[비즈한국] “Trong mì tôm có những miếng thịt nhỏ nhưng việc mang vào không gặp vấn đề gì cả.” Đó là lời chia sẻ của A, một hành khách đã đến Trung Quốc vào năm ngoái. Gần đây, khi dịch tả lợn châu Phi (ASF) liên tiếp bùng phát, Cục Kiểm dịch Động thực vật (APQA) cũng đã siết chặt việc kiểm dịch. Tuy nhiên, hành khách vẫn đang tự do mang vào các loại sản phẩm chăn nuôi vốn nằm trong danh mục cấm. Lý do dẫn đến lỗ hổng trong kiểm dịch chính là ‘mì tôm’.
Miếng thịt thì không được, còn gói súp thì được?
Gần đây, dịch tả lợn châu Phi (ASF) liên tiếp bùng phát tại Hàn Quốc. Các trường hợp nhiễm bệnh đã được xác nhận tại các trang trại nuôi lợn ở huyện Hwacheon (tỉnh Gangwon) vào tháng 10 năm ngoái, huyện Hongcheon (tỉnh Gangwon) vào tháng 11 và thành phố Yangju (tỉnh Gyeonggi) vào tháng 12. Chỉ tính riêng năm 2024 đã có 11 ca ghi nhận.
Trước tình hình đó, tháng 12 năm ngoái, Bộ Nông nghiệp, Lương thực và Nông thôn Hàn Quốc đã tái cấu trúc hệ thống ban hành cảnh báo về ASF, cho phép áp dụng các cấp độ cảnh báo khác nhau tùy theo từng địa phương. Mục đích là để quản lý tập trung các khu vực có nguy cơ bùng phát dịch cao.
Công tác kiểm dịch cũng được tăng cường. Đặc biệt, từ tháng 8 đến tháng 10 năm ngoái, số lượng vi phạm được ghi nhận rất nhiều do hành khách mang theo nhiều loại thịt và sản phẩm chế biến từ thịt vốn bị cấm nhập khẩu. Theo Cục Kiểm dịch Động thực vật, tỷ lệ vi phạm quy định về kiểm dịch sản phẩm chăn nuôi của khách du lịch trong năm 2024 lên tới 99,7%.
Đã từng có trường hợp phát hiện gen virus dịch tả lợn châu Phi trong các sản phẩm chế biến mà hành khách mang theo. Trong thời gian dịch bệnh lan rộng vào năm 2019, gen virus đã nhiều lần được tìm thấy trong các sản phẩm thịt lợn chế biến mà hành khách mang từ nước ngoài về. Một số ý kiến cho rằng các dịch bệnh lây lan ở gia súc như ASF đang bị phát tán bởi những người đi du lịch nước ngoài.
Tuy nhiên, trong quá trình kiểm dịch, ‘mì tôm’ lại trở thành ngoại lệ. Khác với Mỹ, Úc hay Đài Loan, tại Hàn Quốc, việc mì tôm chứa ‘thành phần thịt (chiết xuất)’ trong gói súp không bị cấm mang vào. Chỉ khi nào bên trong có các miếng thịt thật hoặc thịt dạng chế biến (như thịt kho) thì mới bị cấm nhập cảnh.
Mì ly thì không sao? Cục Kiểm dịch: “Hành khách phải tự kiểm tra thành phần”
Việc ‘mì tôm’ tạo ra lỗ hổng trong kiểm dịch là vì rất khó để xác định sản phẩm có nằm trong danh mục cấm hay không nếu chỉ dựa vào bảng thành phần ghi trên bao bì. Một quan chức của Cục Kiểm dịch Động thực vật giải thích: “Vì các loại mì tôm rất đa dạng nên rất khó biết đó có phải là đối tượng kiểm dịch hay không cho đến khi bóc sản phẩm ra”. Nghĩa là không thể xác định được đó là bột súp chiết xuất từ thịt hay là bột có chứa các miếng thịt vụn nếu chỉ nhìn vào bảng thành phần.
Năm 2019, khi tăng cường kiểm dịch hành lý tại các sân bay và cảng biển quốc tế trên toàn quốc, Bộ Nông nghiệp, Lương thực và Nông thôn đã liệt kê ‘mì tôm’ vào danh mục hàng hóa bị kiểm soát, vì gói súp có thể chứa các sản phẩm chăn nuôi chế biến. Thời điểm đó, trên blog của Bộ, một quan chức của Cục Kiểm dịch Động thực vật đã giải thích: “Vì một số loại súp mì tôm có dạng bột chế biến từ thịt nên để ngăn chặn nguy cơ xâm nhập virus, nó đã được phân loại là mặt hàng bị kiểm soát trong nước”. Cục Kiểm dịch tại sân bay quốc tế Incheon cũng hướng dẫn hành khách về nguyên tắc phải khai báo các sản phẩm mì tôm.
Hiện nay, khi các ca nhiễm ASF đang gia tăng thì tình hình ra sao? Gần đây, các diễn đàn trên mạng tràn ngập các bài viết “chia sẻ kinh nghiệm mang mì ly nhập cảnh”. Nhiều hành khách làm chứng rằng họ đã mang trót lọt các loại mì ly có chứa miếng thịt vào nước mà không gặp vấn đề gì.
Khác với năm 2019, hiện nay Cục Kiểm dịch Động thực vật dường như không còn đưa ‘mì tôm’ vào đối tượng bị kiểm soát trong quá trình kiểm dịch tại sân bay. Không có quy định hay thông báo liên quan nào thay đổi cả. Các loại mì có miếng thịt vẫn thuộc đối tượng kiểm dịch, nhưng thực tế có những trường hợp ngay cả nhân viên kiểm dịch cũng không quản lý việc mang mì tôm vào.
B, một người vừa đi du lịch Nhật Bản gần đây, chia sẻ với Biz Hankook: “Tôi đã mua mì ly có chứa miếng thịt xá xíu. Vì không chắc chắn nên tôi đã hỏi nhân viên kiểm dịch tại sân bay và nhận được câu trả lời là ‘Mì ly thì không sao cả’”. C, một người vừa đi du lịch Việt Nam về và mua mì phở bò, cũng cho biết: “Tôi đã đọc các chia sẻ trên mạng thấy bảo có thể mang được lên máy bay nên tôi đã mua mang về”.
Ngay cả tại các cửa hàng miễn thuế ở nước ngoài vốn quen thuộc với khách du lịch, họ cũng đang bày bán các loại mì ly bị cấm nhập cảnh cho ‘khách du lịch Hàn Quốc’. Mặc dù hàng hóa mua tại cửa hàng miễn thuế không đồng nghĩa với việc được phép mang vào trong nước, nhưng mì ly đang dần nằm ngoài tầm kiểm soát của cơ quan kiểm dịch.
Mì tôm đang dần bị loại khỏi danh mục kiểm dịch với lý do rất khó để xác định nó có thuộc đối tượng kiểm dịch hay không. Liệu có lý do riêng nào khiến Cục Kiểm dịch Động thực vật không còn kiểm dịch mì tôm nữa hay không?
Cục Kiểm dịch Động thực vật giải thích rằng, tương tự như năm 2019, các loại mì tôm chứa sản phẩm chăn nuôi vẫn là đối tượng kiểm dịch. Tuy nhiên, cơ quan này cho biết họ không nắm được thống kê về số vụ vi phạm do mang mì tôm vào mà không khai báo.
Cục Kiểm dịch Động thực vật cho biết: “Hành khách phải tự kiểm tra xem mì tôm có chứa thành phần chăn nuôi hay không trên nhãn mác, và các sản phẩm chứa chăn nuôi phải được xem là đối tượng kiểm dịch. Vì các loại mì tôm, mì ly chứa thành phần chăn nuôi được phân loại vào nhóm sản phẩm chế biến từ thịt bò hoặc thịt lợn, nên rất khó để xác định riêng số liệu vi phạm đối với mặt hàng mì tôm”.