[비즈한국] Toss (do Viva Republica vận hành) đã chính thức đặt chân vào thị trường thanh toán bằng nhận diện khuôn mặt. Dù từng được kỳ vọng là phương thức thanh toán của tương lai, nhận diện khuôn mặt vẫn chưa thể tìm được chỗ đứng trên thị trường. Trước Toss, nhiều doanh nghiệp đã thử nghiệm thương mại hóa nhưng chưa nơi nào đạt được kết quả khả quan. Sự chú ý đang đổ dồn vào việc liệu Toss, đơn vị vốn thường tạo ra những xu hướng mới trong ngành tài chính công nghệ (fintech), có thể tạo nên một cơn sốt "khuôn mặt" lần này hay không.
Tại sự kiện Korea Fintech Week 2024 hồi tháng 8 vừa qua, Toss đã công bố các dịch vụ xác thực khuôn mặt để ngăn chặn vé chợ đen và thanh toán bằng nhận diện khuôn mặt. Toss gọi các dịch vụ này lần lượt là ‘Lối vào khuôn mặt’ và ‘Thanh toán khuôn mặt’. ‘Lối vào khuôn mặt’ là dịch vụ xác thực danh tính bằng khuôn mặt khi ghé thăm các địa điểm biểu diễn hoặc triển lãm; còn ‘Thanh toán khuôn mặt’ là dịch vụ sử dụng thông tin khuôn mặt đã đăng ký trên Toss để thanh toán thay cho điện thoại hay thẻ tín dụng tại các cửa hàng.
Toss đã soạn thảo điều khoản sử dụng cho dịch vụ ‘Lối vào khuôn mặt’ và ‘Thanh toán khuôn mặt’ vào ngày 21 tháng 8, đồng thời ấn định ngày áp dụng điều khoản là 6 tháng 9. Bên cạnh đó, sự kiện tạo hình đại diện (avatar) kỷ niệm Halloween gần đây càng khiến người dùng tò mò về thời điểm ra mắt chính thức của dịch vụ. Những người dùng tạo avatar trên Toss có thể đăng ký trước cho dịch vụ ‘Lối vào khuôn mặt’. Mặc dù trước đó có thông tin cho rằng Toss sẽ tiến hành vận hành thử nghiệm kín (closed beta test) trong quý 2 khi thu thập người đăng ký trước cho dịch vụ thanh toán khuôn mặt vào khoảng tháng 5, nhưng xác nhận cho thấy quá trình thử nghiệm vẫn chưa bắt đầu.
Thanh toán bằng nhận diện khuôn mặt được coi là phương thức thanh toán thế hệ mới. Trong thời gian qua, nhiều doanh nghiệp đã bắt tay vào thương mại hóa nhưng chưa ai thực sự thành công. Trong giới tài chính, Shinhan Card là đơn vị tiên phong với ‘Face Pay’. Đây là trường hợp đầu tiên thử nghiệm thương mại hóa dịch vụ thanh toán nhận diện khuôn mặt tại Hàn Quốc. Shinhan Card đã giới thiệu Face Pay tại Korea Fintech Week năm 2019 và bắt đầu thử nghiệm cho nhân viên nội bộ vào tháng 8 cùng năm. Năm tiếp theo, họ tiến hành thương mại hóa lần đầu bằng cách xây dựng hạ tầng thanh toán Face Pay tại các nhà hàng, cửa hàng tiện lợi trong khuôn viên trường Đại học Hanyang.
Tháng 3 năm 2021, Shinhan Card lắp đặt thiết bị Face Pay tại Homeplus chi nhánh World Cup để mở rộng sang các cửa hàng chấp nhận thẻ tín dụng thông thường, nhưng suốt 3 năm qua, họ vẫn không thể gia tăng số lượng cửa hàng chấp nhận dịch vụ. Với phương thức phải đến trực tiếp ngân hàng hoặc đăng ký khuôn mặt tại thiết bị thanh toán, quy trình rườm rà này dường như đã trở thành rào cản khiến số lượng người dùng không thể tăng lên.
Theo sau Shinhan Card là Naver035420. Vào tháng 3 vừa qua, Naver Pay đã triển khai thanh toán ‘Face Sign’ tại các nhà hàng và quán cà phê trong khuôn viên Đại học Kyung Hee tại Seoul. Người dùng có thể sử dụng tại các ki-ốt đã lắp đặt thiết bị Face Sign, và nhờ công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) có độ chính xác cao, việc thanh toán bằng ảnh hoặc video là không thể thực hiện. Việc đăng ký khuôn mặt khá thuận tiện vì người dùng có thể đăng ký bằng điện thoại thông minh ngay trong ứng dụng Naver Pay.
Tuy nhiên, ngay cả gã khổng lồ IT như Naver cũng không dễ dàng gì khi bước sang giai đoạn tiếp theo. Khi bắt đầu dịch vụ tại Đại học Kyung Hee, Naver Pay tuyên bố: “Chúng tôi sẽ mở rộng dịch vụ tập trung vào các nơi diễn ra giao dịch lặp đi lặp lại như khuôn viên đại học, công ty, công viên giải trí…”, nhưng ngoài các sự kiện pop-up, chưa có nơi nào chính thức áp dụng dịch vụ này. Một đại diện của Naver cho biết: “Thanh toán nhận diện khuôn mặt tại Đại học Kyung Hee vẫn đang được vận hành như một dịch vụ beta”, và “Chúng tôi đang liên tục cập nhật những điểm cần sửa đổi hoặc bổ sung”.
Trong ngành, các lý do khiến việc thương mại hóa trở nên khó khăn bao gồm việc phổ cập thiết bị, tâm lý e ngại cung cấp thông tin khuôn mặt và lo ngại về bảo mật. Một đại diện ngành tài chính cho biết: “Xét từ phía cửa hàng, không có lý do gì để họ lắp đặt thêm thiết bị nhận diện khuôn mặt bên cạnh máy POS và ki-ốt hiện có”, đồng thời nói thêm: “Để mở rộng thanh toán nhận diện khuôn mặt, cần phải thuyết phục và đàm phán với các chủ cửa hàng, nhưng có vẻ việc này đang không diễn ra suôn sẻ”.
Một đại diện khác giải thích: “Việc lắp đặt thiết bị khi chưa đảm bảo được lượng người dùng ổn định cho thanh toán nhận diện khuôn mặt là không hiệu quả đối với các cửa hàng. Đó là lý do tại sao các thử nghiệm thường chỉ diễn ra ở những nơi giới hạn như công ty hay trường đại học vì lượng người ra vào đã được xác định”.
Khác với các công ty trước đó, Toss đã tăng khả năng trụ vững trên thị trường bằng chiến lược phổ cập thiết bị trước khi ra mắt dịch vụ thanh toán nhận diện khuôn mặt. Điều này là nhờ Toss Place, công ty con của Viva Republica, đang bán các thiết bị thanh toán tích hợp camera có tên là ‘Toss Front’. Theo Toss Place, trong vòng một năm, số lượng cửa hàng tích lũy đã vượt quá 30.000 và tổng giá trị thanh toán tích lũy đã vượt mức 1.050 tỷ won. Toss Place đang tích cực chiêu mộ cửa hàng bằng cách hỗ trợ phí bán thiết bị cho các đại lý ký kết hợp đồng.
Tuy nhiên, những lo ngại về việc thu thập và sử dụng thông tin khuôn mặt là vấn đề cần được giải quyết trong dài hạn. Thông tin sinh trắc học được phân loại là thông tin nhạy cảm theo Đạo luật Bảo vệ Thông tin Cá nhân. Một khi bị rò rỉ, rất khó để khôi phục thiệt hại và khả năng làm giả, thay đổi thông tin là rất lớn. Ngay cả khi công nghệ thương mại hóa giúp giảm bớt sự e ngại về việc đăng ký khuôn mặt, nguy cơ lạm dụng vẫn còn đó.
Jeon Chang-bae, Chủ tịch Hiệp hội Đạo đức Trí tuệ Nhân tạo Quốc tế (IAAE), nhấn mạnh: “Doanh nghiệp cần chú ý giảm thiểu khả năng rò rỉ khi thu thập và lưu trữ thông tin sinh trắc học. Đặc biệt, vấn đề deepfake đang nổi lên, vì vậy cần nỗ lực phát triển công nghệ phát hiện các thông tin giả mạo. Việc thu thập ảnh trên mạng xã hội để làm giả có thể gây ra thiệt hại lớn cho cả những người bình thường”. Ông Jeon nói thêm: “Để chuẩn bị cho các vấn đề bảo mật, khi công nghệ nhận diện khuôn mặt được thương mại hóa trong tương lai, điều quan trọng là không chỉ doanh nghiệp mà cả người dùng cũng cần có ý thức về đạo đức”.