[비즈한국] Khi Mỹ và Trung Quốc bước vào cuộc cạnh tranh chuỗi cung ứng khiến việc cung cấp tài nguyên trở nên bất ổn, các quốc gia trên thế giới đang tiến hành cuộc chiến khốc liệt để giành quyền ưu tiên sở hữu các nguồn tài nguyên chủ chốt. Để đối phó với động thái vũ khí hóa đất hiếm của Trung Quốc, Mỹ đã bắt đầu tìm cách đảm bảo nguồn cung đất hiếm thông qua việc kết nối với các quốc gia khác bên cạnh việc khai thác trong nước. Trung Quốc cũng đang cho thấy các bước đi nhằm giành lợi thế trước về nhiều loại tài nguyên như đồng thông qua các khoản đầu tư quy mô lớn vào châu Phi bằng sáng kiến Vành đai và Con đường. Nhật Bản cũng đã lập kế hoạch ổn định nguồn cung dầu thô và khí đốt bằng cách nâng cao tỷ lệ tự cung tự cấp.
Trước xu thế cạnh tranh giành giật tài nguyên trên toàn cầu, chính quyền Tổng thống Yoon Suk-yeol cũng nhấn mạnh việc phát triển tài nguyên ở nước ngoài – lĩnh vực vốn bị bỏ quên từ thời chính quyền Lee Myung-bak – đồng thời cam kết tăng cường hỗ trợ cho các doanh nghiệp tư nhân. Tuy nhiên, số lượng các dự án phát triển tài nguyên ở nước ngoài đang tiến hành lại giảm dần theo từng năm, và các khoản vay đặc biệt hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân tham gia phát triển tài nguyên cũng đang giảm mạnh. Trong bối cảnh cuộc đua giành tài nguyên giữa các quốc gia ngày càng khốc liệt, nỗi lo ngại rằng Hàn Quốc – vốn đã thiếu hụt tài nguyên – sẽ ngày càng bị tụt hậu phía sau đang ngày một lớn dần.
Trong bài phát biểu trước Quốc hội vào tháng 10 năm 2022, Tổng thống Yoon Suk-yeol tuyên bố sẽ mở rộng hoạt động phát triển tài nguyên ở nước ngoài để ứng phó với dư chấn từ cuộc cạnh tranh chuỗi cung ứng Mỹ-Trung. Tổng thống Yoon nhấn mạnh: “Chúng ta phải tăng cường năng lực an ninh kinh tế để chuẩn bị cho làn sóng khối kinh tế đang ngày càng gay gắt”. Ông cho biết thêm: “Để đối phó với khủng hoảng chuỗi cung ứng, chính phủ sẽ mở rộng đầu tư vào phát triển tài nguyên nước ngoài, đồng thời đầu tư tổng cộng 3,2 nghìn tỷ won để dự trữ các loại khoáng sản như niken, nhôm và đa dạng hóa nguồn nhập khẩu”. Điều này cho thấy ý chí của chính phủ trong việc hỗ trợ tích cực trở lại cho lĩnh vực phát triển tài nguyên ở nước ngoài, vốn từng bị xem là điều cấm kỵ sau thất bại thời chính quyền Lee Myung-bak. Động thái này được đánh giá là hướng đi đúng đắn trong bối cảnh thế giới đang đổ xô vào việc đảm bảo nguồn tài nguyên.
Tuy nhiên, nhìn vào tình hình hiện tại, trái ngược với phát biểu của Tổng thống Yoon, việc phát triển tài nguyên ở nước ngoài của Hàn Quốc không những đình trệ mà còn đang rơi vào tình trạng thụt lùi. Theo Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng, số dự án phát triển tài nguyên ở nước ngoài (dầu khí, khoáng sản thông thường) của Hàn Quốc hiện đang được tiến hành đã bắt đầu giảm kể từ mức đỉnh 535 dự án vào năm 2013, rơi xuống dưới ngưỡng 500 vào năm 2016 (480 dự án) và xuống dưới ngưỡng 400 vào năm 2022 (394 dự án). Xu hướng giảm này tiếp tục kéo dài sang cả năm ngoái, với số lượng dự án phát triển tài nguyên nước ngoài chỉ còn 387. Tính đến năm ngoái, có 100 dự án dầu khí đang được triển khai, trong đó 55 dự án đang khai thác, 10 dự án đang phát triển và 35 dự án đang thăm dò. Đối với khoáng sản thông thường, hiện có 287 dự án đang được triển khai.
Việc số lượng dự án phát triển tài nguyên nước ngoài giảm dần qua từng năm như vậy là do trong khi các dự án kết thúc vì thất bại hoặc lý do khác vẫn tiếp tục xảy ra, thì số lượng dự án mới mà các doanh nghiệp tham gia lại đang giảm xuống. Các dự án phát triển tài nguyên nước ngoài mới đã đạt đỉnh 107 dự án vào năm 2008, sau đó bắt đầu giảm và giảm mạnh xuống còn 10 dự án vào năm 2015. Chỉ trong vòng 7 năm, con số này đã giảm xuống mức bằng 1/10. Xu hướng giảm này càng trở nên nghiêm trọng hơn khi xuống mức một chữ số vào năm 2017 (3 dự án) và duy trì ở mức đó cho đến nay. Đặc biệt, số dự án phát triển tài nguyên nước ngoài mới vào năm ngoái đã giảm xuống chỉ còn 2 dự án.
Nhiều ý kiến chỉ ra rằng nguyên nhân khiến việc phát triển tài nguyên mới ở nước ngoài đình trệ là do chính phủ tuy tuyên bố sẽ thúc đẩy phát triển tài nguyên theo hướng dẫn dắt bởi khu vực tư nhân, nhưng lại giảm hỗ trợ cho các doanh nghiệp đang gánh chịu rủi ro. Chính phủ đang vận hành hệ thống "Khoản vay đặc biệt phát triển tài nguyên nước ngoài" cho các doanh nghiệp tham gia phát triển tài nguyên. Xét đến tính chất rủi ro cao và lợi nhuận cao của các dự án này, chính phủ hỗ trợ một phần chi phí dự án dưới dạng khoản vay; thay vào đó, khi thành công, doanh nghiệp phải nộp phí đặc biệt như một khoản thù lao thành công, ngược lại, nếu dự án thất bại, doanh nghiệp sẽ được miễn một phần gốc và lãi.
Tuy nhiên, ngân sách cho các khoản vay đặc biệt này đang ngày càng bị thu hẹp. Từ mức 100 tỷ won vào năm 2017, khoản vay đặc biệt đã giảm xuống còn 70 tỷ won vào năm 2018 và xuống còn 36,9 tỷ won vào năm 2020. Sau đó, dù có vẻ tăng nhẹ lên 63,1 tỷ won vào năm 2022 nhưng lại giảm xuống còn 36,3 tỷ won vào năm 2023. Mặc dù năm nay đã tăng nhẹ lên 39,8 tỷ won, nhưng vẫn chưa đạt nổi ngưỡng 40 tỷ won.