[비즈한국] Dù đã bước sang năm thứ 6 kể từ khi chính phủ bắt đầu hỗ trợ các hoạt động nghiên cứu nhằm đào tạo bác sĩ khoa học, quy mô nhân lực được đào tạo vẫn không mấy khả quan. Mỗi năm, chỉ khoảng 1% sinh viên tốt nghiệp trường y lựa chọn con đường trở thành bác sĩ khoa học. Chính phủ đang có kế hoạch nâng dần tỷ lệ này lên 3%, tương đương với mức của các quốc gia phát triển. Tuy nhiên, giới chuyên môn chỉ ra rằng cần có sự hỗ trợ sát sao hơn, bởi thực tế đang có tình trạng nhân lực bỏ nghề do sự bất ổn về địa vị và thiếu hụt đãi ngộ tài chính.
Bác sĩ khoa học: Nghiên cứu về ‘Nhãn khoa’ chiếm đa số
Kể từ năm 2019, chính phủ đã triển khai nhiều dự án đào tạo bác sĩ khoa học. Các chương trình bắt đầu với mô hình thí điểm dành cho bác sĩ nội trú vào năm 2019, sau đó mở rộng sang chương trình tiến sĩ toàn thời gian (2020), chương trình đại học (2021), và chương trình sau tiến sĩ/đào tạo bác sĩ khoa học trẻ (2022). Những chương trình này được đưa ra dựa trên nhận định về sự cần thiết của một hệ thống hỗ trợ toàn diện. Hiện nay, 27 trường đại học và cao học y khoa trong nước đang tham gia vào lộ trình đào tạo bác sĩ khoa học. Theo Bộ Y tế và Phúc lợi, từ khi bắt đầu dự án năm 2019, đã có 233 bác sĩ nội trú và 113 nghiên cứu sinh tiến sĩ được hỗ trợ, với tổng cộng 39 bác sĩ khoa học đã được đào tạo thành công.
Bác sĩ khoa học là những bác sĩ vừa thực hiện khám chữa bệnh, vừa nghiên cứu bệnh lý, đồng thời quan tâm đến khoa học kỹ thuật trong các lĩnh vực liên quan để thực hiện nghiên cứu chuyển giao. Nghiên cứu chuyển giao (translational research) chính là quá trình đóng vai trò "trung gian" nhằm thương mại hóa tri thức thu được từ nghiên cứu dưới hình thức chẩn đoán, phòng ngừa và điều trị. Chính phủ kỳ vọng vào một cơ cấu tuần hoàn tích cực, nơi các ý tưởng lâm sàng của họ dẫn đến thương mại hóa công nghệ và được ứng dụng vào thực tế y tế, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ y tế. Hiện nay, họ đang hoạt động trong mọi lĩnh vực của ngành y tế sinh học như thiết bị y tế, mỹ phẩm, y tế kỹ thuật số, cũng như dược phẩm như phát triển vắc-xin và thuốc điều trị.
Cụ thể, các bác sĩ khoa học đang hoạt động trong những lĩnh vực nào? Theo "Tài liệu hướng dẫn dự án đào tạo nhân tài y tế sinh học" do chính phủ phát hành, trong số 29 nghiên cứu của các bác sĩ khoa học Hàn Quốc được giới thiệu trên các tạp chí quốc tế như Nature, Nature Immunology vào năm 2023, lĩnh vực nhãn khoa đứng đầu với 5 nghiên cứu. Tiếp theo là di truyền học, miễn dịch học, ung thư học và vắc-xin với 3 nghiên cứu mỗi lĩnh vực, xếp thứ 3 là tim mạch với 2 nghiên cứu. Ngoài ra còn có thần kinh học, da liễu học, v.v. Trong lĩnh vực nhãn khoa, hầu hết các nghiên cứu đều liên quan đến điều trị nhược thị.
Tỷ lệ hỗ trợ chỉ ở mức 1%... Thu nhập thấp hơn bác sĩ chuyên khoa và bác sĩ đa khoa
Số lượng bác sĩ muốn trở thành bác sĩ khoa học tại Hàn Quốc vẫn ở mức không đáng kể. Theo "Bản tin Công nghiệp Y tế số 334" do Viện Phát triển Công nghiệp Y tế Hàn Quốc phát hành, mỗi năm Hàn Quốc có khoảng 3.300 sinh viên tốt nghiệp trường y và cao học y khoa, nhưng chỉ có khoảng 30 người lựa chọn theo đuổi y học cơ bản, tức dưới 1%. Hệ quả là hầu như không có bác sĩ (MD) nào đăng ký học tiến sĩ tại các trường y, thay vào đó, các vị trí này chủ yếu được lấp đầy bởi sinh viên tốt nghiệp từ các trường khoa học tự nhiên và kỹ thuật.
Theo báo cáo, số lượng tân sinh viên có bằng bác sĩ tại Khoa Khoa học Y tế, Đại học Quốc gia Seoul chỉ đạt 26 người trong giai đoạn 2014-2018, trung bình mỗi năm chỉ có 5 người. Tại Đại học Yonsei, con số này là 1-3 người mỗi năm. KAIST (Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến Hàn Quốc) dù có hơn 100 sinh viên tốt nghiệp cao học y khoa nhưng số người thực sự ổn định với tư cách bác sĩ khoa học chỉ khoảng 10%. Mặc dù các khóa học y học cơ bản tại các trường cao học y khoa đều vận hành theo hình thức toàn thời gian, tỷ lệ bác sĩ theo học vẫn rất thấp. Đây không phải là vấn đề riêng của Hàn Quốc. Báo cáo chỉ ra: “Các quốc gia lớn cũng đang đối mặt với vấn đề sụt giảm số lượng bác sĩ khoa học tương tự như chúng ta. Tại Mỹ, dù nguồn tài trợ từ NIH (Viện Y tế Quốc gia) mở rộng giúp tăng khả năng nhận tài trợ nghiên cứu cho bác sĩ khoa học, nhưng số lượng bác sĩ khoa học lại không hề tăng lên”.
Nguyên nhân được cho là thiếu các biện pháp kích cầu kinh tế để khỏa lấp khoảng cách thu nhập so với các bác sĩ chuyên khoa thông thường. Vì gặp khó khăn trong nghiên cứu do gánh nặng khám chữa bệnh, họ cần những khoản thù lao xứng đáng. Tại diễn đàn “Bác sĩ khoa học, tại sao cần và cần bao nhiêu?” tổ chức năm ngoái, cựu Chủ tịch Hiệp hội các trường đại học y và cao học y khoa Hàn Quốc, ông Shin Chan-soo, đã đề cập đến khó khăn trong việc nhận tài trợ nghiên cứu. Ông Shin nhấn mạnh: “Để duy trì đội ngũ bác sĩ khoa học, ổn định địa vị, mức lương đảm bảo và tài trợ nghiên cứu là quan trọng nhất. Bộ Giáo dục cần nỗ lực đào tạo nhân lực, trong khi Bộ Khoa học và CNTT cần thiết lập hệ thống hỗ trợ kinh phí nghiên cứu cơ bản”.
Trên thực tế, sự chênh lệch thu nhập giữa bác sĩ và nhà khoa học là không nhỏ. Theo báo cáo “Nhiệm vụ đào tạo bác sĩ khoa học nhằm nuôi dưỡng ngành y tế sinh học” do Văn phòng Điều tra Lập pháp Quốc hội phát hành tháng 5 vừa qua, thu nhập bình quân của nhân viên tại 25 viện nghiên cứu trực thuộc Bộ Khoa học và CNTT năm 2022 là 93,7 triệu Won, trong khi mức lương trung bình năm của bác sĩ làm việc tại các cơ sở y tế (năm 2020) là 191,15 triệu Won đối với bác sĩ chuyên khoa và 100,86 triệu Won đối với bác sĩ đa khoa. Kim Eun-jung, điều tra viên lập pháp tại Đội Y tế, Phúc lợi và Phụ nữ thuộc Văn phòng Điều tra Xã hội và Văn hóa, giải thích: “Nếu không hỗ trợ liên tục để bác sĩ khoa học an tâm trở thành nhà nghiên cứu độc lập, việc ổn định hệ thống này sẽ rất khó khăn. Sự hỗ trợ này không chỉ đơn thuần là kinh phí duy trì nghiên cứu mà còn bao gồm cả tính ổn định nghề nghiệp với mức lương trên một ngưỡng nhất định”.
Chính phủ dự báo rằng việc tăng chỉ tiêu tuyển sinh trường y có thể giúp tăng số lượng bác sĩ khoa học. Hồi tháng 3, Đại học Quốc gia Seoul đã nộp đơn lên Bộ Giáo dục về kế hoạch tăng 15 chỉ tiêu tuyển sinh cho khoa dự bị y khoa năm tới, đồng thời thành lập "Khoa Khoa học Y tế" chuyên đào tạo bác sĩ khoa học với chỉ tiêu 50 sinh viên. Tuy nhiên, việc tăng chỉ tiêu hiện vẫn chưa được phê duyệt. Hiện tại, Đại học Quốc gia Seoul đang vận hành Khoa Khoa học Y tế ở cấp cao học. Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến Hàn Quốc (KAIST) cũng đang thúc đẩy thành lập Trường Cao học Y tế Khoa học Công nghệ nhằm đào tạo các bác sĩ khoa học và bác sĩ kỹ sư.