[비즈한국] Nhiều doanh nghiệp quốc phòng vừa và nhỏ sở hữu công nghệ vượt trội đang gặp khó khăn trong việc thâm nhập thị trường quốc phòng do 'Tiêu chí đánh giá đề xuất hệ thống vũ khí'. Nguyên nhân là bởi các tiêu chí đánh giá này được xây dựng theo hướng có lợi cho các tập đoàn lớn, ngay cả khi các doanh nghiệp nhỏ nắm giữ công nghệ đã được cấp bằng sáng chế.
Các chuyên gia kiến nghị rằng để hệ sinh thái quốc phòng trở nên lành mạnh, cần phải thay đổi các tiêu chí đánh giá đề xuất hệ thống vũ khí hiện hành, đồng thời hạn chế sự tham gia của các tập đoàn lớn đối với những dự án có ngân sách dưới 10 tỷ won, chẳng hạn như các hệ thống thông tin truyền thông.
Công ty A, đơn vị được công nhận về công nghệ mạng không dây tiên tiến cần thiết để triển khai các hệ thống hỗn hợp có người lái và không người lái, gần đây đã phải nhận thất bại trong cuộc cạnh tranh giành hợp đồng trước một tập đoàn lớn.
Công ty A là đơn vị đầu tiên đề xuất dự án dựa trên công nghệ này cho quân đội dưới dạng dự án nghiên cứu phát triển nhanh. Ngoại trừ Công ty A, không có doanh nghiệp nào khác trong nước thực sự thương mại hóa được công nghệ này, nhưng thông tin đã bị công khai trong quá trình thúc đẩy dự án và các tập đoàn lớn đã nhảy vào cuộc. Kết quả là Công ty A bị loại khỏi danh sách lựa chọn dự án. Trong các đợt đấu thầu sau đó, công ty cũng thất bại trong việc giành hợp đồng do kết quả đánh giá đề xuất thấp hơn hai tập đoàn lớn tới 8 điểm.
Công ty A không thể lọt vào danh sách các đơn vị được đàm phán do chỉ đạt dưới 80% điểm trong phần đánh giá kỹ thuật. Họ đã đặt câu hỏi tại sao một doanh nghiệp đã cung cấp cả sản phẩm thực tế lại bị đánh giá thấp về năng lực công nghệ so với một doanh nghiệp chỉ mới đưa ra khả năng nghiên cứu phát triển. Tuy nhiên, câu trả lời họ nhận được chỉ là đánh giá kỹ thuật là 'quyền hạn của hội đồng đánh giá'. Hiện tại, Công ty A đang được đánh giá cao ở nước ngoài và đang cạnh tranh quyết liệt để giành các hợp đồng với các nước phát triển.
Trong ngành, người ta cho rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ không thể cạnh tranh với các tập đoàn lớn do tiêu chí đánh giá đề xuất hệ thống vũ khí. Một người trong ngành giải thích: “Trong số 24 hạng mục đánh giá năng lực kỹ thuật của đề xuất, có 11 hạng mục gây bất lợi cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Với cấu trúc này, chỉ cần chênh lệch 0,5 điểm mỗi hạng mục thôi cũng đã dẫn đến thua thiệt 5,5 điểm”. Với đặc thù kết quả đấu thầu thay đổi chỉ bằng những con số sau dấu thập phân, sự chênh lệch 5,5 điểm là một con số chí mạng.
Trên thực tế, các doanh nghiệp vừa và nhỏ không có đủ nhân lực để soạn thảo đề xuất dự án, khiến họ khó cạnh tranh với các tập đoàn lớn. Một đại diện doanh nghiệp vừa và nhỏ cho biết: “Các tập đoàn lớn không chỉ có nhiều nhân sự tham gia phát triển hay sản xuất mà còn có cả đội ngũ quản lý hùng hậu. Doanh nghiệp vừa và nhỏ dù nắm giữ công nghệ đã được cấp bằng sáng chế nhưng đề xuất của các tập đoàn lớn lại trông ấn tượng hơn. Các tập đoàn lớn thường liệt kê rất nhiều thành tích dự án dù không liên quan và trình bày đề xuất rất đẹp mắt. Có vẻ như các thẩm định viên đánh giá rất cao những yếu tố đó”.
Hiện nay, phương thức đánh giá đề xuất bao gồm 3 phần: đánh giá năng lực kỹ thuật (80 điểm), đánh giá chi phí (20 điểm), và đánh giá cộng/trừ điểm. Trong đánh giá năng lực kỹ thuật, có rất nhiều hạng mục mang tính định tính dựa trên quy mô doanh nghiệp thay vì năng lực phát triển và sản xuất thực tế của thành phẩm, điều này được cho là có lợi cho các tập đoàn lớn.
Các đại diện doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng cho rằng hội đồng thẩm định đang thực hiện đánh giá định tính có lợi cho tập đoàn lớn thay vì đánh giá định lượng. Được biết, Cơ quan Quản lý Chương trình Mua sắm Quốc phòng (DAPA) cũng đồng ý với việc cần cải thiện phương thức đánh giá đề xuất.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng cần thay đổi tiêu chí đánh giá đề xuất hệ thống vũ khí hiện hành sang hình thức đánh giá định lượng tập trung vào 'kỹ thuật'. Một giáo sư ngành công nghiệp quốc phòng giải thích: “Cần nâng cao điểm số của các hạng mục đánh giá như trình bày công nghệ cốt lõi cần thiết cho sản phẩm và kế hoạch phát triển sản phẩm. DAPA cũng nên tích cực tiếp nhận các chế độ hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ từ các bộ ngành như Bộ Công Thương, Bộ Doanh nghiệp vừa và nhỏ và Khởi nghiệp. Đối với các dự án dưới 10 tỷ won, cần thiết phải hạn chế sự tham gia của các tập đoàn lớn”.
Trên thực tế, Luật Xúc tiến Công nghiệp Phần mềm đang hỗ trợ sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ bằng cách hạn chế sự tham gia vào các dự án công của các doanh nghiệp dịch vụ CNTT (tập đoàn lớn) thuộc các tập đoàn kinh tế có hạn chế về sở hữu chéo.