[비즈한국] Thông tin cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump tái đắc cử vào Nhà Trắng đang trở thành chủ đề nóng hổi trong cộng đồng startup Châu Âu. Cuộc đua hỗ trợ đầy ồn ào và sôi nổi giữa những gã khổng lồ công nghệ Mỹ – những người công khai ủng hộ ông Trump và bà Harris – đã trở thành một màn trình diễn thú vị đối với giới quan sát tại Châu Âu. Lý do là bởi so với Mỹ, các ông trùm công nghệ ở Châu Âu có phần "nhàm chán và trầm lặng" hơn nhiều.
Trong cuộc bầu cử Mỹ, Elon Musk đã có những hành động chưa từng có tiền lệ khi tích cực ủng hộ Donald Trump. Để tạo ra bầu không khí có lợi cho ông Trump, ông đã tổ chức các sự kiện quyên góp 1 triệu USD mỗi ngày và nỗ lực hết mình để hỗ trợ chiến dịch. Điều này cũng dễ hiểu, bởi ông kỳ vọng rằng chính sách nới lỏng quy định công nghệ của ông Trump nếu tái đắc cử sẽ mang lại tác động tích cực cho các ngành công nghiệp đổi mới như AI và xe tự lái. Musk thường xuyên đăng tải các phát ngôn ủng hộ Trump trên nền tảng X, qua đó gây ảnh hưởng đến định hướng dư luận. Như chính ông Trump đã đề cập trong bài phát biểu chiến thắng vào ngày 6/11, Musk chính là một 'ngôi sao mới' tỏa sáng sau kỳ bầu cử lần này.
Ngoài Musk, những tên tuổi lớn ở Thung lũng Silicon như Mark Zuckerberg của Meta hay Andy Jassy của Amazon cũng đã tiến hành cải thiện mối quan hệ với ông Trump. Zuckerberg đã khôi phục tài khoản mạng xã hội của ông Trump và có nhiều cuộc liên lạc trực tiếp, trong khi Amazon cũng nỗ lực hàn gắn quan hệ, bao gồm việc thực hiện các cuộc gọi thăm hỏi ông Trump. Những động thái này cho thấy giới Big Tech đang đặt kỳ vọng lớn vào việc ông Trump sẽ nới lỏng các quy định kiểm soát.
Mặt khác, cũng có những nhân vật giữ khoảng cách với ông Trump. Nhà sáng lập Microsoft, Bill Gates, đã quyên góp một khoản tiền lớn cho các tổ chức ủng hộ Phó Tổng thống Harris, đồng thời thể hiện lập trường ủng hộ hành động chống biến đổi khí hậu và tăng cường quản lý. Việc ông Trump tái đắc cử đã làm lộ rõ sự phân hóa trong quan điểm chính trị, không chỉ ở Châu Âu mà ngay cả giữa các tập đoàn công nghệ tại Mỹ.
Cuối cùng, kỷ nguyên Trump 2.0 đã thực sự bắt đầu. Đặc biệt, vì ông Trump từng có quan điểm đối lập gay gắt với các chính sách quản lý công nghệ của Châu Âu, nên giới startup tại đây đang vô cùng lo lắng. Dự kiến, Châu Âu sẽ chịu ảnh hưởng lớn trên nhiều phương diện như ứng phó với biến đổi khí hậu, công nghiệp quốc phòng và quy định về AI.
Sự lo ngại gia tăng trong ngành công nghiệp công nghệ khí hậu
Với việc ông Trump đắc cử, các startup công nghệ khí hậu (Climate Tech) tại Châu Âu đang phải đối mặt với những bất ổn mới. Từ trước đến nay, ông Trump luôn định nghĩa biến đổi khí hậu là một "cuộc khủng hoảng giả tạo" và ủng hộ phát triển nhiên liệu hóa thạch. Ngay khi chính quyền Trump nhiệm kỳ đầu tiên bắt đầu vào năm 2017, việc đầu tiên ông làm là rút khỏi Hiệp định khí hậu Paris. Nhiều chuyên gia dự đoán rằng, việc rút khỏi Hiệp định này một lần nữa là kịch bản đã được dự báo trước trong chính quyền nhiệm kỳ 2 của ông Trump.
Đáng chú ý, Đạo luật Giảm lạm phát (IRA) mà chính quyền Joe Biden công bố vốn cung cấp trợ cấp quy mô lớn cho các doanh nghiệp công nghệ xanh, nay đã bị ông Trump tuyên bố phản đối. Các công ty Climate Tech Châu Âu có thể bị giáng một đòn mạnh vào kế hoạch mở rộng thị trường tại Mỹ nếu các khoản trợ cấp này bị cắt giảm hoặc hủy bỏ.
Planet A, một công ty đầu tư mạo hiểm (VC) tại Berlin chuyên đầu tư vào các startup công nghệ xanh ở Châu Âu, đã có những đánh giá cụ thể. Lena Thiede, đối tác tại Planet A, trong cuộc phỏng vấn với tờ báo chuyên về startup Châu Âu 'Sifted', đã nhận định rằng: "Việc ông Trump tái đắc cử đồng nghĩa với sự thụt lùi trong đổi mới công nghệ xanh toàn cầu". Bà nhấn mạnh: "Sự cần thiết để Châu Âu tự mình hỗ trợ đổi mới Climate Tech đã trở nên cấp bách hơn bao giờ hết". Cũng trong cuộc phỏng vấn đó, Daria Saharova, đối tác sáng lập của World Fund – một VC chuyên về Climate Tech tại Berlin, cũng cho biết: "Châu Âu cần coi sự kiện đắc cử lần này của ông Trump là cơ hội để củng cố tính tự chủ. Để làm được điều đó, cần huy động đủ vốn để nuôi dưỡng các startup Climate Tech phát triển ngay tại nội khối Châu Âu".
Christian Miele, đối tác tại quỹ đầu tư mạo hiểm Headline có trụ sở tại Berlin và San Francisco, dự đoán: "Việc ông Trump đắc cử có thể làm gia tăng rào cản thương mại giữa Mỹ và EU, gây tác động tiêu cực đến chuỗi cung ứng. Đặc biệt, các startup Climate Tech vốn đã tiến vào Mỹ nhờ trợ cấp của chính quyền Biden, giờ đây có thể sẽ mất đi cơ hội đó".
Startup công nghiệp quốc phòng Châu Âu căng thẳng trước chủ nghĩa "Nước Mỹ trên hết"
Chủ trương "Nước Mỹ trên hết" của Tổng thống Trump cũng được dự đoán sẽ tạo ra nhiều thách thức cho các startup trong ngành công nghiệp quốc phòng Châu Âu. Chính quyền Trump có khả năng sẽ cắt giảm các hợp đồng quốc phòng với các công ty ngoài nước Mỹ và tập trung củng cố chuỗi cung ứng dựa trên các doanh nghiệp nội địa.
Vấn đề ngân sách quốc phòng của NATO và Châu Âu cũng đang trở thành một biến số quan trọng đối với giới công nghệ Châu Âu. Ông Trump liên tục yêu cầu tăng chi tiêu cho NATO và cảnh báo rằng nếu các quốc gia Châu Âu không gia tăng ngân sách quốc phòng, mối liên kết trong NATO có thể bị suy yếu.
Michael Jackson, nhà đầu tư công nghệ chuyên sâu (Deep Tech) tại Paris, cho biết: "Vì Mỹ chiếm phần lớn ngân sách của NATO, nên nếu ông Trump giữ lập trường cứng rắn hơn với liên minh này, nó sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các startup Châu Âu. Các bộ quốc phòng của EU và từng quốc gia Châu Âu cần tìm phương án tự chủ bằng cách tăng cường ký kết hợp đồng với chính các startup Châu Âu".
Khả năng ông Trump cắt giảm sự hỗ trợ gián tiếp của Mỹ cho Ukraine cũng là một rủi ro lớn đối với các startup trong ngành quốc phòng. Jack Wang, Giám đốc điều hành tại Anh của Project A – một quỹ VC có trụ sở tại Berlin và London, nhận định: "Rất có khả năng ông Trump sẽ chấm dứt viện trợ cho Ukraine trong vòng 2 năm sau khi đắc cử. Nếu điều đó xảy ra, Châu Âu và Anh sẽ phải tăng mạnh ngân sách quốc phòng". Jack Wang nhấn mạnh sự chuẩn bị: "Sự thay đổi này có thể là cơ hội mới cho các startup quốc phòng Châu Âu, nhưng với những công ty vốn phụ thuộc vào các hợp đồng hiện có với Mỹ, nó có thể dẫn đến cú sốc doanh thu trong ngắn hạn".
Trong khi đó, các nhà đầu tư Châu Âu dự đoán rằng với sự trở lại của ông Trump, Mỹ sẽ giảm bớt sự chú ý đến Châu Âu và chuyển hướng chính sách đối ngoại tập trung vào Châu Á. Theo đó, Châu Âu sẽ phải tập trung hơn vào việc củng cố năng lực quốc phòng và phát triển hệ sinh thái quốc phòng của riêng mình. Những thay đổi trong chính sách của ông Trump cho thấy các startup quốc phòng Châu Âu cần tìm kiếm nhiều cơ hội hơn ngay tại thị trường quốc phòng trong nước.
Các startup trong lĩnh vực công nghệ kỳ vọng sự nới lỏng quy định
Đối với các startup AI, việc ông Trump tái đắc cử đồng nghĩa với việc mở ra cơ hội lớn hơn tại thị trường Mỹ. Ông Trump từng đề cập khả năng sẽ bãi bỏ "Sắc lệnh hành pháp về AI (E.O 14110)" của chính quyền Biden. Sắc lệnh này nhấn mạnh việc phát triển công nghệ dựa trên quản lý, yêu cầu doanh nghiệp phải thông báo cho chính phủ liên bang nếu mô hình AI phát triển gây ra rủi ro. Ông Trump cho rằng sắc lệnh này "tạo ra môi trường khiến các startup khó cạnh tranh công bằng với các tập đoàn lớn", qua đó ám chỉ việc sẽ bãi bỏ nó. Người ta dự đoán rằng nếu việc giảm bớt các quy định này giúp cải thiện môi trường đầu tư cho Big Tech, thì việc xây dựng các trung tâm dữ liệu sẽ bùng nổ.
Tuy nhiên, không phải mọi startup đều coi đây là một bầu không khí tích cực. Tiến sĩ Roeland Decorte, người sáng lập startup âm thanh AI Decorte Future Industries có trụ sở tại Cambridge, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Sáng lập Trí tuệ Nhân tạo (AIFA) – nơi tập hợp các nhà sáng lập tại Mỹ, Anh và Châu Âu – đã bày tỏ sự lo ngại: "Chính quyền Trump nhiều khả năng sẽ nới lỏng quy định về AI, điều này có lợi cho các tập đoàn lớn ở Thung lũng Silicon nhưng có thể lại gây ra tác dụng ngược cho các startup".
Các startup Châu Âu hợp tác chặt chẽ với Mỹ trong lĩnh vực y tế và công nghệ sức khỏe (Health Tech) vẫn đang kỳ vọng những cơ hội tăng trưởng sẽ tiếp tục xuất hiện. Ángel Alberich-Bayarri, nhà sáng lập của Quibim có trụ sở tại Valencia, Tây Ban Nha, chia sẻ niềm hy vọng: "Với trụ sở chính tại Châu Âu, chúng tôi đã vượt qua các quy định và đang hợp tác đa dạng với nhiều bệnh viện tại Mỹ. Chúng tôi tin rằng dưới thời chính quyền Trump, Mỹ vẫn sẽ tiếp tục giữ vững vị thế là nhà lãnh đạo đổi mới y tế".
Cần sự liên kết, liên kết và một Châu Âu mạnh mẽ hơn
Phản ứng chung của giới công nghệ là sau sự kiện đắc cử của ông Trump, Châu Âu cần phải đoàn kết và trở nên mạnh mẽ hơn nữa. Vì trước nay Châu Âu chịu ảnh hưởng nhiều từ những biến động chính trị và xã hội của các cường quốc như Mỹ, Trung Quốc, Nga, nên việc tăng cường sự tự chủ đã trở nên cấp bách hơn bao giờ hết sau khi ông Trump đắc cử. Nếu GDP và hệ sinh thái công nghệ của Châu Âu càng mạnh, họ càng có thể ứng phó linh hoạt hơn trước các rủi ro địa chính trị.
Những thay đổi mà việc ông Trump đắc cử mang lại sẽ vừa là cơ hội, vừa là thách thức cho các startup Châu Âu trong nhiều lĩnh vực như khí hậu, quốc phòng, AI và y tế. Giới công nghệ Châu Âu đang chuyển hướng sang củng cố hệ sinh thái trong nước và nâng cao tính tự chủ. Do đó, nhân sự kiện ông Trump đắc cử lần này, dự kiến các chính sách ưu tiên đầu tư và bảo hộ cho startup Châu Âu sẽ được tăng cường để giúp các startup đạt được khả năng cạnh tranh toàn cầu mới.
Tác giả Lee Eun-seo tốt nghiệp chuyên ngành luật tại Hàn Quốc và học kịch nghệ tại Berlin. Cô hiện đang dẫn dắt 123factory – cầu nối hệ sinh thái startup giữa Hàn Quốc và Đức, đặt trụ sở tại Berlin, thành phố của nghệ thuật và cũng là trung tâm startup của Châu Âu, nơi cô cùng lớn lên và phát triển cùng thành phố.