[비즈한국] Trong bối cảnh Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda vừa kết thúc chuyến thăm cấp nhà nước tới Hàn Quốc, kỳ vọng giành được gói thầu dự án nhập khẩu tàu ngầm thông thường của Ba Lan, còn gọi là “Dự án Orka”, đang ngày càng tăng cao. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng sự cạnh tranh quá mức và các vụ kiện tụng pháp lý giữa hai doanh nghiệp nội địa đang tham gia đấu thầu là HD Hyundai Heavy Industries329180 và Hanwha Ocean042660 đang trở thành yếu tố tiêu cực trong mắt các cơ quan quân sự Ba Lan.
Gần đây, Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda đã có chuyến thăm cấp nhà nước và gặp gỡ Tổng thống Yoon Suk-yeol để cam kết hỗ trợ hợp tác quốc phòng. Điều này đã tạo ra bầu không khí tích cực cho “Dự án Orka” (dự án hiện đại hóa hải quân) của Ba Lan, đồng thời thúc đẩy kỳ vọng thắng thầu.
Hiện tại, Hanwha Ocean và HD Hyundai Heavy Industries đã tham gia vào cuộc đua giành dự án tàu ngầm của Ba Lan. Dự án Orka là dự án mua sắm 3 tàu ngầm nhằm củng cố năng lực hải quân của Ba Lan với tổng chi phí ước tính khoảng 8 nghìn tỷ won. Hiện nay, các tập đoàn tàu ngầm hàng đầu thế giới như ThyssenKrupp Marine Systems của Đức, Naval Group của Pháp, Navantia của Tây Ban Nha, Saab của Thụy Điển và các công ty Nhật Bản cũng đã nhảy vào cuộc đua.
Vào ngày 23 vừa qua, Hiệu trưởng Học viện Hải quân Ba Lan, Tomasz Szubrycht, người tháp tùng Tổng thống Duda trong chuyến thăm Hàn Quốc, đã đến thăm cơ sở Geoje của Hanwha Ocean để khảo sát hiện trường đóng tàu ngầm Jangbogo-III Batch-II, trung tâm đào tạo kỹ thuật – nơi đào tạo nhân lực trình độ cao, và các cơ sở nghiên cứu phát triển thiết bị tự động hóa. Vào ngày 24, ông Szubrycht cũng đã đến thăm trụ sở chính của HD Hyundai Heavy Industries tại Ulsan và tìm hiểu các giải pháp do công ty đề xuất thông qua tàu ngầm hiện đại Shin Chae-ho (3.000 tấn) và tàu Yun Bong-gil (1.800 tấn).
Tháng trước, tại Triển lãm Công nghiệp Quốc phòng Quốc tế (MSPO) – triển lãm quốc phòng lớn nhất tổ chức tại Ba Lan, Hanwha Ocean đã ký biên bản ghi nhớ (MOU) về hợp tác dự án tàu ngầm với Tập đoàn WB, tập đoàn quốc phòng đại diện của Ba Lan. Trong khi đó, HD Hyundai Heavy Industries là đơn vị duy nhất trong số 11 nhà máy đóng tàu trên thế giới nộp đơn tham gia Dự án Orka mà đề xuất cùng lúc hai nền tảng: tàu ngầm 3.000 tấn (KSS-III P) và tàu ngầm 2.300 tấn (HDS-2300).
Giữa bối cảnh này, có thông tin cho rằng Chính phủ Ba Lan gần đây đã gửi thông điệp tới Chính phủ Hàn Quốc với nội dung: "Hiện có 2 công ty đóng tàu của Hàn Quốc cùng tham gia tranh thầu dự án tàu ngầm, điều này gây lo ngại về khả năng không thực hiện được hợp đồng do cạnh tranh quá mức". Mặc dù Chính phủ Hàn Quốc mong muốn hỗ trợ dự án này bằng mô hình "Một đội" (One Team), nhưng thực tế lại không hề dễ dàng. Mặc dù Phó chủ nhiệm Văn phòng An ninh Quốc gia tại Phủ Tổng thống, ông In Sung-hwan, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác trong “Hội nghị đánh giá chiến lược xuất khẩu quốc phòng lần thứ 6” vào ngày 17, nhưng những rạn nứt tình cảm giữa Hanwha Ocean và HD Hyundai Heavy Industries vẫn chưa được hàn gắn.
Hanwha Ocean và HD Hyundai Heavy Industries đã có sự cạnh tranh gay gắt, va chạm trong nhiều dự án quốc phòng suốt 10 năm qua. Trong đó, dự án tàu khu trục thế hệ mới của Hàn Quốc (KDDX) thậm chí đã biến thành các "cuộc chiến pháp lý" khiến mâu thuẫn trở nên cực kỳ căng thẳng. Một nguồn tin giấu tên giải thích: "Trong dự án tàu ngầm, phía HD Hyundai từng đề xuất rằng họ nên tham gia đấu thầu với tư cách là 'Một đội' vì Hanwha Ocean có thành tích giành hợp đồng trong quá khứ, nhưng Hanwha Ocean đã từ chối và cho rằng việc làm việc cùng các đối tác của họ mới chính là 'Một đội' thực thụ".
Khác với các doanh nghiệp quốc phòng trong nước, các đối thủ từ các quốc gia phát triển như Đức, Pháp, Thụy Điển và Tây Ban Nha đều tham gia cuộc đua một cách chiến lược với sự hỗ trợ toàn diện từ chính phủ. Chính phủ Đức tích cực hỗ trợ nghiên cứu và phát triển cho các doanh nghiệp thông qua việc huy động nhân lực chuyên môn hải quân và tàu ngầm thử nghiệm để cải thiện hiệu suất. Ngoài ra, “Naval Group”, nhà sản xuất tàu chiến quốc doanh của Pháp, cũng đang nỗ lực thâm nhập Dự án Orka với dòng tàu ngầm Scorpène.
Các chuyên gia đề xuất rằng, khi các doanh nghiệp quốc phòng tiên tiến ở châu Âu như Đức, Pháp đang tham gia cuộc đua với sự hỗ trợ của chính phủ theo mô hình "Một đội" giữa công và tư, Hàn Quốc cũng cần một cơ quan chỉ huy (control tower) để đứng ra giải quyết các tranh chấp nội bộ giữa các doanh nghiệp, từ đó cạnh tranh bình đẳng với các nước châu Âu. Kim Min-seok, nghiên cứu viên tại Diễn đàn An ninh Quốc phòng Hàn Quốc, giải thích: "Hiện nay, các công ty quốc phòng phương Tây đã tích hợp thành một đầu mối thông qua các thương vụ M&A quy mô lớn. Để đảm bảo năng lực cạnh tranh xuất khẩu, Hàn Quốc cũng nên cân nhắc việc thành lập một liên minh xuất khẩu quốc phòng giống như Rosoboronexport (công ty quốc doanh) của Nga. Để đạt được điều đó, nhà nước cần phải chủ động vào cuộc".