[비즈한국] Khi bộ phim ‘Won-gyeong’ sắp đi đến hồi kết, tôi mới đang dần buông bỏ hình ảnh Vương hậu Won-gyeong trong lòng mình bấy lâu nay – Choi Myung-gil. Khí chất đầy uy nghiêm của Choi Myung-gil khi hóa thân thành Vương hậu Won-gyeong trong bộ phim truyền hình thế kỷ 20 ‘Long chi lệ’ (Tears of the Dragon) vẫn còn in đậm trong tâm trí tôi. Có lẽ vì thế mà từ đó đến nay, rất khó để có một Vương hậu Won-gyeong nào khiến người ta có thể quên đi hình bóng của bà. Điều này bắt nguồn từ sự thay đổi của thời đại, khi Vương hậu Won-gyeong bắt đầu được chú ý với tư cách là nhân vật chính.
Thời kỳ cuối Goryeo đầu Joseon là giai đoạn xuất hiện vô vàn nhân vật kiệt xuất. Ngoài dòng dõi các vị vua kéo dài 3 thế hệ từ cha con Lee Seong-gye - Lee Bang-won cho đến Sejong (vị vua được coi là minh quân vĩ đại nhất Joseon), dàn quan lại cũng quy tụ toàn những nhân vật "siêu phàm" như Tướng quân Choi Young – người coi vàng bạc như cỏ rác, trung thần cuối cùng của Goryeo là Jeong Mong-ju, hay công thần khai quốc Jeong Do-jeon – người đặt nền móng cho Joseon. Vương hậu Won-gyeong, vợ của Thái Tông Lee Bang-won, vốn được biết đến là một người phụ nữ mạnh mẽ và là người tạo nên vương triều (kingmaker) giúp chồng mình lên ngôi, nhưng vì thời đại đó có quá nhiều nhân vật quyền lực, nên bà khó lòng được tỏa sáng với tư cách là nhân vật trung tâm. Hơn nữa, trung tâm của việc thành lập một quốc gia vốn dĩ luôn là nhà vua.
Vì có rất nhiều bộ phim khai thác giai đoạn cuối Goryeo đầu Joseon, nhiều diễn viên đã nỗ lực hết mình để thể hiện phiên bản Vương hậu Won-gyeong của riêng họ. Tôi vẫn nhớ Gong Seung-yeon trong ‘Lục long tranh bá’ với hình ảnh một Vương hậu Won-gyeong trẻ tuổi luôn nghĩ về tương lai của gia tộc, hay Park Jin-hee trong ‘Thái Tông Lee Bang-won’ với hình ảnh một Vương hậu cương quyết, khẳng định chắc nịch rằng bà là người đồng sáng lập vương triều Joseon. Tuy nhiên, ‘Won-gyeong’ cho thấy rõ sự khác biệt giữa việc xem Vương hậu Won-gyeong là nhân vật chính so với việc xem bà là một nhân vật phụ.
Khi xem Vương hậu Won-gyeong là nhân vật phụ, chúng ta chú trọng vào việc sự hy sinh và nỗ lực của bà dành cho chồng bị phản bội 'như thế nào'. Mục tiêu của Vương hậu khi là nhân vật phụ luôn được vẽ nên trùng khớp với mục tiêu của người chồng. Trong ‘Won-gyeong’, Vương hậu Won-gyeong (Cha Joo-young) trở thành nhân vật chính, tập trung vào những lý do như: 'Tại sao' bà lại chọn Lee Bang-won (Lee Hyun-wook) làm chồng, tin tưởng và đi theo ông; 'Tại sao' bà lại giúp chồng bắt tay vào việc tạo dựng nên đất nước Joseon. Sự khác biệt này là vô cùng lớn. Vì đây là một nhân vật hành động dựa trên lý tưởng và sứ mệnh của riêng mình ngay từ đầu, chứ không chỉ đơn thuần là đồng thuận với tham vọng của chồng, nên phạm vi diễn giải cũng như sáng tạo về nhân vật Vương hậu Won-gyeong đã được mở rộng đáng kể.
Điều này càng trở nên rõ ràng khi xem phần tiền truyện dài 2 tập ‘Won-gyeong: Mối duyên ngày Đoan Ngọ’ được phát sóng trên TVING. ‘Mối duyên ngày Đoan Ngọ’ khắc họa thời trẻ khi Vương hậu Won-gyeong kết duyên với Lee Bang-won, vốn là học trò của cha bà là Min Je. Ở phần này, ta có thể thấy được khí phách của Vương hậu Won-gyeong vốn đã khác biệt ngay từ trước khi gặp Lee Bang-won. Một người phụ nữ Goryeo dám phẫn nộ, tranh luận và hành động trước thực tế rằng không ai dám lên tiếng khi các cô gái Goryeo, bao gồm cả bạn bè của bà, bị bắt đi làm cống nữ cho nhà Nguyên. Có một sự thức tỉnh rằng, phải chăng chúng ta đã quá mơ hồ khi chỉ áp đặt tư duy Nho giáo của người Joseon để mặc định Vương hậu Won-gyeong chỉ là một "nữ hiệp"?
Thay đổi góc nhìn cũng khiến phạm vi hành động của Vương hậu Won-gyeong thay đổi. Hình ảnh Vương hậu đối mặt với việc chồng mình, giờ đã là Vua, liên tục nạp phi tần khác có chút khác biệt so với hình ảnh một Vương hậu luôn giận dữ bùng nổ trong các bộ phim trước đây. Dù bị sốc khi biết tin chồng từng có con với Yeong-sil (Lee Sia) từ thời còn ở nhà riêng, nhưng bà chỉ thực sự phản kháng mạnh mẽ khi chồng tự ý đưa Yeong-sil vào cung mà bỏ qua sự tồn tại của bà – người đứng đầu nội cung. Khi bà nói: "Xin hãy hạ mình xuống khỏi long ngai. Tôi muốn được đối thoại với người ở cùng một tầm mắt. Đây là chuyện giữa vợ chồng chúng ta", khí chất đó thật đáng kinh ngạc.
Nghĩ lại thì, thật khó tin khi một Vương hậu Won-gyeong – người từng lén chồng thu thập vũ khí và khoác giáp cho người chồng đang do dự để thúc giục ông ra trận – lại chỉ biết ghen tuông mù quáng trước vấn đề phi tần khi đã đến tuổi trung niên. Tất nhiên, thực tế đã được ghi chép trong sử ký và sự phản bội trong mối quan hệ vợ chồng bình đẳng có lẽ gây tổn thương hơn là sự ghen tuông thông thường, nhưng nếu chỉ mô tả tâm lý của Vương hậu và sự phản bội của Thái Tông dưới dạng "phản bội - ghen tuông" giữa nam và nữ thì vẫn còn quá nông cạn. Điểm thú vị của ‘Won-gyeong’ là diễn giải và khắc họa một cách phong phú tâm lý phức tạp của Thái Tông khi phản bội vợ để nạp thêm cung phi, cũng như tâm lý của Vương hậu khi đối mặt với điều đó. Ngay cả việc đuổi Chae-ryeong (Lee Yi-dam) – một cung nữ từng là nô tỳ của mình – ra khỏi cung cũng không phải vì ghen tuông, mà được khắc họa là do Chae-ryeong can thiệp vào vấn đề nhân sự. ‘Won-gyeong’ không làm tổn hại phẩm giá của Vương hậu vì sự ghen tuông.
Cách diễn giải thú vị này cũng xuất hiện trong việc Thái Tông tiêu diệt gia tộc nhà vợ và phản ứng của Vương hậu Won-gyeong trước điều đó. Việc Thái Tông vì mục tiêu củng cố vương quyền mà tiêu diệt gia tộc họ Min – vốn là thế lực ngoại thích hùng mạnh – là sự thật lịch sử đã rõ. Hình ảnh Vương hậu phẫn nộ, gào khóc rồi ngã quỵ mỗi khi chồng giết một trong bốn người em trai là hình ảnh đã quá quen thuộc trong các bộ phim cổ trang. Vương hậu Won-gyeong của ‘Won-gyeong’ cũng cho thấy sự đau đớn khi em trai bị lưu đày và sát hại, đồng thời an ủi mẹ và tan nát cõi lòng. Tuy nhiên, sự phẫn nộ cháy bỏng nhất của Won-gyeong lại là khi Thái Tông sát hại Pansu (Song Jae-ryong) – một người cung cấp tin tình báo và là trợ thủ đắc lực của bà.
Dù Pansu là một nhân vật hư cấu, nhưng ông được mô tả là một trợ thủ thân cận, giúp đỡ Vương hậu bằng cả tấm lòng mà không tư lợi. Việc bà phẫn nộ vì cái chết của Pansu hơn là sự lưu đày của các em trai – những người vốn dĩ tự chuốc họa vào thân vì tham quyền lợi – chính là điểm mấu chốt trong việc tái định nghĩa nhân vật này. Cảnh tượng những người dân không nhận được lương cứu đói đã nhận được sự giúp đỡ của Vương hậu và hô vang "Trung điện nương nương" thay vì nhà vua, chính là cảnh quay khắc họa trực diện khí phách của một người phụ nữ xứng đáng làm vua như Won-gyeong.
Tất nhiên, ‘Won-gyeong’ là một bộ phim cổ trang giả tưởng dựa trên các sự kiện thực tế nhưng có nhiều yếu tố hư cấu. Việc chọn Vương hậu Won-gyeong làm nhân vật chính dẫn đến một số tình tiết có phần gượng ép. Thế nhưng, việc triệu hồi một người phụ nữ mạnh mẽ của thời đại vốn lấy nam giới làm trung tâm và diễn giải theo phong cách thế kỷ 21 chẳng phải rất mới mẻ sao? Điều này cũng phù hợp với xu hướng hiện nay khi các câu chuyện về phụ nữ đang chiếm ưu thế. Xét ở khía cạnh suy ngẫm về một Vương hậu Won-gyeong – người được sinh ra như một phụ nữ Goryeo, mơ về một đất nước mới cùng chồng nhưng lại chết và được ghi chép như một người phụ nữ Joseon – thì ‘Won-gyeong’ dường như sẽ còn đọng lại trong tâm trí khán giả rất lâu. Và Cha Joo-young, ngay cả khi có những phiên bản Vương hậu Won-gyeong khác sau này, tôi tin rằng, giống như Choi Myung-gil năm xưa, Vương hậu Won-gyeong của thế kỷ 21 sẽ mãi gắn liền với cái tên Cha Joo-young.
Bộ phim 12 tập ‘Won-gyeong’ sẽ khép lại với 2 tập cuối vào ngày 10 và 11 tháng 2 tới. Ở tập 10, Vương hậu Won-gyeong đã phát hiện ra tố chất của một vị vua ở Đại quân Chungnyeong, vì vậy diễn biến tiếp theo là cách bà đối xử với Yangnyeong – vị thế tử bị phế truất – và Chungnyeong – người sẽ trở thành vua, cũng như cách bà giải quyết mọi ân oán với chồng trước khi từ giã cõi đời. Nếu bạn chưa xem ‘Won-gyeong’, tôi khuyên bạn nên thử. Đừng quên xem cả phần tiền truyện ‘Won-gyeong: Mối duyên ngày Đoan Ngọ’ nhé.
Tác giả Jung Soo-jin là ai?
Cô từng làm việc cho nhiều tạp chí, phụ trách chuyên mục về phim ảnh, du lịch và văn hóa đại chúng. Dù không muốn bị lạc hậu so với xu hướng, cô đã trở thành một "người xưa cũ" – xem phim truyền hình mới mà chỉ đoán được những mô típ sáo rỗng cho cảnh quay tiếp theo. Đang nỗ lực tìm lại cảm hứng giữa thế giới OTT bao la, ước nguyện lớn nhất hiện nay là có một gói cước đăng ký OTT tích hợp.