[비즈한국] Khi quy mô của các doanh nghiệp mạo hiểm trên thế giới ngày càng lớn, khái niệm về những công ty "kỳ lân" – vốn được coi là những doanh nghiệp trong mơ với mức định giá chỉ cần đạt 1 tỷ USD (khoảng 1,5 nghìn tỷ won) – đã không còn là đỉnh cao. Giờ đây, các công ty "hectocorn" đang dần xuất hiện. Thuật ngữ này được ghép từ tiền tố "hecto" (nghĩa là 100) nhằm chỉ những doanh nghiệp có giá trị vốn hóa gấp 100 lần một kỳ lân. ByteDance, công ty khởi nghiệp Trung Quốc và là nhà phát triển TikTok, chính là doanh nghiệp hectocorn đầu tiên trên thế giới.
Gần đây, với sự xuất hiện của trí tuệ nhân tạo (AI), số lượng các công ty hectocorn ngày càng tăng, kéo theo quy mô đầu tư của các quỹ đầu tư mạo hiểm cũng mở rộng. Tuy nhiên, tỷ trọng đầu tư mạo hiểm toàn cầu vào Hàn Quốc đang ngày càng giảm sút. Nguyên nhân chủ yếu là do sự tụt hậu trong làn sóng AI. Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Yoon Suk-yeol – vốn đã thành lập Ủy ban Trí tuệ nhân tạo vào năm ngoái với mục tiêu bắt kịp xu hướng thế giới – đang rơi vào khủng hoảng vì lệnh thiết quân luật và tiến trình luận tội, lo ngại về việc dòng vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu vào Hàn Quốc sẽ còn sụt giảm mạnh hơn nữa đang dấy lên.
Từ ngày 10 tháng 1, Bộ Doanh nghiệp vừa và nhỏ và Khởi nghiệp đã tổ chức sự kiện "Hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR) cho các startup vượt trội" tại Thung lũng Silicon, Mỹ trong ba ngày nhằm hỗ trợ các startup Hàn Quốc vươn ra thị trường toàn cầu. Đây là dịp để giới thiệu các công ty Hàn Quốc tới các tập đoàn đa quốc gia cũng như các nhà đầu tư mạo hiểm lớn, đồng thời thảo luận về hợp tác đầu tư nhằm thu hút nguồn vốn nước ngoài. Việc tổ chức các sự kiện như vậy cho thấy dù chính phủ đã thực hiện nhiều biện pháp để thu hút đầu tư mạo hiểm toàn cầu, lượng vốn nước ngoài đổ vào trong nước vẫn còn rất hạn chế.
Để thu hút vốn đầu tư nước ngoài cho các startup trong nước, Chính phủ đã lần lượt đưa ra "Chiến lược tiến ra toàn cầu của K-Startup" vào tháng 9/2022, "Kế hoạch tổng thể Startup Korea" vào tháng 8/2023, và "Phương án đưa thị trường đầu tư mạo hiểm tiên tiến trở thành động lực toàn cầu hóa cho Venture/Startup" vào tháng 10/2024. Mặc dù vậy, tỷ trọng đầu tư mạo hiểm toàn cầu trong tổng số vốn đầu tư mạo hiểm tại Hàn Quốc vẫn không ngừng thu hẹp.
Năm 2021, tổng giá trị đầu tư mạo hiểm tại Hàn Quốc là 15,9371 nghìn tỷ won, trong đó vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu chiếm 989,5 tỷ won, tương đương 6,2%. Tuy nhiên, tỷ lệ này đã giảm xuống còn 4,9% vào năm 2022 và tiếp tục tụt xuống mức 2,1% vào năm 2023. Vấn đề lớn hơn là tổng giá trị đầu tư mạo hiểm cũng đang trên đà giảm. Tổng vốn đầu tư mạo hiểm đã giảm từ 12,4706 nghìn tỷ won năm 2022 xuống còn 10,9133 nghìn tỷ won vào năm 2023. Việc thu hút đầu tư mạo hiểm toàn cầu đang ở mức thảm hại: từ mức suýt chạm ngưỡng 1 nghìn tỷ won vào năm 2021, vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu vào trong nước đã giảm mạnh xuống còn 231,8 tỷ won vào năm 2023, tức chỉ còn 1/4 sau hai năm.
So với các quốc gia lớn, mức thu hút đầu tư mạo hiểm toàn cầu của Hàn Quốc vẫn chỉ ở mức tối thiểu. Tính đến năm 2023, tỷ trọng vốn ngoại trong tổng đầu tư mạo hiểm của Singapore đạt tới 84%, và tại Anh là 74%. Ngay cả ở Mỹ và Trung Quốc – những quốc gia vốn đã có lượng quỹ đầu tư mạo hiểm dồi dào – tỷ trọng vốn ngoại cũng lần lượt đạt 7% và 12%, đều cao hơn Hàn Quốc. Các quốc gia thu hút được nhiều vốn đầu tư mạo hiểm toàn cầu đều là những nước thể hiện năng lực cạnh tranh mạnh mẽ trong lĩnh vực AI.
Gần đây, Boston Consulting Group (BCG) đã công bố báo cáo "Ma trận trưởng thành AI", đánh giá toàn diện mức độ trưởng thành và tiềm năng công nghệ AI của 73 quốc gia trên thế giới. Theo báo cáo, chỉ có 5 quốc gia bao gồm Mỹ, Trung Quốc, Singapore, Anh và Canada được xếp vào nhóm cao nhất là "Người tiên phong AI" (AI pioneers). Nếu bị bỏ lại phía sau trong lĩnh vực AI, dù có nỗ lực đến đâu, một quốc gia cũng khó lòng sở hữu được các startup thu hút sự chú ý của giới đầu tư mạo hiểm toàn cầu.
Điều này thể hiện rõ nét qua các xu hướng thị trường đầu tư mạo hiểm toàn cầu gần đây. Theo báo cáo "Xu hướng đầu tư mạo hiểm quý 1-3 năm 2024" của công ty tư vấn và kế toán toàn cầu KPMG, lĩnh vực dẫn đầu đầu tư mạo hiểm năm ngoái chính là AI. Từ Anthropic – công ty thu hút khoản đầu tư lớn nhất quý 1 với 4 tỷ USD, đến Scale AI gọi vốn thành công 1 tỷ USD trong quý 2, và công ty quốc phòng liên quan đến AI là Anduril nhận đầu tư 1,5 tỷ USD trong quý 3, AI đã khẳng định vị thế là lĩnh vực đầu tư mạo hiểm hàng đầu. KPMG đánh giá: "Bất chấp sự không chắc chắn của thị trường, nguồn đầu tư mạnh mẽ vào AI vẫn tiếp tục duy trì trong quý 3".
Một chuyên gia trong giới kinh tế nhận định: "Gần đây, OpenAI, nhà phát triển của ChatGPT, đã công bố kế hoạch thu hút 175 tỷ USD (khoảng 255 nghìn tỷ won) vốn toàn cầu đang chờ đợi vào Mỹ để đầu tư cho AI. Dù việc luận tội hay xét xử Tổng thống Yoon có diễn ra thế nào, giới chính trị vẫn cần dành sự quan tâm để các chính sách hỗ trợ AI của chính phủ được duy trì liên tục".