[비즈한국] Các doanh nghiệp đôi khi đưa ra những quyết định khó có thể giải thích chỉ bằng tiền bạc. Nếu hiểu rõ các luật lệ hoặc chế độ ẩn sau đó, bạn có thể thấu hiểu tường tận nội tình bên trong. ‘Bí kíp kinh doanh hữu ích (Bí kíp kinh doanh)’ giới thiệu những đầu mối giúp bạn hiểu rõ dòng chảy kinh doanh.
Theo báo chí, kinh tế gần đây đang trong tình trạng suy thoái. Sự tốt xấu của nền kinh tế sẽ khác nhau tùy theo lĩnh vực. Theo suy nghĩ của người viết, lĩnh vực đặc biệt đang gặp khó khăn chính là ngành sản xuất và phân phối, vốn là những ngành tạo ra nhiều việc làm cho Hàn Quốc từ trước đến nay.
Nghĩ kỹ lại thì đây không phải là chuyện lạ. Nếu nhìn vào việc các ngành thâm dụng vốn như đóng tàu, bán dẫn... đang đối mặt với cạnh tranh khốc liệt, hay chi phí như giá nguyên vật liệu, nhân công và tiền thuê mặt bằng đang tăng vọt, thì ngành sản xuất trong nước đang ở trong tình thế không hề dễ dàng.
Như hình ảnh những cửa hàng mới xây dựng để trống, thị trường cho thuê mặt bằng thương mại (gọi là 'Retail') vẫn tiếp tục giữ triển vọng bi quan. Trong khi đó, các ông lớn phân phối offline không còn dấu ấn trên thị trường, và cấu trúc thị trường phân phối gần đây đang tái cấu trúc theo hướng nền tảng trực tuyến (trung tâm logistics) đến người tiêu dùng, có thể thấy phân phối offline truyền thống cũng đang rơi vào tình cảnh khó khăn tương tự.
Trong tình huống này, những người như tôi không dám nghĩ đến việc bắt đầu một công việc kinh doanh mới. Nếu có dư dả tiền bạc, có lẽ tôi sẽ đầu tư vào chứng khoán, bất động sản hoặc tiền ảo đang thịnh hành gần đây. Thế nhưng, nhìn xung quanh, vẫn có những người dũng cảm bắt đầu khởi nghiệp dù tình hình khó khăn. Nhìn những doanh nhân như vậy, tôi vừa thấy họ có phần liều lĩnh, nhưng cũng vừa thấy khâm phục vì họ đã tự thân thực hành tinh thần doanh nhân.
Trong bài viết này, tôi muốn xem xét vai trò của các cá nhân liên quan và các vụ việc tranh chấp mà tôi đã tận mắt chứng kiến trong quá trình hỗ trợ các doanh nhân dưới góc độ pháp lý. Dù đây là giả định về các lĩnh vực sản xuất và phân phối truyền thống, nhưng chắc hẳn vẫn có những trường hợp đáng tham khảo cho các startup trong các lĩnh vực khác.
Nếu bắt đầu một công việc kinh doanh mới, bạn cần những kiểu người sau đây. Thứ nhất, nhà đầu tư để huy động vốn. Số vốn cần thiết sẽ thay đổi tùy theo quy mô kinh doanh, nhưng nhà đầu tư có thể là các tổ chức tài chính, hoặc cũng có thể là người quen, người thân. Nếu vay được từ tổ chức tài chính hoặc doanh nghiệp công ích tài chính thì đó đã là một dự án lớn rồi. Nếu chưa đạt đến mức đó, thường là nhận đầu tư từ cá nhân, và từ lúc này tranh chấp xảy ra rất thường xuyên. Ví dụ, nhà đầu tư đổi ý và yêu cầu hoàn trả tiền đầu tư, nhưng doanh nhân từ chối với lý do 'đầu tư không phải là cho vay', dẫn đến việc nhà đầu tư đâm đơn kiện vì tội lừa đảo.
Thứ hai là chuyên gia lập kế hoạch hoặc phát triển sản phẩm/dịch vụ. Để duy trì kinh doanh, bạn cần liên tục lên kế hoạch hoặc phát triển sản phẩm, dịch vụ, nhưng thường thì các chuyên gia do quá tập trung vào một lĩnh vực nên thiếu đi khả năng quán xuyến xung quanh, vì vậy cần có người hỗ trợ.
Các chuyên gia lên kế hoạch, phát triển sản phẩm hoặc dịch vụ mới thường chỉ đắm chìm trong một lĩnh vực nên dễ bỏ qua các yếu tố cần thiết khác để vận hành doanh nghiệp. Người ta thường nói 'Nhà hàng do đầu bếp nổi tiếng mở nhờ vốn đầu tư bên ngoài thường không kéo dài lâu'. Bởi vì đầu bếp thường phát triển menu mà không nghĩ đến cấu trúc chi phí, nên càng bán đắt hàng thì lỗ càng tích tụ.
Thứ ba là nhà quản trị để điều hành doanh nghiệp. Dù sở hữu sản phẩm và dịch vụ xuất sắc đến đâu, nếu không thể vận hành doanh nghiệp một cách ổn định thì cũng không thể duy trì kinh doanh. Để cắt giảm các khoản chi tiêu không cần thiết, cần có nhạy bén về tài chính, kế toán, và để đối phó với các quy định về nhân sự, lao động ngày càng thắt chặt, cũng cần có kinh nghiệm và kiến thức về mảng này.
Ví dụ, chỉ riêng vấn đề quấy rối tình dục được gọi là 'Me Too' cũng có thể khiến công ty tan rã. Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, nơi nhân sự gồm 1 trưởng nhóm và 5-6 thành viên, nếu vấn đề Me Too xảy ra dẫn đến việc báo cáo Bộ Lao động, kiện tụng hình sự, dân sự... thì công ty đó không thể vận hành được nữa. Người thiết lập kỷ cương, quy trình nội bộ và chủ động giải quyết vấn đề để những sự việc này không xảy ra chính là nhà quản trị.
Đặc biệt, trong trường hợp sản phẩm/dịch vụ cần giấy phép kinh doanh, thì kinh nghiệm và mạng lưới quan hệ phù hợp cho công tác đối ngoại là rất cần thiết. Vì vậy, đôi khi các doanh nghiệp vừa và nhỏ thường chiêu mộ những người đã nghỉ hưu từ các cơ quan chính phủ hoặc tập đoàn lớn về làm quản trị.
Thứ tư là nhân viên kinh doanh. Dù người sáng lập có phát triển ra sản phẩm và dịch vụ ưu việt đến đâu, nếu người thứ ba nhìn vào một cách khách quan thì đa phần các sản phẩm và dịch vụ đó cũng không khác biệt mấy so với những gì đang có trên thị trường, hoặc chỉ là những cải tiến nhỏ.
Vì vậy, có thể nói sự thành bại của kinh doanh phụ thuộc vào kết quả của các hoạt động kinh doanh. Điều này thay đổi tùy theo nội dung, quy mô và đặc tính của từng doanh nghiệp. Nhỏ nhặt như việc đi phát tờ rơi cũng là một phần của hoạt động kinh doanh, việc đưa hàng lên các trung tâm mua sắm trực tuyến hay xử lý khiếu nại của khách hàng cũng là hoạt động kinh doanh. Khi đi dạo qua các quầy hàng tại các siêu thị lớn, chúng ta thường trải nghiệm việc vô tình mua sản phẩm do sự thuyết phục của nhân viên bán hàng. Điều này diễn ra nhiều ở các mặt hàng thực phẩm, nhu yếu phẩm có giá đơn vị thấp, nhưng việc chèo kéo khách hàng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy doanh thu tại các cửa hàng xa xỉ phẩm, hàng hiệu.
Như vậy, hoạt động kinh doanh là công việc quan trọng để tạo ra doanh thu cho công ty. Tuy nhiên, vì để tiếp tục làm điều này cần sự nhiệt huyết và kinh nghiệm đặc biệt, nên đôi khi người ta thuê ngoài. Việc các công ty nhượng quyền thương mại thu hút đại lý hoặc các công ty bán hàng đa cấp chiêu mộ tổ chức bán hàng là những ví dụ điển hình. Dù thuê ngoài việc kinh doanh, vẫn cần các nhân viên kinh doanh phụ trách quản lý các đại lý và tổ chức bán hàng đó.
Tôi thường gặp các nhân viên kinh doanh của các công ty trong các vụ việc liên quan đến vi phạm luật đại lý, luật nhượng quyền thương mại, luật bán hàng tận nhà hoặc các hành vi giao dịch không công bằng. Các nhân viên kinh doanh luôn tự hào rằng họ tạo ra doanh thu cho công ty. Vì vậy, họ đôi khi coi các quy định theo Luật Công bằng thương mại là vô lý, hoặc có những trường hợp các bộ phận khác trong công ty không thể kiểm soát được bộ phận kinh doanh. Về điều này, người ta thường nói 'Nếu kinh doanh mạnh thì pháp chế sẽ yếu'.
Nhà đầu tư, nhà phát triển, nhà quản trị, nhân viên kinh doanh đều là những người có nhiệt huyết và năng lực đặc biệt cần thiết cho việc kinh doanh. Ngay cả trong thời kỳ suy thoái, họ vẫn dũng cảm lao vào kinh doanh, tạo ra kết quả và bỏ tiền túi ra để tạo công ăn việc làm. Tôi thường đưa ra những lời 'cằn nhằn' giả danh lời khuyên với họ rằng 'các bạn đang bỏ qua các vấn đề pháp lý', nhưng trong lòng tôi luôn dành sự tôn trọng cho vai trò của họ.