càng cần thiết hơn bao giờ hết.
Những trường hợp được xem xét ở trên cho thấy rõ AI có thể cải thiện cuộc sống con người ra sao. Sự phát triển của công nghệ thường mang lại cả nỗi sợ hãi lẫn kỳ vọng. Những lo ngại về việc AI thay thế việc làm của con người, xâm phạm quyền riêng tư hoặc lạm dụng dữ liệu vẫn còn đó. Tuy nhiên, đồng thời, AI cũng đang khẳng định mình là một công cụ giúp con người giải quyết các vấn đề chưa từng được giải quyết và theo đuổi một cuộc sống tốt đẹp hơn. Giống như công nghệ phân loại giới tính gà con của Orbem, AI có tiềm năng cải thiện các vấn đề đạo đức và thay đổi cuộc sống con người một cách tích cực. Chúng ta hãy cùng chờ xem AI sẽ làm cho cuộc sống của chúng ta tốt đẹp hơn như thế nào trong tương lai.
Tác giả Lee Eun-seo tốt nghiệp ngành Luật tại Hàn Quốc và theo học ngành Sân khấu tại Berlin. Hiện cô đang sinh sống tại Berlin, một thành phố nghệ thuật và cũng là trung tâm startup của châu Âu, nơi cô phát triển cùng thành phố và điều hành 123factory, một đơn vị kết nối hệ sinh thái startup giữa Hàn Quốc và Đức.