[비즈한국] Việc Tổng thống Yoon Suk-yeol tuyên bố thiết quân luật cùng với việc thông qua kiến nghị luận tội sau đó đang giáng đòn mạnh vào nền kinh tế Hàn Quốc. Khi các nhà đầu tư nước ngoài tháo chạy vì bất an, tỷ giá hối đoái đã tăng vọt lên mức tương đương thời kỳ khủng hoảng tài chính toàn cầu, còn giá cổ phiếu thì liên tục suy yếu. Trước tình hình này, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Bộ Kinh tế và Tài chính Choi Sang-mok, người đứng đầu cơ quan điều hành kinh tế, đang liên tục nhấn mạnh về "nền tảng kinh tế" (fundamentals) của Hàn Quốc và tập trung tối thiểu hóa tác động từ tình trạng hỗn loạn chính trị đối với nền kinh tế.
Trên thực tế, so với các cuộc khủng hoảng kinh tế trong quá khứ, tình hình hiện tại cho thấy các chỉ số như dự trữ ngoại hối, tỷ trọng nợ nước ngoài ngắn hạn và xếp hạng tín nhiệm quốc gia vẫn ở trạng thái rất tốt. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng nếu sự hỗn loạn chính trị hiện tại xung quanh việc luận tội Tổng thống Yoon kéo dài, Hàn Quốc có thể rơi vào khủng hoảng kinh tế tương tự như Pháp, dẫn đến việc bị hạ xếp hạng tín nhiệm quốc gia hoặc tốc độ tăng trưởng kinh tế sụt giảm.
Tại "Hội nghị về các vấn đề kinh tế vĩ mô và tài chính" tổ chức tại Hiệp hội Ngân hàng vào ngày 10, Phó Thủ tướng Choi Sang-mok nhận định: "So với nền tảng kinh tế vững chắc và tính lành mạnh bên ngoài của chúng ta, phản ứng hiện tại có phần hơi thái quá". Ông đặc biệt nhấn mạnh rằng Hàn Quốc có đủ khả năng ứng phó, đồng thời nhắc đến dự trữ ngoại hối đứng thứ 9 thế giới để trấn an trước sự bất ổn tỷ giá do dòng vốn đầu tư nước ngoài tháo chạy. Ngày 18, tại Trung tâm Báo chí, ông đã chủ trì cuộc họp báo chung với Bộ trưởng Ngoại giao dành cho báo chí nước ngoài, khẳng định: "Chúng tôi sẽ đặt trọng tâm vào việc quản lý tín nhiệm bên ngoài, duy trì hệ thống giám sát thị trường tài chính và ngoại hối 24/24, tăng cường các ưu đãi cho đầu tư nước ngoài, đồng thời nâng cao hiểu biết của cộng đồng quốc tế về nền tảng kinh tế vững chắc của Hàn Quốc thông qua các buổi hội thảo kinh tế".
Việc Phó Thủ tướng Choi nhấn mạnh vào "nền tảng kinh tế vững chắc" là vì ông cho rằng những biến động của thị trường tài chính hiện nay đang phản ứng quá mức so với thực trạng kinh tế của đất nước. Thực tế, nếu nhìn vào các chỉ số lành mạnh bên ngoài của Hàn Quốc, có thể thấy tình hình hiện nay tương đối ổn định hơn so với thời kỳ khủng hoảng trước đây.
Nhìn vào quý 1 năm 1997, thời điểm đất nước đang tiến gần đến tình trạng vỡ nợ do khủng hoảng ngoại hối, dự trữ ngoại hối chỉ ở mức 29,1 tỷ USD trong khi nợ nước ngoài lên tới 153 tỷ USD. Trong số các khoản nợ đó, nợ ngắn hạn là 74,2 tỷ USD, khiến tỷ trọng nợ nước ngoài ngắn hạn lên tới mức đáng kinh ngạc là 48,5%. Tỷ lệ nợ ngắn hạn so với dự trữ ngoại hối cũng lên tới 351,0%. Nghĩa là, quốc gia không có đủ khả năng thanh toán các khoản nợ đến hạn nhanh chóng.
Do đó, xếp hạng tín nhiệm quốc gia do 3 tổ chức xếp hạng tín nhiệm lớn nhất thế giới đánh giá đã sụt giảm nghiêm trọng. Moody's đã hạ xếp hạng tín nhiệm của Hàn Quốc từ A1 xuống A3 vào tháng 11/1997, sau đó tiếp tục hạ xuống Baa2 và Ba1 trong tháng 12. S&P cũng hạ từ AA- xuống A+ vào tháng 10/1997, rồi hạ xuống A- vào tháng 11, và tiếp tục hạ xuống BBB- và B+ trong tháng 12. Fitch cũng tương tự, hạ từ A+ xuống A vào tháng 11/1997, rồi tiếp tục hạ xuống BBB- và B- trong tháng 12.
Năm 2008, khi khủng hoảng tài chính toàn cầu bùng nổ, mặc dù dự trữ ngoại hối đã tăng lên nhưng tỷ trọng nợ ngắn hạn trong tổng nợ nước ngoài cao đã gây lo ngại. Quý 4 năm 2008, dự trữ ngoại hối là 201,2 tỷ USD, tăng khoảng 7 lần so với cuộc khủng hoảng năm 1997. Tuy nhiên, tỷ trọng nợ ngắn hạn trong tổng nợ nước ngoài là 47,2%, vượt ngưỡng 30% vốn được duy trì sau cuộc khủng hoảng. Tỷ lệ nợ ngắn hạn so với dự trữ ngoại hối cũng ở mức 74,0%, cao hơn so với mức 30-40% trước đó. Điều này dấy lên lo ngại về sự tái diễn của khủng hoảng ngoại hối, nhưng may mắn là thông qua việc ký kết hiệp định hoán đổi tiền tệ với Mỹ, Hàn Quốc đã không rơi vào khủng hoảng. Nhờ đó, xếp hạng tín nhiệm của 3 tổ chức lớn vẫn được duy trì mà không thay đổi.
Vào quý 1 năm 2020, khi thiệt hại kinh tế do đại dịch COVID-19 bắt đầu nghiêm trọng, tỷ trọng nợ ngắn hạn lại trở thành vấn đề. Dự trữ ngoại hối đạt 400,2 tỷ USD, gấp đôi so với thời điểm khủng hoảng tài chính toàn cầu. Tuy nhiên, khi nợ ngắn hạn tăng lên, tỷ trọng nợ ngắn hạn trong tổng nợ nước ngoài đã tăng từ 28,8% trong quý 4 năm 2019 lên 30,9% trong quý 1 năm 2020. Tỷ lệ nợ ngắn hạn so với dự trữ ngoại hối cũng tăng từ 33,1% lên 38,0% trong cùng kỳ. Dù vậy, lúc đó tình hình cũng được giải quyết ổn thỏa nhờ hiệp định hoán đổi tiền tệ với Mỹ, và xếp hạng tín nhiệm của 3 tổ chức lớn vẫn được giữ vững.
Tình hình hiện tại, khi đối mặt với việc Tổng thống Yoon Suk-yeol tuyên bố thiết quân luật và tiến trình luận tội, cho thấy các chỉ số lành mạnh bên ngoài có phần tốt hơn so với các thời kỳ khủng hoảng trước đây. Dự trữ ngoại hối tính đến cuối tháng 11 đạt 415,4 tỷ USD, và tỷ trọng nợ ngắn hạn trong tổng nợ nước ngoài tính đến quý 3 chỉ ở mức 22,6%. Tỷ lệ nợ ngắn hạn so với dự trữ ngoại hối cũng được duy trì ở mức 37,8%, thấp hơn so với quá khứ.
Một chuyên gia trong giới kinh tế nhận định: "Các chỉ số lành mạnh bên ngoài hiện nay tốt hơn so với thời điểm xảy ra khủng hoảng trong quá khứ. Tuy nhiên, nếu sự hỗn loạn chính trị kéo dài do cuộc chiến giữa các đảng phái xung quanh vụ luận tội Tổng thống Yoon, sự lo lắng của các nhà đầu tư nước ngoài có thể gia tăng, khiến tỷ giá hối đoái tăng vọt. Hơn nữa, triển vọng tăng trưởng kinh tế vốn đã giảm xuống mức giữa 1% có thể sẽ còn giảm xuống mức 0%, khiến kinh tế suy thoái trầm trọng".