[비즈한국] Tổng thống Yoon Suk-yeol gần đây đã nhấn mạnh việc thu hút đầu tư quy mô lớn nhằm đưa Hàn Quốc trở thành 3 quốc gia dẫn đầu về trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời cam kết chính phủ sẽ đầu tư vào ngành bán dẫn - nền tảng của AI và là trụ cột trong xuất khẩu của nước nhà. Sau một thời gian chật vật, ngành bán dẫn đã bắt đầu phục hồi từ cuối năm ngoái và dẫn đầu đà tăng trưởng xuất khẩu trong 12 tháng liên tiếp. Với cam kết mở rộng đầu tư từ chính phủ, tưởng chừng như con đường phía trước của ngành này đã hoàn toàn rộng mở.
Tuy nhiên, vấn đề nằm ở chỗ góc nhìn của các ngân hàng đầu tư nước ngoài và các số liệu chỉ dấu lại cho thấy một thực tế khác. Các ngân hàng đầu tư nước ngoài liên tục đưa ra những báo cáo tiêu cực về ngành bán dẫn Hàn Quốc. Trong nước, không ít ý kiến cho rằng các tổ chức này đang áp đặt những tiêu chuẩn quá khắt khe đối với ngành bán dẫn Hàn Quốc (K-Semiconductor). Thế nhưng, khi xem xét 'Tobin's Q', một chỉ số phản ánh môi trường đầu tư, các chuyên gia cảnh báo rằng khó có thể phớt lờ những quan ngại từ phía các ngân hàng nước ngoài. Nguyên nhân là do tốc độ tăng trưởng của chỉ số Tobin's Q trong ngành bán dẫn gần đây đang thấp hơn so với các ngành công nghiệp khác.
Trong lễ ra mắt Ủy ban Trí tuệ nhân tạo Quốc gia và cuộc họp đầu tiên vào ngày 26 tháng 9, Tổng thống Yoon nhấn mạnh: "Hiện tại, khi chúng ta đang trải qua bước chuyển mình lịch sử, nơi AI thay đổi cuộc sống nhân loại, việc cải tổ đất nước thông qua cuộc đại chuyển đổi AI sẽ quyết định vận mệnh tương lai của chúng ta". Ông khẳng định: "Chính phủ sẽ đầu tư tích cực vào việc xây dựng toàn bộ hệ sinh thái AI, bao gồm đám mây, mạng lưới, AI và bán dẫn trong thời gian tới".
Việc Tổng thống Yoon thể hiện sự tự tin vào mục tiêu trở thành một trong 3 cường quốc AI xuất phát từ nhận định rằng Hàn Quốc đang sở hữu năng lực cạnh tranh quốc tế trong ngành bán dẫn. Thực tế, ngành bán dẫn Hàn Quốc - vốn từng chịu cảnh bết bát trong bối cảnh suy thoái kinh tế toàn cầu - đã dẫn dắt đà tăng trưởng xuất khẩu kể từ tháng 11 năm ngoái so với cùng kỳ năm trước. Theo Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng, dù số ngày làm việc giảm do kỳ nghỉ lễ Chuseok, xuất khẩu tháng 9 vẫn tăng, duy trì đà tăng trưởng 12 tháng liên tiếp. Trong đó, xuất khẩu bán dẫn đạt mức cao kỷ lục 13,6 tỷ USD đóng vai trò lớn nhất.
Dù con đường của ngành bán dẫn Hàn Quốc trông có vẻ tươi sáng, nhưng các ngân hàng đầu tư nước ngoài vẫn liên tục phát đi tín hiệu cảnh báo. Vào ngày 15 tháng 9, trong báo cáo có tiêu đề "Mùa đông đang đến (Winter looms)", Morgan Stanley đã hạ giá mục tiêu của SK Hynix từ 260.000 won xuống 120.000 won và thay đổi khuyến nghị đầu tư từ 'tăng tỷ trọng' sang 'giảm tỷ trọng'. Đồng thời, họ cũng hạ giá mục tiêu của Samsung Electronics005930 từ 105.000 won xuống 76.000 won. Lý do được đưa ra là từ năm sau, tình trạng dư cung HBM (bộ nhớ băng thông cao) - loại chip nhớ dành cho máy chủ AI - cùng với sự sụt giảm nhu cầu đối với DRAM phổ thông và NAND Flash do nhu cầu điện thoại thông minh và PC suy yếu có thể xảy ra.
Cuối tháng 9, Macquarie cũng đã hạ giá mục tiêu của Samsung Electronics từ 125.000 won xuống 64.000 won và hạ khuyến nghị từ 'mua' xuống 'trung lập'. Macquarie chỉ ra rằng: "Trong bối cảnh nguồn cung DRAM dư thừa khiến giá bán trung bình (ASP) chuyển sang đà giảm, nhu cầu yếu từ các ngành công nghiệp hạ nguồn sẽ dẫn đến kết quả kinh doanh trì trệ". Trong nước, một số bên chỉ trích báo cáo của Morgan Stanley và Macquarie là quá tiêu cực dựa trên đà phục hồi xuất khẩu bán dẫn gần đây. Tuy nhiên, nếu nhìn vào chỉ số Tobin's Q - thước đo cơ hội đầu tư của các doanh nghiệp, thì tình hình của ngành bán dẫn không hề dễ dàng.
Tobin's Q là khái niệm do nhà kinh tế học người Mỹ James Tobin (1918~2002) đề xuất, được tính bằng giá trị thị trường của doanh nghiệp trên thị trường chứng khoán chia cho giá trị vốn thực tế mà doanh nghiệp đó nắm giữ. Do đó, doanh nghiệp càng phản ánh kỳ vọng về lợi nhuận tương lai vào giá trị thị trường thì chỉ số Tobin's Q càng cao. Khi Tobin's Q càng cao, các doanh nghiệp càng có xu hướng tăng cường đầu tư để đạt được kỳ vọng lợi nhuận trong tương lai. Đối với ngành sản xuất của Hàn Quốc, chỉ số Tobin's Q trong 5 năm gần đây (2018~2022) nhìn chung đã tăng so với 5 năm trước đó (2013~2017).
Tuy nhiên, xét theo từng ngành, mức tăng Tobin's Q của ngành sản xuất linh kiện điện tử và máy tính (bao gồm cả bán dẫn) lại thấp hơn so với các lĩnh vực sản xuất khác. Đối với ngành sản xuất dược phẩm, chỉ số Tobin's Q đã tăng tới 1,4 điểm, từ 2,3 (2013~2017) lên 3,7 (2018~2022). Ngành sản xuất thiết bị điện cũng tăng 0,7 điểm, từ 1,5 lên 2,2 trong cùng kỳ. Ngược lại, Tobin's Q của ngành sản xuất linh kiện điện tử và máy tính bao gồm bán dẫn chỉ tăng vỏn vẹn 0,3 điểm, từ 2,0 (2013~2017) lên 2,3 (2018~2022). Điều này cho thấy kỳ vọng đối với ngành bán dẫn đang yếu đi so với các ngành công nghiệp khác.