[비즈한국] Trước kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), vấn đề “khủng hoảng điện năng” đang dần lộ rõ. Việc điện hóa toàn bộ nền kinh tế và sự gia tăng của xe điện cũng là những yếu tố đẩy nhu cầu điện năng lên cao. Các trung tâm dữ liệu, nơi tiêu tốn lượng điện khổng lồ để vận hành máy chủ 24/7 cũng như duy trì nhiệt độ và độ ẩm bên trong, thường được gọi là những “con hà mã ngốn điện”. Thời gian qua, chính phủ đã nhận thức được tầm quan trọng của trung tâm dữ liệu và điện năng nên đã đưa ra các chính sách liên quan. Sau khi thực hiện các biện pháp kiểm soát nhằm phân tán rủi ro do tình trạng quá tải tại khu vực thủ đô, vào tháng 9 vừa qua, chính phủ cũng đã công bố kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng hợp tác tư nhân trị giá 2 nghìn tỷ won. Tuy nhiên, việc di dời các trung tâm dữ liệu về địa phương vẫn diễn ra chậm chạp, khiến tình trạng tập trung tại khu vực thủ đô không được cải thiện, thậm chí còn có ý kiến cho rằng việc xây dựng trung tâm dữ liệu đang bị đình trệ.
Big Tech và các quốc gia lớn chuẩn bị ứng phó 'khủng hoảng điện', chính phủ Hàn Quốc tập trung vào 'phân tán địa phương'
“Năm ngoái vấn đề là thiếu hụt chip, tiếp theo là máy biến áp. Năm tới sẽ là thiếu điện”. Mối lo ngại của Elon Musk, CEO Tesla, đưa ra đầu năm nay đã trở thành hiện thực. Trung tâm dữ liệu, nơi chịu trách nhiệm lưu trữ, xử lý và phân phối dữ liệu, được ví như bộ não và trái tim của các dịch vụ IT. Các tập đoàn Big Tech toàn cầu đang chạy đua để giành quyền tiếp cận năng lượng nhằm ứng phó với nhu cầu điện năng đang tăng vọt.
AI tiêu tốn một lượng điện khổng lồ khi xử lý dữ liệu bằng các loại bán dẫn hiệu năng cao. Tìm kiếm trên Google tiêu tốn trung bình 0,3 watt-giờ (Wh) điện, trong khi AI tạo sinh ChatGPT tiêu tốn lượng điện gần gấp 10 lần là 2,9Wh. Các mô hình dựa trên hình ảnh và video tiêu thụ điện nhiều hơn từ 40 đến 60 lần so với văn bản. Có ước tính cho rằng một lần huấn luyện mô hình AI tiêu tốn điện năng tương đương mức tiêu thụ điện hàng năm của hơn 100 hộ gia đình. Đây là lý do tại sao các tập đoàn Big Tech toàn cầu và các công ty bán dẫn trong nước đang theo đuổi các loại chip bán dẫn tiết kiệm điện, hiệu suất cao.
Chính phủ Hàn Quốc đã đưa ra giải pháp giảm bớt sự tập trung tại khu vực thủ đô như một cách để cung cấp điện ổn định cho các trung tâm dữ liệu. Mục đích là nhằm ngăn chặn tình trạng các cơ sở tiêu thụ điện lớn tập trung tại khu vực thủ đô, gây áp lực lên hạ tầng lưới điện truyền tải và gây lo ngại về tình trạng tắc nghẽn hệ thống điện. Chính phủ muốn hướng tới việc phân tán sang các khu vực ngoài thủ đô, nơi có các nhà máy điện lớn như điện hạt nhân.
Chính phủ cho rằng nếu thiết lập được cơ sở để có thể từ chối các yêu cầu sử dụng điện thông qua việc đánh giá, thì các trung tâm dữ liệu có thể được xây dựng sau khi cân nhắc đầy đủ về tình trạng bão hòa lưới điện và các yếu tố gây tăng giá điện. Không giống như trước đây, một môi trường để sàng lọc các cơ sở tiêu thụ điện khổng lồ đang được tạo ra. Điều này được kỳ vọng sẽ giúp giảm bớt tình trạng quá tải cục bộ ở một số khu vực và giảm bớt vấn đề chi phí xây dựng lưới điện truyền tải đường dài để cung ứng điện quy mô lớn cho khu vực thủ đô.
Tuy nhiên, chế độ 'Đánh giá tác động hệ thống điện' được thí điểm tại thực địa từ tháng 8 năm nay đã cho thấy không đạt hiệu quả sau 4 tháng. Theo Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng cùng các doanh nghiệp, tính đến tháng 12, số vụ doanh nghiệp đăng ký đánh giá tác động hệ thống điện là 0. Chế độ đánh giá dựa trên Luật đặc biệt về thúc đẩy năng lượng phân tán được giới thiệu vào tháng 6 năm nay yêu cầu bắt buộc các doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng điện từ 10 megawatt (mW) trở lên phải thực hiện, nhưng thậm chí vẫn chưa có 'người thách thức' nào xuất hiện.
Phản ứng của ngành trung tâm dữ liệu là rất lạnh nhạt. Nguyên nhân là do giới hạn về tính khả thi kinh doanh bởi rủi ro chi phí. Có những phân tích cho rằng nếu di dời một trung tâm dữ liệu ra ngoài khu vực thủ đô (khoảng 100km) theo quy định, chi phí đường truyền sẽ tăng khoảng 5 tỷ won mỗi năm. Nhiều ý kiến cho rằng việc tăng chi phí đường truyền và xây dựng các trung tâm dữ liệu dưới tiêu chuẩn có thể làm giảm lợi nhuận của các doanh nghiệp thuê chỗ, đồng thời tăng gánh nặng cho khách hàng sử dụng dịch vụ do các doanh nghiệp này cung cấp. Một chuyên gia trong ngành chỉ trích: “Trọng tâm đặt vào việc siết chặt quy định vị trí khiến cho việc xin giấy phép tại khu vực thủ đô trở nên khó khăn. Đây là chính sách chưa cân nhắc đầy đủ các vấn đề về thực trạng lưới điện truyền tải và các loại chi phí vận hành gắn liền với việc xây dựng trung tâm dữ liệu”.
'Tập trung tại thủ đô' vẫn tiếp diễn, "cần có cả chính sách ưu đãi"
Nếu nỗi lo của chính phủ là làm thế nào để đảm bảo nguồn điện ổn định cho các trung tâm dữ liệu vốn như “đổ nước vào thùng không đáy”, thì các doanh nghiệp lại lo lắng về chi phí của các trung tâm dữ liệu ngoài khu vực thủ đô. Vì nguồn nhân lực chuyên môn và nhu cầu sử dụng trung tâm dữ liệu đều tập trung tại thủ đô, nên càng phân tán về địa phương, gánh nặng chi phí càng tăng cao.
Kim Myung-han, nghiên cứu viên chính tại IDC Hàn Quốc, chỉ ra rằng: “Vấn đề thiếu hụt nhân lực sẽ càng trầm trọng hơn khi nhu cầu về trung tâm dữ liệu AI tăng lên và trình độ công nghệ ngày càng cao. Vấn đề đất đai và đảm bảo điện năng vẫn là bài toán khó giải quyết trong ngắn hạn do sự đối lập giữa chính sách phân tán địa phương của chính phủ và quan điểm của các doanh nghiệp ưu tiên khu vực thủ đô. Vì nhu cầu về trung tâm dữ liệu được dự đoán sẽ liên tục tăng, cần có sự hỗ trợ chính sách và đầu tư dài hạn từ các doanh nghiệp để giải quyết vấn đề này”.
Ngành công nghiệp cho rằng hiện tượng tập trung trung tâm dữ liệu tại thủ đô sẽ tiếp tục kéo dài trong một thời gian. Theo Bộ Công nghiệp, tính đến năm ngoái, Hàn Quốc có 150 trung tâm dữ liệu. Trong đó, hơn một nửa là thuộc khối công cộng, trung tâm dữ liệu tư nhân chỉ chiếm một phần và hầu hết đều tập trung tại Seoul, Gyeonggi, Incheon và các khu vực lân cận. Theo Hiệp hội Trung tâm dữ liệu Hàn Quốc, trong số 36 trung tâm dữ liệu đang được triển khai cụ thể như thu hút đầu tư, đảm bảo mặt bằng, xin giấy phép xây dựng và thiết kế, khởi công, có đến hơn một nửa (21 địa điểm, chiếm 58,3%) nằm ở khu vực thủ đô. Nếu tính cả Busan, con số này lên tới 86,1%, cho thấy tình trạng tập trung tại các thành phố lớn vẫn không thay đổi. Hiệp hội Trung tâm dữ liệu Hàn Quốc giải thích: “Các trung tâm dữ liệu tư nhân có giới hạn không thể tránh khỏi là ưu tiên khu vực thủ đô do khả năng tiếp cận khách hàng và sự ưu việt của cơ sở hạ tầng”.
Yoo Jae-guk, nghiên cứu viên cấp cao tại Cơ quan Nghiên cứu Lập pháp Quốc hội, cho biết: “Việc lắp đặt các trung tâm dữ liệu AI trong tương lai chắc chắn sẽ gây áp lực lên sản xuất điện và vận hành lưới điện. Cần có sự hỗ trợ về việc cung cấp điện chủ động, xem xét cơ cấu nguồn điện hợp lý, cân nhắc tổng thể chi phí cung cấp điện và chi phí mạng viễn thông, cũng như hệ thống hỗ trợ để nâng cao hiệu quả vận hành trung tâm dữ liệu”.