[비즈한국] Mặc dù tài sản ảo đã nằm dưới sự giám sát của cơ quan tài chính thông qua việc thực thi Luật bảo vệ người dùng, nhưng vẫn có ý kiến cho rằng loại tài sản này đang nằm trong "vùng mù" vì chưa được đưa vào danh sách tra cứu tài sản của người đã khuất. Dù tài sản ảo vốn phát triển ngoài vòng pháp luật nay đã được đưa vào khuôn khổ quy định, nhưng việc thiếu cả các tổ chức chính thức đại diện cho ngành cho thấy những hạn chế trong vai trò là "tài sản tài chính" thực thụ.
Dịch vụ tra cứu tài sản người đã khuất (Dịch vụ một cửa thừa kế an tâm) là dịch vụ cho phép gia quyến (người thừa kế) tra cứu tổng hợp tài sản của người đã khuất trong trường hợp họ đột ngột qua đời mà không kịp sắp xếp tài sản. Khi đăng ký dịch vụ này, người thừa kế có thể biết tình trạng sở hữu tài sản của người quá cố cùng một lúc mà không cần phải đi từng cơ quan riêng lẻ. Bộ Hành chính và An toàn đã bắt đầu cung cấp dịch vụ này từ tháng 6 năm 2015 và liên tục mở rộng các loại tài sản có thể tra cứu.
Có 19 loại tài sản của người đã khuất mà người thừa kế có thể tra cứu, bao gồm: △Giao dịch tài chính △Thuế quốc gia △4 loại bảo hiểm xã hội △Thuế địa phương △Lương hưu (Lương hưu quốc dân, hưu trí công chức, hưu trí giáo viên tư thục, hưu trí quân nhân, hưu trí từ Quỹ phúc lợi lao động) △Các quỹ tương hỗ (Tiền trợ cấp thôi việc công nhân xây dựng, Quỹ tương hỗ hành chính địa phương, Quỹ tương hỗ quân nhân, Quỹ tương hỗ khoa học kỹ thuật, Quỹ tương hỗ giáo viên Hàn Quốc) △Ô tô △Tàu cá △Đất đai △Công trình xây dựng, v.v. Bộ Hành chính và An toàn đã đưa ra dự thảo sửa đổi quy định (Tiêu chuẩn về xử lý tích hợp tra cứu tài sản của người đã khuất và người được giám hộ) vào ngày 1 tháng 7 để bổ sung các sản phẩm giao dịch trả góp trả trước vào danh sách này.
Trong đó, việc tra cứu giao dịch tài chính do Cục Giám sát Tài chính (FSS) đảm nhiệm; FSS tiếp nhận thông tin từ các công ty tài chính và hiệp hội tài chính để cung cấp cho người dân. Người thừa kế có thể đến trực tiếp FSS hoặc các ngân hàng, tổ chức tài chính để đăng ký tra cứu, từ đó biết được các khoản nợ, tín dụng tài chính (tiền gửi, bảo hiểm, v.v.), cổ phiếu, kỳ phiếu và việc đăng ký tham gia các công ty dịch vụ tang lễ đứng tên người quá cố. Vì dịch vụ này tra cứu cả các công ty cho vay, nên hầu hết các tài sản tài chính thực tế đều được bao gồm. Thông thường, khi nhận được thông báo về việc yêu cầu tra cứu tài khoản người đã khuất, các tổ chức tài chính sẽ tạm dừng giao dịch đối với các tài khoản đó.
Tuy nhiên, đối với tài sản ảo, do không nằm trong danh mục giao dịch tài chính được tra cứu, người thừa kế phải tự mình liên hệ từng sàn giao dịch để kiểm tra tài sản. 5 sàn giao dịch tiền ảo bằng tiền mặt Won lớn nhất Hàn Quốc (Upbit, Bithumb, Coinone, Korbit, Gopax) hỗ trợ xác nhận tài khoản và thừa kế tài sản sau khi hoàn tất thủ tục xác minh bằng giấy tờ chứng minh (giấy xác nhận quan hệ gia đình, v.v.) khi người thừa kế yêu cầu. Mặc dù thủ tục không khó, nhưng nếu gia quyến không biết người quá cố sở hữu loại tài sản ảo nào ở sàn giao dịch nào, thì họ buộc phải đăng ký với tất cả các sàn để xác nhận.
Một đại diện sàn giao dịch Won cho biết: "Số lượng yêu cầu tra cứu tài sản của người thừa kế chỉ khoảng 20 lần mỗi năm, thường là dưới 10 lần. Không phải là quá nhiều. Sau khi Luật bảo vệ người dùng có hiệu lực, các sàn phải tuân thủ rất nhiều quy định nên sẽ khó có thể tăng cường thêm việc tra cứu thông tin cá nhân".
Tuy nhiên, trong số 5 sàn lớn, Korbit đã ký hợp đồng thu thập thông tin người đã khuất với công ty đánh giá tín dụng Korea Credit Bureau (KCB) từ tháng 4 năm 2023. Theo Korbit, sàn chỉ tra cứu đối với những hội viên đã đồng ý cung cấp thông tin cho bên thứ ba. Khi KCB xác nhận người dùng đã qua đời, sàn sẽ đóng băng tài khoản và hoàn trả tài sản theo yêu cầu của người thừa kế. Korbit chỉ thực hiện việc tra cứu tình trạng tử vong của hội viên khi nghi ngờ có bên thứ ba truy cập trái phép vào tài khoản.
Dịch vụ này được thiết lập sau khi xảy ra các tội phạm chiếm đoạt tài sản bằng cách hack tài khoản sàn giao dịch tiền ảo. Khi phát hiện giao dịch bất thường trong các tài khoản bị bỏ trống, sàn sẽ tự động xác định tình trạng tử vong của hội viên và đóng băng tài khoản. Thực tế, năm 2022, tài khoản Korbit của cố nhà sáng lập Nexon Kim Jung-ju đã bị hack và tài sản ảo bị đánh cắp. Sự việc chỉ được biết đến khi Korbit phát hiện giao dịch bất thường và trực tiếp báo cáo cơ quan điều tra.
Tuy nhiên, việc khi nào tài sản ảo được đưa vào danh mục tra cứu giao dịch tài chính vẫn còn là một dấu hỏi. Trước hết, chặng đường vẫn còn rất dài vì tài sản ảo mới chỉ được "một nửa" đưa vào hệ thống chính quy. Dù đã chịu sự giám sát của cơ quan tài chính thông qua dự luật giai đoạn 1 (Luật bảo vệ người dùng), nhưng dự luật giai đoạn 2 (Luật cơ bản về quy định) nhằm quy định về phát hành, lưu thông và công bố thông tin tài sản ảo vẫn chưa được chuẩn bị xong.
Dẫu vậy, vào ngày 26 tháng 9, trong cuộc họp với đại diện 16 sàn giao dịch tiền ảo, Chủ tịch FSS Lee Bok-hyun đã phát biểu rằng: "Để giải quyết sự không chắc chắn về quy định, chúng tôi sẽ tích cực thảo luận dự luật giai đoạn 2 với các cơ quan chính sách trong khi theo dõi quá trình thực thi dự luật giai đoạn 1 và các quy định tự nguyện". Điều này khiến dư luận chú ý liệu việc lập pháp giai đoạn 2 có được thúc đẩy tại Quốc hội khóa 22 hay không.
Việc không có tổ chức nào chịu trách nhiệm tra cứu tài sản tập trung cũng là một thách thức cần giải quyết. Hiện tại, Hiệp hội trao đổi tài sản kỹ thuật số (DAXA) đang đóng vai trò như một hiệp hội trong ngành tài sản ảo. Tuy nhiên, DAXA được vận hành bằng phí hội viên của 5 sàn giao dịch lớn và thậm chí còn chưa được đăng ký dưới hình thức pháp nhân. Vì vận hành bằng ngân sách của các sàn giao dịch lớn, DAXA khó lòng độc lập khỏi ảnh hưởng của các sàn này, đồng thời bộc lộ rõ hạn chế là không thể đại diện cho tiếng nói của các sàn giao dịch coin nhỏ hơn.
Vì lý do này, vào ngày 26 tháng 9, Ủy ban Dịch vụ Tài chính (FSC) đã cấp phép thành lập một quỹ riêng biệt để quản lý tài sản người dùng. DAXA đã thúc đẩy thành lập "Quỹ bảo vệ tài sản kỹ thuật số" để hoàn trả tài sản của các sàn giao dịch đã đóng cửa cho người dùng. Với việc được cấp phép dựa trên "Quy tắc về thành lập và giám sát các pháp nhân phi lợi nhuận thuộc thẩm quyền của Ủy ban Dịch vụ Tài chính", quỹ này đã có thể được thành lập.
Một đại diện trong ngành dự báo: "Các tổ chức tài chính truyền thống như ngân hàng có hệ thống chia sẻ thông tin giữa các công ty và có cơ quan chính phủ đóng vai trò trung tâm, nhưng thị trường tài sản ảo không có tổ chức như vậy. Hệ thống vận hành của mỗi sàn giao dịch khác nhau và cơ chế vẫn còn thiếu sót, nên các dịch vụ như tra cứu tài sản tập trung chỉ có thể thực hiện được sau khi đã hoàn thiện hạ tầng hơn nữa".