[비즈한국] Trong thị trường tài sản ảo gần đây, ‘meme coin’ – loại tiền được tạo ra từ những nội dung gây sốt trên mạng – đã trở thành một xu hướng chủ đạo. Các sàn giao dịch trong nước cũng đang tận dụng sự phổ biến này để tiến hành niêm yết meme coin. Tuy nhiên, khi các meme coin vốn được phát hành vì mục đích ‘giải trí’ được giao dịch sôi động, nhiều ý kiến lo ngại rằng các nhà đầu tư có thể chịu thiệt hại do biến động giá cực đoan.
Meme coin là những tài sản ảo sử dụng hình ảnh động vật như chó, mèo, hoặc các nhân vật, nội dung phổ biến làm biểu tượng. Chúng không được tạo ra với công nghệ hay mục đích cụ thể nào, mà phần lớn được phát hành với mục tiêu giải trí. Vì không có mục đích sử dụng hay lý do phát hành rõ ràng, giao dịch của chúng được thúc đẩy dựa trên sự bàn tán trong các cộng đồng trực tuyến hoặc sự nhắc đến của những người nổi tiếng. Dù ẩn chứa rủi ro bẩm sinh, nhưng ‘Dogecoin (DOGE)’ – đồng meme coin khởi đầu – hiện vẫn nhận được sự quan tâm nóng bỏng trên thị trường với giá trị vốn hóa vượt mức 20 nghìn tỷ won.
Trước tình hình đó, các sàn giao dịch tài sản ảo tại Hàn Quốc cũng tranh nhau niêm yết meme coin. Ngày 19 tháng 9, Upbit (Dunamu) đã niêm yết mới ‘Cat in a dogs world (MEW)’ trên các thị trường BTC và USDT. MEW là một meme coin mới phát hành vào tháng 3 năm nay, với câu chuyện về 'chú mèo giải cứu thế giới khỏi sự thống trị của loài chó'. Theo CoinMarketCap tính đến ngày 24 tháng 9, giá trị vốn hóa thị trường của MEW đạt khoảng 647 tỷ won.
Trước đó vào ngày 20 tháng 8, Upbit cũng đã đồng loạt niêm yết meme coin ‘Pepe (PEPE)’ và ‘Brett (BRETT)’ trên thị trường USDT. Pepe và Brett là các đồng coin sử dụng các nhân vật nổi tiếng trong văn hóa phương Tây làm biểu tượng. Pepe là nhân vật ếch rất được yêu thích ở nước ngoài, còn Brett là đồng nghiệp của Pepe. Phát hành vào tháng 4 năm 2023, đồng Pepe đã nhanh chóng lớn mạnh nhờ sự phổ biến của nhân vật này. Cả MEW, Pepe và Brett đều là những đồng coin phát triển hệ sinh thái xoay quanh cộng đồng mà không có mục đích sử dụng cụ thể.
Điều thú vị là mặc dù Upbit là sàn giao dịch số 1 Hàn Quốc và số 8 toàn cầu (tính theo quý 3), nhưng từ trước đến nay họ chỉ niêm yết hai loại meme coin 'tiền thân' là Dogecoin (niêm yết tháng 2/2021) và Shiba Inu (SHIB, niêm yết tháng 1/2023). Mặc dù Shiba Inu là một mã quan trọng khi có khoảng 20% tổng giao dịch diễn ra trên Upbit, nhưng sàn này đã không bổ sung thêm meme coin mới trong hơn 1 năm. Việc họ niêm yết tới 3 loại meme coin chỉ trong vòng 2 tháng gần đây đã thu hút sự chú ý. Tuy nhiên, ngoại trừ Dogecoin và Shiba Inu, tất cả các loại khác đều không hỗ trợ giao dịch bằng Won.
Trong khi Upbit mới bắt đầu gia nhập cuộc đua, các sàn giao dịch Won khác như Bithumb và Coinone đã hỗ trợ meme coin rất tích cực. Bithumb đã niêm yết 7 loại meme coin trên thị trường Won bao gồm: Dogecoin, Shiba Inu, Floki (FLOKI), Pepe, Bonk (BONK), MEW và Brett.
Coinone là sàn hỗ trợ nhiều giao dịch Won cho meme coin nhất trong số 5 sàn giao dịch Won tại Hàn Quốc. Tính đến nay, Coinone đã niêm yết tới 10 loại meme coin trên thị trường Won, bao gồm: Dogecoin, Pepe, Shiba Inu, Volt Inu, Meme (MEME), Bonk, Book of Meme (BOME), Brett, Wen (WEN) và Sundog (SUNDOG). Đặc biệt, đáng chú ý là chỉ trong vòng khoảng 1 năm từ tháng 7 năm 2023 với đồng Pepe đến ngày 10 tháng 9 năm nay với đồng Sundog, họ đã niêm yết 9 loại meme coin, bao gồm cả những đợt niêm yết độc quyền. Trong số các sàn giao dịch Won còn lại, Korbit chỉ hỗ trợ 4 loại (Dogecoin, Shiba Inu, Pepe, Bonk) và Gopax chỉ hỗ trợ duy nhất 1 loại là Dogecoin.
Mục đích của việc các sàn giao dịch cạnh tranh niêm yết meme coin được cho là để tăng khối lượng giao dịch bằng cách tận dụng sức nóng. Hong Ki-hoon, Giáo sư trường Kinh doanh Đại học Hongik, một chuyên gia về tài sản ảo, cho biết: “Meme coin gần đây đã trở thành trào lưu chủ đạo trong thị trường tài sản ảo. Dù không có công nghệ hay giá trị kinh doanh, nhưng vì khối lượng giao dịch lớn nên các sàn mới niêm yết. Giao dịch tăng lên đồng nghĩa với doanh thu phí môi giới tăng. Ngược lại, đứng từ góc độ nhà đầu tư, họ đang bỏ tiền vào những tài sản không có giá trị”.
Trên thực tế, theo CoinMarketCap (tính đến 3 giờ chiều ngày 24), sàn giao dịch có khối lượng giao dịch 24 giờ của đồng MEW cao nhất thế giới là Bithumb. Đồng MEW đang được giao dịch ở mức khoảng 7 won trên Bithumb với khối lượng giao dịch hàng ngày đạt khoảng 30,9 tỷ won. Cùng thời điểm đó, Upbit đứng thứ 6 toàn cầu về khối lượng giao dịch đồng Shiba Inu (khoảng 23,9 tỷ won).
Việc meme coin ồ ạt xuất hiện trên các sàn giao dịch Won khiến dư luận lo ngại rằng do đặc tính dễ biến động và dễ bị thao túng giá, thiệt hại cho nhà đầu tư sẽ ngày càng lớn. Ngoài ra, vì meme coin được phát hành dựa trên sức nóng và tính giải trí, vấn đề 'rug pull' (hành vi nhà phát triển dự án bỏ trốn sau khi lấy hết tiền) có thể xảy ra bất cứ lúc nào cũng là một mối lo ngại lớn.
Trong báo cáo 'Tốc độ tăng trưởng Meme coin' phát hành vào tháng 1, Korbit Research cũng chỉ ra vấn đề dễ bị thao túng giá. Báo cáo phân tích: “Lĩnh vực này thường xuyên đối mặt với tình trạng ‘pump and dump’ (hành vi cố tình đẩy giá lên cao rồi bán tháo khi nhà đầu tư mới tham gia) và lừa đảo (scam - hành vi thu hút nhà đầu tư bằng thông tin giả). Các nhà đầu tư cần biết rằng trong lĩnh vực meme coin không tồn tại bất kỳ mô hình chuẩn hóa nào”.
Chính vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng các sàn giao dịch trong nước cần phải chịu trách nhiệm đạo đức khi niêm yết meme coin. Giáo sư Hong nhấn mạnh: “Các sàn giao dịch niêm yết quá nhiều meme coin cần phải có ý thức trách nhiệm. Suy cho cùng, meme coin là loại tài sản đánh đổi bằng sự thiệt hại của nhà đầu tư. Dù Hiệp hội các sàn giao dịch tài sản kỹ thuật số (DAXA) đã xây dựng hướng dẫn chung để thẩm định hỗ trợ giao dịch, nhưng thật nghi ngờ khi đặt câu hỏi liệu những meme coin không có công nghệ và chủ thể phát hành mơ hồ có đáp ứng được các tiêu chuẩn đó hay không. Trên thực tế, cơ chế tự quản lý do DAXA dẫn đầu đang không hoạt động hiệu quả”.