[비즈한국] “Nhân vật này là AI (trí tuệ nhân tạo) và không phải là người thật. Hãy coi mọi điều AI nói là hư cấu.” Được ra mắt công chúng vào tháng 9 năm 2022, ‘Character.ai’ là một dịch vụ cho phép người dùng trò chuyện với nhiều nhân vật AI khác nhau. Mặc dù nhấn mạnh tính hư cấu, dịch vụ này lại rất biết cách lôi cuốn người dùng đắm chìm vào nội dung. Với nền tảng là văn hóa fandom có nhu cầu tương tác cao như loạt phim Harry Potter của Anh, ca sĩ nhạc pop Taylor Swift, phim truyền hình Mỹ Trò chơi vương quyền (Game of Thrones), hay Batman của DC Studios, dịch vụ này đã phát triển thần tốc và thu hút hơn 20 triệu người dùng hoạt động. Cuối tháng 11 năm ngoái, khi các bot Harry Potter, Batman và Joker bị xóa đột ngột vì vấn đề bản quyền, sự quan tâm của công chúng lớn đến mức đã có rất nhiều lời phản đối gửi tới nhà vận hành và các công ty sở hữu trí tuệ (IP).
Dịch vụ trò chuyện với nhân vật – nơi người dùng có những cuộc đối thoại ảo với những người nổi tiếng hoặc những hình đại diện (avatar) được thiết kế tính cách riêng – đang nổi lên như một mô hình kiếm tiền AI B2C (giao dịch giữa doanh nghiệp và cá nhân). Các startup trong nước như 'Zeta' và 'Wrtn' đã nhảy vào cuộc đua, trong khi các ông lớn công nghệ toàn cầu như Google, Meta và OpenAI cũng đang tích hợp các dịch vụ liên quan vào nền tảng của họ hoặc đang trong quá trình phát triển công nghệ này.
Dù là 'hư cấu' nhưng vẫn gây nghiện… Trở thành mô hình kinh doanh AI quan trọng
Trong lĩnh vực AI tạo sinh, nơi thị trường được dự báo sẽ mở rộng từ quy mô 13,5 tỷ USD (19,7 nghìn tỷ won) năm 2023 lên 255,8 tỷ USD (329,5 nghìn tỷ won) sau 10 năm nữa, các doanh nghiệp trong và ngoài nước đang dốc sức xây dựng mô hình kinh doanh và chiếm lĩnh thị phần. Chatbot nhân vật được xem là dịch vụ đầy hứa hẹn để thu lợi nhuận từ người dùng phổ thông. Đây là dịch vụ nhắm tới việc nhập vai, giao lưu cảm xúc với các nhân vật ảo. Tuy vẫn còn khá mới mẻ nhưng với tên gọi như dịch vụ đồng hành AI hay giải trí qua chatbot, kỳ vọng về khả năng mở rộng kinh doanh của nó là rất lớn.
Giá trị doanh nghiệp của Character.ai, đơn vị dẫn đầu toàn cầu, đã đạt mức 1 tỷ USD (1,4 nghìn tỷ won). Công ty được sáng lập bởi hai nhà nghiên cứu từng phát triển chatbot tại Google. Tính đến năm ngoái, đã có 18 triệu chatbot được tạo ra, từ các nhân vật văn học cổ điển, phim ảnh, trò chơi điện tử cho đến các chuyên gia tâm lý. Các startup trong nước cũng đang tăng tốc. Nền tảng tạo nội dung AI Wrtn đã ghi nhận 5 triệu người dùng hoạt động vào tháng 10 năm ngoái, chỉ sau 1 năm 10 tháng ra mắt. Wrtn Technologies, startup nội địa vận hành dịch vụ này, đã huy động được 48 tỷ won vốn đầu tư. Scatter Lab, công ty nổi tiếng với chatbot 'Lee Luda' lấy hình tượng nữ sinh đại học 20 tuổi, cũng đã ra mắt nền tảng truyện dựa trên AI mang tên Zeta vào năm ngoái để thâm nhập thị trường AI cảm xúc. Trong 6 tháng đầu ra mắt, nền tảng này đã thu hút 1 triệu người dùng và huy động được 41 tỷ won vốn đầu tư từ các đơn vị như SK Telecom017670 (15 tỷ won), SoftBank (1,3 tỷ won) và Krafton259960 (1 tỷ won).
Ngoài các công ty chuyên về chat nhân vật, các ông lớn công nghệ cũng đang tích cực đưa ra các tùy chọn trò chuyện với nhân vật ảo hoặc các thiết lập cụ thể. Ngày 9 tháng trước (giờ địa phương), trang tin công nghệ TechCrunch cho biết OpenAI đã bổ sung các tùy chọn tương tác tùy chỉnh vào dịch vụ ChatGPT. Người dùng có thể chỉ định tên, nghề nghiệp và các đặc điểm riêng cho chatbot như 'hay nói' hay 'khích lệ'. Hiện tại, sự thay đổi này chỉ áp dụng cho một số người dùng nhất định. Meta cũng được cho là đang chuẩn bị cập nhật ứng dụng nhắn tin WhatsApp với việc bổ sung tab chuyên dụng cho AI, hỗ trợ trò chuyện với các 'nhân vật AI phổ biến' hoặc tạo nhân vật AI mới.
Khởi động mô hình đăng ký và dịch vụ trả phí một phần, bản quyền và tác dụng phụ là thách thức cần giải quyết
Lợi nhuận từ dịch vụ chat nhân vật đến từ đâu? Với Character.ai – đơn vị tiên phong trong việc kiếm tiền, chiến lược thu hút nhóm khách hàng mục tiêu đang rất rõ rệt. Dịch vụ cơ bản được cung cấp miễn phí, nhưng người dùng phải trả 9,99 USD mỗi tháng cho gói thuê bao cao cấp 'ai+ plan'. Ở phiên bản trả phí, người dùng có thể tiếp cận các chủ đề bị giới hạn ở bản miễn phí và nhận được phản hồi nhanh hơn.
Wrtn vốn là dịch vụ miễn phí nhưng đã bắt đầu kiếm tiền từ tháng 10 năm ngoái bằng cách giới thiệu tính năng trả phí 'Superchat'. Theo Wrtn Technologies, điểm khác biệt giữa chat thông thường và Superchat là mô hình AI nền tảng; chat thông thường dùng 'Claude Haiku 3.0', trong khi Superchat dùng phiên bản tân tiến nhất 'New Claude 3.5'. Chatbot thông qua Superchat hiểu ngữ cảnh chính xác hơn và nhập tâm hoàn hảo vào vai diễn và tình huống được giao. Zeta, nền tảng nội dung AI tương tác, đã thêm tính năng trả phí từ tháng 9 năm ngoái bằng cách sử dụng đơn vị tiền tệ trong ứng dụng 'Piece' để nghe giọng nói của nhân vật AI khi đang trò chuyện. Nhìn vào các dịch vụ nước ngoài, có thể thấy các ví dụ như 'Forever Voices' (AI chatbot giọng nói mô phỏng người nổi tiếng) hay 'Replica' (thu hút nhu cầu như hẹn hò ảo) cũng đã bắt đầu xây dựng mô hình kiếm tiền.
Vì đối tượng sử dụng chính của chat nhân vật chủ yếu là thanh thiếu niên và người độ tuổi 20, nên dù thị trường toàn cầu đã xuất hiện sự phản kháng đối với việc thu phí, nhưng tiềm năng kết hợp với ngành giải trí hoặc sáng tạo nội dung thời gian thực vẫn rất khả quan. Lee Im-bok, đại diện Viện nghiên cứu Second Brain, đánh giá: “Cốt lõi là gán cho AI avatar một nhân cách mong muốn và để nó hành động độc lập. Điều này tạo ra điểm thu hút lớn cho các nền tảng giải tỏa sự cô đơn hoặc chức năng tư vấn cho người dùng”.
Tuy nhiên, những nguy cơ về việc làm mờ ranh giới giữa thực và ảo vẫn liên tục được đặt ra. Các nền tảng trong nước đang thực hiện các biện pháp an toàn như yêu cầu người dùng tuân thủ hướng dẫn sử dụng đạo đức, xác nhận đồng ý hoặc áp dụng bộ lọc an toàn (safety filter). Ở nước ngoài, vấn đề đã thực sự xảy ra. Vào tháng 10 năm ngoái, gia đình của một thiếu niên Mỹ đã kiện Character.ai sau khi cậu bé qua đời vì trò chuyện với bot nhân vật trong phim Trò chơi vương quyền trong nhiều tháng. Điều này cho thấy tranh cãi xã hội về ảnh hưởng của các ứng dụng có thể ngày càng leo thang. Ông Lee nhận định: “Dù thú vị nhưng về lâu dài, việc duy trì sức hút để kiếm tiền có thể gặp khó khăn. Các ràng buộc pháp lý như bản quyền cũng có thể trở thành rào cản trong tương lai”.