[비즈한국] Tình trạng suy thoái kéo dài trong ngành kinh doanh miễn thuế đang làm dấy lên vấn đề bất ổn việc làm cho người lao động. Khi các cửa hàng miễn thuế quyết định đóng cửa và các thương hiệu lần lượt rút lui, nhân viên của các công ty đối tác đang phải đối mặt với nỗi lo mất việc làm chỉ sau một đêm.
Biểu tình tiếp diễn trước trụ sở chính Shinsegae Duty Free
Vào ngày 9 vừa qua, Shinsegae DF thông báo sẽ chấm dứt hoạt động của Shinsegae Duty Free chi nhánh Busan vào ngày 24. Tập đoàn Shinsegae đã gia nhập ngành kinh doanh miễn thuế bằng việc mua lại Paradise Duty Free Busan vào năm 2012. Chi nhánh Busan là cửa hàng miễn thuế đầu tiên của Shinsegae và từng được coi là "con gà đẻ trứng vàng" về doanh thu. Tuy nhiên, do ngành kinh doanh miễn thuế liên tục suy thoái, kết quả kinh doanh của Shinsegae DF đã giảm sút nghiêm trọng, dẫn đến việc tập đoàn quyết định trả lại giấy phép kinh doanh của chi nhánh Busan (vốn có hiệu lực đến năm 2026) sớm hơn dự kiến và đóng cửa hoàn toàn.
Cùng với việc đóng cửa chi nhánh Busan, vấn đề việc làm của người lao động đã trở nên nhức nhối. Các nhân viên của các công ty đối tác làm việc tại chi nhánh Busan đang kêu cứu vì đứng trước nguy cơ mất việc làm. Đặc biệt, các nhân viên thuộc ELCA Korea – công ty con tại Hàn Quốc chuyên phân phối sản phẩm của Tập đoàn mỹ phẩm lớn nhất nước Mỹ Estée Lauder – khẳng định rằng họ đã nhận được các quyết định điều chuyển nhân sự bất công do việc đóng cửa chi nhánh Busan.
Theo Công đoàn Dịch vụ Bán hàng Cửa hàng Miễn thuế và Bách hóa, khi Shinsegae Duty Free chi nhánh Busan quyết định đóng cửa, các công ty đối tác đã chuyển nhân viên của họ sang các cửa hàng miễn thuế khác trong khu vực Busan. Ngược lại, trong số 11 nhân viên của ELCA Korea làm việc tại đây, có đến 9 người bị điều chuyển đến những địa điểm xa như Seoul, Incheon, Jeju thay vì ở lại Busan. Công đoàn phản đối, cho rằng việc công ty đơn phương ra lệnh điều chuyển đi xa thực chất không khác gì áp lực buộc nhân viên phải nghỉ việc, và đó là một quyết định nhân sự bất công.
Công đoàn đã tổ chức một cuộc họp quyết nghị trước chi nhánh Busan vào ngày 20/12 và một cuộc biểu tình đòi trách nhiệm giải quyết việc làm trước trụ sở chính của Shinsegae Duty Free vào ngày 7/1. Vào ngày 17, một cuộc họp quyết nghị cấp công đoàn đã diễn ra trước trụ sở ELCA Korea (quận Gangnam, Seoul), và từ ngày 20, các nhân viên đang tiến hành biểu tình đơn lẻ trước trụ sở ELCA Korea cũng như trụ sở chính của Shinsegae Duty Free.
Một đại diện công đoàn cho biết: “Khi tìm hiểu tình hình tại các cửa hàng miễn thuế khác ở Busan, chúng tôi thấy rằng họ đang thiếu nhân lực. Thông thường, mỗi thương hiệu cần ít nhất 3 người, và để vận hành bình thường thì cần 5-6 người, nhưng hiện tại chỉ có 2-3 người đang làm việc. Trong bối cảnh hoàn toàn có khả năng sắp xếp nhân sự tại chỗ ở Busan, việc điều chuyển đi xa là một sự đối xử bất công”.
Một người trong ngành chia sẻ: “Tình hình thị trường miễn thuế nói chung rất tệ, nhưng ở các địa phương thì càng nghiêm trọng hơn. Đối với các thương hiệu, việc tăng thêm nhân viên bán hàng tại những cửa hàng không đem lại doanh thu chỉ làm tăng chi phí, nên họ có vẻ rất thận trọng trong việc tuyển dụng thêm”.
Gần đây, ELCA Korea và công đoàn đã tiến hành thương thảo về các quyết định nhân sự sau khi đóng cửa. Có vẻ như các cuộc thảo luận đang hướng tới việc mở rộng số lượng nhân sự được điều chuyển trong nội bộ Busan. Bizhankook đã liên hệ với phía ELCA Korea để xác minh thông tin liên quan nhưng không nhận được phản hồi.
Suy thoái ngành miễn thuế kéo dài, nỗi lo thất nghiệp tăng cao
Nhân viên các công ty đối tác cho rằng Shinsegae Duty Free cũng phải chịu trách nhiệm về việc ổn định việc làm. Mặc dù Shinsegae không trực tiếp tuyển dụng nhân viên từ các công ty đối tác, nhưng họ khẳng định rằng thái độ không chia sẻ minh bạch các thông tin liên quan đến việc đóng cửa đã làm trầm trọng thêm nỗi bất an của người lao động.
Đại diện công đoàn cho hay: “Tháng 11 năm ngoái, Shinsegae Duty Free đã cắt giảm mạnh nhân sự của chính họ tại chi nhánh Busan. Trong số 80 người làm việc, chỉ còn lại 15 người. Nhân viên của các đối tác thấy nhân viên trụ sở chính lần lượt rời đi nhưng hoàn toàn không biết chuyện gì đang xảy ra. Họ chỉ phải làm việc gấp nhiều lần để lấp đầy khoảng trống nhân sự đó mà thôi”.
Người này nói thêm: “Chúng tôi đã gửi công văn ba lần đến Shinsegae Duty Free để yêu cầu đối thoại nhằm nắm bắt tình hình nhưng không nhận được bất kỳ phản hồi nào. Lịch trình đóng cửa cũng không hề được thông báo. Chỉ khi chúng tôi tổ chức họp báo vào ngày 7 thì họ mới chịu chia sẻ ngày đóng cửa với các đối tác”.
Về điều này, phía Shinsegae DF giải thích: “Ngay khi việc đóng cửa được ấn định, chúng tôi đã chia sẻ lịch trình với các thương hiệu vào thuê mặt bằng. Chúng tôi vẫn luôn giữ liên lạc với phía các thương hiệu. Vào thời điểm thực hiện chính sách nghỉ việc tự nguyện năm ngoái, chưa có quyết định đóng cửa chi nhánh Busan. Số lượng nhân viên giảm đi quá nhiều qua đợt nghỉ việc tự nguyện, đồng thời lại có nhiều yêu cầu rút lui từ các thương hiệu. Trong bối cảnh nhiều thương hiệu đồng loạt đòi rút, chúng tôi đã cố gắng giữ lại hết mức có thể, nhưng khi tình hình không còn cách nào khác, chúng tôi mới đi đến quyết định đóng cửa”.
Khi chi nhánh Shinsegae Duty Free Gangnam đóng cửa vào năm 2021, phần lớn nhân viên các công ty đối tác cũng mất việc làm. Khi đó, Shinsegae DF đã điều chuyển nhân viên của mình tại Gangnam sang chi nhánh Myeongdong, đồng thời khuyến khích các đối tác cũng luân chuyển nhân sự sang Myeongdong để cân nhắc vấn đề việc làm. Tuy nhiên, do tình hình thị trường bất ổn thời COVID-19, một số công ty đã cắt giảm nhân sự với lý do cửa hàng đóng cửa.
Trong các cửa hàng miễn thuế, khoảng 80-90% nhân sự thuộc các công ty đối tác và công ty phái cử. Khác với nhân viên thuộc biên chế của cửa hàng miễn thuế thường được đảm bảo việc làm ngay cả khi đóng cửa, nhân viên đối tác có thể đối mặt với nguy cơ mất việc bất cứ lúc nào. Khi Walkerhill Duty Free đóng cửa vào năm 2016, công ty tuyên bố đảm bảo việc làm cho 200 nhân viên trụ sở chính, nhưng đối với 700 nhân viên đối tác, họ cho rằng “đây là vấn đề thuộc về quyết định của thương hiệu”. Khi Galleria Duty Free 63 đóng cửa năm 2019, dù 130 nhân viên đối tác đứng trước nguy cơ thất nghiệp, công ty vẫn né tránh trách nhiệm với lý do “sẽ có nhu cầu nhân lực liên tục trong tương lai”.
Trong ngành, lo ngại rằng sự bất ổn việc làm của người lao động sẽ lan rộng khi suy thoái ngành miễn thuế kéo dài. Tính đến quý 3 năm ngoái, khoản lỗ lũy kế của 4 tập đoàn miễn thuế lớn tại Hàn Quốc là Lotte, Shilla, Shinsegae và Hyundai đã lên tới 135,5 tỷ won. Lotte Duty Free đã thực hiện chính sách nghỉ việc tự nguyện vào năm ngoái và thu hẹp diện tích cửa hàng tại Lotte World Tower Seoul. HDC Shilla Duty Free cũng dự kiến hết hạn giấy phép kinh doanh vào cuối năm nay, làm dấy lên những lo ngại về việc đóng cửa.
Một chuyên gia trong ngành nhận định: “Trong các ngành bán lẻ hiện nay, tình hình tồi tệ nhất chính là kinh doanh miễn thuế. Vì ngành này rất nhạy cảm với những ảnh hưởng chính trị, nên nhiều đánh giá cho rằng cảm giác khủng hoảng hiện nay còn cao hơn cả thời kỳ COVID-19. Trong thời gian tới, tình trạng bất ổn việc làm trong ngành miễn thuế khó tránh khỏi sẽ còn gia tăng”.