[비즈한국] "Đây là lần đầu tiên tôi thấy tình trạng 'hét giá (premium)' nghiêm trọng đến thế tại các trận đấu mùa giải chính thức. Không chỉ dân chuyên nghiệp mà ngay cả người hâm mộ bình thường cũng tranh nhau mua nhiều vé hoặc đặt trước vé của các đội bóng nổi tiếng để bán lại kiếm lời. Cùng với 'cơn sốt bóng chày', 'cơn sốt vé chợ đen' cũng theo đó mà bùng phát." (Anh Park, 30 tuổi)
"Tình trạng hét giá vé các buổi giao lưu của diễn viên tại rạp chiếu phim đang ngày càng tồi tệ hơn. Vào cuối tuần công chiếu, dù có hơn 10 buổi giao lưu mỗi ngày nhưng các đối tượng vẫn dùng phần mềm tự động (macro) quét sạch hàng ghế đầu khiến chẳng còn chỗ trống nào. Đối với dân buôn, vì giá vé xem phim không quá đắt so với lợi nhuận thu được từ vé chợ đen, họ thà để trống ghế còn hơn là hủy vé, khiến những người hâm mộ thực sự muốn đi xem cứ phải vất vả chờ đợi người khác hủy vé." (Chị Yoon Ji-hee, 34 tuổi)
Dịch vụ chăm sóc người hâm mộ của diễn viên bùng nổ, vé xem giao lưu phim cũng bị 'chợ đen' hóa
Dù Luật Biểu diễn sửa đổi đã được thực thi từ tháng 3 năm nay nhằm ngăn chặn các hành vi giao dịch vé bất hợp pháp của giới phe vé, nhưng việc mua bán vé chợ đen trực tuyến vẫn không hề chấm dứt. Vấn đề vốn đã nhức nhối trong ngành hòa nhạc và biểu diễn này nay lại đang lan rộng sang các trận đấu thể thao chuyên nghiệp, trong đó có bóng chày.
Giao dịch vé chợ đen thậm chí đã vươn "vòi bạch tuộc" đến các buổi giao lưu của diễn viên tại các rạp chiếu phim lớn. Sức hút của các buổi giao lưu bộ phim "Veteran 2", tác phẩm gặt hái thành công vang dội trong dịp nghỉ lễ Chuseok, cũng rất lớn. Trong giới hâm mộ điện ảnh, xuất hiện nhiều ý kiến cho rằng các đối tượng phe vé đã "nhắm" vào bộ phim này.
Bộ phim "Veteran 2" đã sớm ấn định lịch trình giao lưu từ tuần thứ 4 sau khi công chiếu đến kỳ nghỉ tuần đầu tiên của tháng 10, nơi các diễn viên chính sẽ gặp gỡ khán giả tại các rạp chiếu quan trọng. Sự nổi tiếng ngày càng cao của các diễn viên chính đã thổi bùng lên tình trạng đầu cơ vé có kèm buổi giao lưu. Trên nền tảng bán lại vé Ticketbay, hai ghế liên tiếp ở hàng C đang được bán với mức chênh lệch 139.000 won so với giá gốc. Ngay cả những vị trí đơn lẻ ở hàng ghế đầu (hàng A), nơi mức phí chênh lệch thấp hơn, cũng được bán với giá từ 180.000 đến 300.000 won. Chị Yoon Ji-hee chỉ trích: "Tôi tự hỏi ai lại đi bỏ thêm 100.000 won chỉ để vào rạp xem phim, nhưng thực tế là vẫn có người mua. Dù có luồng dư luận 'đừng mua để vé bị hủy rồi tự giải phóng ra', nhưng cứ hễ có người mua thì vấn đề vẫn tiếp diễn. Cuối cùng vì vé vẫn bán được nên ngày càng có nhiều vé chợ đen được tuồn ra thị trường".
Liệu có giải pháp nào cho các "vùng xám" trong chế tài xử phạt vé chợ đen vốn còn nhiều hạn chế và tác dụng phụ?
Chính phủ không hề khoanh tay đứng nhìn. Các loại vé chợ đen được giao dịch trực tuyến với mức chênh lệch giá (hay còn gọi là premium) vốn nằm trong vùng xám của pháp luật, khiến công tác kiểm soát và xử phạt gặp nhiều hạn chế. Do đó, Chính phủ đã sửa đổi Luật Biểu diễn, coi hành vi mua vé bằng chương trình macro rồi bán lại với giá cao hơn là hành vi bán hàng bất hợp pháp, với mức phạt lên đến 1 năm tù hoặc phạt tiền tối đa 10 triệu won. Trước đây, chỉ có việc bán vé chợ đen tại hiện trường mới bị xử phạt theo "Luật Xử phạt các vi phạm nhẹ" năm 1973, với mức phạt dưới 200.000 won.
Tuy nhiên, các biện pháp này vẫn chưa đủ để tận diệt hành vi bất hợp pháp của giới phe vé. Luật sửa đổi yêu cầu phải xem xét tính chất lặp đi lặp lại và phải chứng minh được việc sử dụng phần mềm macro mới có thể áp dụng xử phạt. Khi ngay cả phương án "diệt tận gốc" nhắm vào dân phe vé cũng vấp phải rào cản về hiệu quả thực thi, nhiều ý kiến cho rằng phạm vi hoạt động của dân phe vé và sự bất tiện của người dùng đang ngày càng gia tăng.
Đặc biệt, vé bóng chày chuyên nghiệp đã có sự gia tăng đột biến trong các giao dịch bán lại trên các nền tảng trực tuyến như Joonggonara, Bungaejangter, Danggeun Market, Ticketbay, và X (trước đây là Twitter). Vào giai đoạn cuối mùa giải và vòng loại trực tiếp (postseason), nơi sự chú ý của người hâm mộ bóng chày tập trung cao độ, tình trạng vé chợ đen đã xuất hiện từ trước, nhưng năm nay, vé chợ đen hoành hành suốt cả mùa giải. Số lượng báo cáo về vé chợ đen thể thao trực tuyến năm nay đã tăng gấp 8 lần so với 5 năm trước, trong đó bóng chày chuyên nghiệp chiếm hơn 96% tổng số báo cáo.
Anh A, một nhân viên văn phòng sống tại Seoul, chia sẻ: "Rất khó để săn được vé các trận đấu cuối tuần ở khu vực thủ đô. Tôi định xem trận đấu sân nhà ở Daejeon nên có tìm hiểu việc mua lại vé, nhưng giá vé gốc chưa đến 20.000 won lại bị thổi lên 70.000 - 80.000 won. Nếu tính cả chi phí đi lại hai chiều, gánh nặng cho một lần xem là rất lớn khiến tôi phải đắn đo". Một quan chức của câu lạc bộ bóng chày chuyên nghiệp cho biết: "Nếu việc mua vé ban đầu tuân thủ quy trình hợp lệ, thì ngay cả khi họ bán lại với giá cao hơn, chúng tôi cũng rất khó xử phạt. Chúng tôi đang nỗ lực giám sát và giảm bớt sự bất tiện cho người tiêu dùng".
Các "phương pháp dân gian" của các đơn vị quản lý và nền tảng như thắt chặt quy trình mua và xác thực vé để ngăn người khác vào xem bằng vé do người khác đặt đã không phát huy hiệu quả. Các buổi hòa nhạc K-pop đã trải qua cuộc chiến chống vé chợ đen từ lâu nhưng vẫn thường xuyên xảy ra tranh cãi lớn nhỏ. Có những trường hợp dù sở hữu vé mua hợp lệ, người hâm mộ vẫn bị từ chối vào sân do yêu cầu chứng minh quá mức, dẫn đến mâu thuẫn với đơn vị quản lý. Anh A giải thích: "Khi vé điện tử thay thế vé cứng trở nên phổ biến, các thủ thuật như 'A-om (chuyển ID)' đã xuất hiện. Việc tăng cường xác minh danh tính cũng kéo theo hàng loạt 'dịch vụ phái sinh' đầy tốn kém như đổi chéo chứng minh nhân dân hay thuê điện thoại thông minh. Thậm chí có cách thức giao dịch như gỡ vòng tay giấy được đeo khi đổi vé một cách kín đáo rồi dán lại vào tay người mua để thu phí".
Bạn B, một người hâm mộ thần tượng, lên tiếng: "Nếu chỉ chặn vé chợ đen một cách mơ hồ, tình trạng 'đặt vé hộ' – nơi người hâm mộ trả tiền cho các công ty chuyên nghiệp hoặc những người có thể sử dụng macro để đặt hộ – sẽ càng hoành hành hơn. Cần có những biện pháp thực sự tính đến cả các phương án lách luật".
Chính phủ dự kiến sẽ thúc đẩy phương án đưa cả những vé chợ đen không dùng macro vào diện chế tài và nâng mức xử phạt tối đa lên 3 năm tù. Theo khuyến nghị của Ủy ban Quyền lợi và Chống tham nhũng Quốc gia về sự cần thiết phải cải thiện hệ thống, chính phủ đã đưa ra nhiều phương án, trong đó quy định cốt lõi là cấm tuyệt đối hành vi bán chênh giá bất kể có dùng macro hay không, đồng thời tịch thu lợi nhuận từ vé chợ đen. Nhiều chính sách song song cũng được triển khai, như hỗ trợ xây dựng hệ thống đặt vé ứng dụng công nghệ mới như NFT với ngân sách 2 tỷ won vào năm sau để giám sát vé chợ đen và ngăn chặn việc sử dụng phần mềm macro.
Một quan chức trong ngành biểu diễn cho biết: "Việc chặn hoàn toàn là điều khó khả thi về mặt thực tế. Dù có thiết lập tiêu chuẩn pháp lý thì cũng khó đạt được con số 100%". Tuy nhiên, ông cũng nói thêm: "Hiện tại, việc báo cáo của những người dùng phát hiện ra vé giao dịch bất chính vẫn là cách hiệu quả nhất. Chúng tôi cũng đang tăng cường giám sát các chương trình macro. Tôi tin rằng nếu cơ sở pháp lý được thiết lập, chúng ta có thể thực hiện các biện pháp quyết liệt hơn".
Giáo sư Lee Jong-woo thuộc khoa Quản trị Kinh doanh, Đại học Ajou, nhận định: "Chỉ riêng việc chính phủ chính thức hóa việc xóa bỏ vé chợ đen và bắt đầu áp dụng chế tài cũng đã có thể tạo ra hiệu ứng thu hẹp thị trường, như làm cho các tay buôn chuyên nghiệp rút lui. Việc xác minh thông tin cá nhân để ngăn chặn hành vi đặt vé và xem vé trái phép, hay sự suy giảm của các nền tảng bán lại vé đang hoạt động, là những khía cạnh khó tránh khỏi trong quá trình thể chế hóa. Cần phải cân nhắc đồng thời các phương tiện khác nhau để nâng cao tính hiệu quả".