[비즈한국] Ngành bán lẻ đang tăng tốc mở mới các siêu thị doanh nghiệp (SSM). GS Retail007070 đã công bố kế hoạch mở 1.000 cửa hàng GS The Fresh vào năm 2027, trong khi Lotte Shopping023530 bắt đầu mở rộng hoạt động nhượng quyền thương mại cho Lotte Super từ năm nay. Trong ngành, nhiều lo ngại cho rằng sự gia tăng số lượng các cửa hàng SSM quy mô nhỏ sẽ dẫn đến xung đột ngày càng lớn với các cửa hàng tiện lợi.
Số lượng cửa hàng SSM tăng 4,6% trong một năm
Theo số liệu về tình hình các doanh nghiệp bán lẻ lớn do Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn Quốc công bố, tính đến tháng 11 năm ngoái, SSM là phân khúc kinh doanh ngoại tuyến có doanh thu tăng mạnh nhất (6,8%) so với cùng kỳ năm trước. Dù quy mô nhỏ hơn đại siêu thị, nhưng SSM với lợi thế cung cấp thực phẩm tươi sống đang mở rộng doanh thu bằng cách liên tục xuất hiện tại các khu dân cư đông đúc.
Số lượng cửa hàng SSM đã tăng 4,6%, từ 1.131 cửa hàng vào tháng 11/2023 lên 1.184 cửa hàng một năm sau đó. Đây là tỷ lệ tăng trưởng số lượng cửa hàng cao nhất trong số các nhà bán lẻ ngoại tuyến. Điều này trái ngược với xu hướng giảm số lượng cửa hàng của đại siêu thị, bách hóa, và ngay cả cửa hàng tiện lợi cũng chỉ duy trì mức tăng trưởng 1% do thị trường đã bão hòa.
GS Retail, đơn vị dẫn đầu ngành SSM, chỉ riêng trong năm ngoái đã mở hơn 90 cửa hàng GS The Fresh. Hiện tại, số lượng cửa hàng GS The Fresh đã lên tới khoảng 520. Tháng 7 năm ngoái, Jung Chun-ho, Giám đốc bộ phận siêu thị của GS Retail, khi khai trương cửa hàng thứ 500 đã tuyên bố: "Chúng tôi sẽ mở ra kỷ nguyên 1.000 cửa hàng GS The Fresh vào năm 2027".
Một chuyên gia trong ngành chia sẻ: "GS Retail đang áp dụng mô hình nhượng quyền tương tự như cửa hàng tiện lợi cho SSM. Họ hạ thấp rào cản bằng cách để trụ sở chính chi trả chi phí đầu tư ban đầu, thay vào đó, lợi nhuận hàng tháng sẽ được chia sẻ giữa trụ sở và chủ cửa hàng. Tuy nhiên, khi vận hành theo mô hình này, lợi nhuận thực tế của chủ đại lý rất thấp. Dẫu vậy, vì số vốn khởi nghiệp ít nên nhiều người vẫn đổ xô đi đăng ký mở siêu thị".
Năm nay, Lotte Shopping cũng đang bắt tay vào mở rộng hoạt động nhượng quyền SSM. Từ năm 2020, Lotte Shopping đã tiến hành tái cấu trúc cửa hàng ngoại tuyến, giảm số lượng siêu thị Lotte từ hơn 500 xuống còn 356 cửa hàng tính đến quý 3 năm ngoái. Trong đó, các cửa hàng trực tiếp quản lý chiếm khoảng 60% với 204 địa điểm (176 siêu thị, 28 chi nhánh CS Distribution). Sau khi hoàn tất việc dọn dẹp các cửa hàng hoạt động kém hiệu quả, Lotte Shopping dự kiến bắt đầu đẩy mạnh nhượng quyền Lotte Super từ năm nay. Một đại diện của Lotte Shopping cho biết: "Chúng tôi đang chuẩn bị cho mô hình nhượng quyền để cải thiện lợi nhuận. Vì kinh doanh nhượng quyền đòi hỏi vốn đầu tư từ người nhận quyền nên chúng tôi dự kiến vận hành các cửa hàng có quy mô nhỏ hơn trước đây".
Các cửa hàng mới dự kiến sẽ có thiết kế tương tự Lotte Super chi nhánh Hanam Mangwol khai trương cuối năm ngoái. Chi nhánh Hanam Mangwol ở thành phố Hanam, tỉnh Gyeonggi, là cửa hàng quy mô nhỏ khoảng 50 pyeong (165m2), đặc trưng với việc mở rộng quầy thực phẩm tươi sống và đồ chế biến sẵn (deli). Đại diện Lotte Shopping cho biết: "Chúng tôi sẽ chốt và ra mắt mô hình nhượng quyền mới trong quý 1, chi nhánh Hanam Mangwol chính là nơi thử nghiệm. Sau khi xem xét khu vực thương mại và hiệu suất, chúng tôi sẽ mở thêm các cửa hàng mới. Khả năng cao là chúng sẽ có thiết kế tương tự (như chi nhánh Hanam Mangwol)".
Không được bảo hộ do không bị phân loại là cùng ngành
Những người chủ cửa hàng tiện lợi là những người đang lo lắng nhất trước sự tấn công dồn dập của SSM. Vì SSM mở rộng nhượng quyền theo hướng thu nhỏ quy mô và thâm nhập vào các khu dân cư đông đúc, tình trạng các cửa hàng tiện lợi hiện hữu bị SSM "bao vây" ngày càng tăng. Các chủ cửa hàng tiện lợi than phiền rằng doanh thu của họ giảm mạnh kể từ khi có SSM xuất hiện gần đó.
Cửa hàng tiện lợi ngay cạnh Lotte Super chi nhánh Hanam Mangwol vừa khai trương cũng đang đứng trước nguy cơ sụt giảm doanh thu. Một người kinh doanh tự do gần đó tên là A chia sẻ: "Vị trí đó vốn là Olive Young, nay đã thay bằng Lotte Super. Tôi biết chủ cửa hàng tiện lợi bên cạnh thậm chí còn không biết trước việc sẽ có siêu thị mở ngay cạnh mình. Sau khi siêu thị khai trương, tôi biết họ đang rất vất vả vì doanh thu sụt giảm".
Hiện nay, SSM chính là đối tượng mà các chủ cửa hàng tiện lợi dè chừng nhất. Một chủ cửa hàng tiện lợi cho biết: "Trước đây, tôi chỉ lo lắng về việc có cửa hàng tiện lợi thương hiệu khác xuất hiện gần đó. Giờ đây, thứ đáng sợ nhất chính là siêu thị (SSM). Họ kinh doanh gần như toàn bộ các mặt hàng như cửa hàng tiện lợi mà giá lại rẻ hơn, nên tác động đến doanh thu là rất khủng khiếp".
Một chủ cửa hàng khác cũng phàn nàn: "Tôi hoàn toàn không biết việc một SSM sắp mở sát bên cạnh cho đến khi khách hàng kể cho nghe. Vị trí này vốn không đông đúc nên doanh thu bình thường cũng không cao lắm, nay có thêm siêu thị, doanh thu còn giảm sâu hơn. Bây giờ cửa hàng của tôi thực sự chỉ còn như một tiệm bán thuốc lá".
Trong trường hợp của GS Retail, mâu thuẫn với các chủ đại lý GS25 đã nảy sinh trong quá trình mở rộng GS The Fresh. Khi GS Retail mở thêm các cửa hàng GS The Fresh ngay trong khu vực thương mại mà GS25 đang hoạt động, các chủ cửa hàng tiện lợi đã bày tỏ sự bức xúc.
Một chủ đại lý GS25 cho biết: "Doanh thu giảm đáng kể sau khi GS The Fresh xuất hiện gần đây. GS The Fresh nghỉ định kỳ 2 tuần một lần, và vào ngày đó, doanh thu cửa hàng tiện lợi của tôi tăng hơn 40% so với tuần trước. Điều đó có nghĩa là tôi đang bị siêu thị này cướp mất khách. Tôi đã báo cáo vấn đề với trụ sở nhưng họ nói rằng họ không có trách nhiệm. Họ không hỗ trợ bất cứ điều gì cho việc sụt giảm doanh thu. Tôi đã khiếu nại lên Ủy ban Thương mại Công bằng về việc mở cửa hàng quá gần, nhưng nhận được câu trả lời rằng cửa hàng tiện lợi và SSM không thể được xem là cùng ngành".
Việc bên nhượng quyền tự ý mở cửa hàng trực tiếp hoặc cửa hàng nhượng quyền thuộc cùng tập đoàn trong phạm vi kinh doanh của chủ đại lý trong thời hạn hợp đồng mà không có lý do chính đáng được coi là vi phạm Luật Kinh doanh Nhượng quyền. Tuy nhiên, vì cửa hàng tiện lợi và SSM không được phân loại là cùng ngành nên không được pháp luật bảo hộ. Lý do là vì danh mục hàng hóa bán ra chỉ trùng lặp một phần và có sự khác biệt về thời gian hoạt động.
Với việc Lotte Shopping cũng tuyên bố mở rộng nhượng quyền SSM trong năm nay, dự kiến xung đột giữa SSM và cửa hàng tiện lợi sẽ ngày càng gay gắt. Nhiều lo ngại cũng cho rằng tình trạng 7-Eleven (thuộc Korea Seven - công ty con của Lotte) và Lotte Super mở cùng khu vực thương mại sẽ ngày càng phổ biến.
Giáo sư Seo Yong-gu, Khoa Quản trị Kinh doanh tại Đại học Sookmyung, đưa ra lời khuyên: "Đây là tình huống không thể tránh khỏi việc tự ăn mòn thị phần của chính mình. Cần phải xây dựng chiến lược để tối thiểu hóa việc tự ăn mòn (cannibalization) bằng cách điều chỉnh danh mục hàng hóa của cửa hàng tiện lợi và SSM sao cho ít trùng lặp nhất có thể".