[비즈한국] Trong thời gian gần đây, khi ngành công nghiệp quốc phòng K-Defense của Hàn Quốc liên tục đạt được những thành công vang dội, mũi nhọn dẫn đầu không ai khác chính là “vị vua” của các hệ thống vũ khí mặt đất: xe tăng. Kết quả xuất khẩu xe tăng của Hàn Quốc rất đáng kể. Dù chỉ mới xuất khẩu sang hai quốc gia là Thổ Nhĩ Kỳ và Ba Lan, nhưng nhu cầu nội địa đã lên tới hơn 400 chiếc; đối với Thổ Nhĩ Kỳ, thông qua cung cấp linh kiện và công nghệ là khoảng 200 chiếc; hợp đồng xuất khẩu đợt 1 sang Ba Lan trị giá 18 tỷ won và dự kiến sẽ xuất khẩu thêm 800 chiếc trong đợt 2. So với các đối thủ như M1A2 Abrams của Mỹ hay Leopard 2 của Đức, dù sản lượng của họ cao hơn xe tăng K2 Black Panther của chúng ta, nhưng phần lớn đều là những đơn vị được sản xuất trước những năm 1990.
Tuy nhiên, các chuyên gia quân sự không hoàn toàn giữ cái nhìn lạc quan về xe tăng – sản phẩm cốt lõi của K-Defense. Trong xu hướng chiến tranh hiện đại gần đây, những chỉ trích cho rằng xe tăng không còn là "vũ khí bất bại" mà đã trở thành "mục tiêu dễ dàng" – hay còn gọi là "thuyết vô dụng của xe tăng" – đang xuất hiện ngày càng nhiều.
Trong cuộc chiến Nga-Ukraine gần đây, thiệt hại về xe tăng ngày càng lớn đã khiến "thuyết vô dụng của xe tăng" trở nên thuyết phục hơn. Trong suốt 3 năm chiến tranh, quân đội Ukraine và Nga đã mất gần 10.000 xe tăng và xe bọc thép, phần lớn trong số đó bị phá hủy bởi máy bay không người lái (drone).
Mặc dù không thể biết chính xác số lượng xe tăng của cả hai phía Nga và Ukraine bị drone gây thiệt hại, các chuyên gia phân tích rằng có ít nhất 1.000 chiếc đã bị phá hủy bởi các loại drone FPV có giá thành chỉ khoảng 500 USD.
Tất nhiên, quân đội Ukraine và Nga không chỉ ngồi yên chịu trận trước các cuộc tấn công bằng drone FPV. Giống như các bức tường thành thời Trung cổ, họ lắp đặt các vách ngăn, hàng rào thép gai hoặc mái che trên xe tăng để buộc drone FPV phải kích nổ từ xa, đồng thời sử dụng rộng rãi các thiết bị gây nhiễu (Jammer) để can thiệp vào tín hiệu GPS và liên lạc của drone.
Vấn đề nằm ở chỗ công nghệ vượt qua các hệ thống phòng thủ của drone đang phát triển nhanh hơn cả công nghệ phòng thủ drone.
Đầu đạn EFP (Explosively Formed Penetrator) do công ty "Shockwave Dynamics" của Ukraine phát triển có khả năng xuyên thủng lưới hoặc hàng rào thép để tiêu diệt xe tăng. Ngoài ra, các loại drone FPV điều khiển bằng cáp quang đã vô hiệu hóa tác dụng của thiết bị gây nhiễu. Trong quá khứ, những thay đổi công nghệ như vậy thường diễn ra theo đơn vị vài năm, nhưng trong chiến tranh Ukraine, các công nghệ mới xuất hiện chỉ trong vài tháng, gây ra thách thức lớn.
Vậy liệu xe tăng có hoàn toàn trở nên vô dụng do drone hay không? Rất khó để khẳng định như vậy. Khi tham gia sản xuất phim tài liệu về drone vào năm ngoái, những quân nhân và nhà phát triển drone tại Ukraine mà tôi gặp gỡ, dù thừa nhận ưu điểm của drone, đã nhấn mạnh rằng lý do cả hai bên tập trung vào drone tự sát là do tình trạng thiếu hụt đạn pháo buộc họ phải chọn giải pháp này, và drone không thể thay thế hoàn toàn mọi loại vũ khí.
Ngay cả khi drone không thể thay thế hoàn toàn các hệ thống vũ khí hiện có như xe tăng và pháo tự hành, thì giờ đây, thật khó để hình dung về một "chiến dịch quân sự không có drone" đối với hầu hết quân đội trên thế giới. Đặc biệt, nếu xe tăng – loại khí tài có thể trị giá từ vài tỷ đến hơn chục tỷ won – không thể đối phó với mối đe dọa từ drone ngày càng tiến hóa, thì việc thực hiện tác chiến mặt đất có thể trở nên bất khả thi.
Vậy còn Hàn Quốc thì sao? Hiện tại, các nỗ lực tăng cường khả năng đối phó với drone tập trung vào xe tăng đang được đẩy mạnh. Xe tăng K2 phiên bản xuất khẩu sang sa mạc được Hyundai Rotem giới thiệu tại triển lãm quốc phòng 'IDEX 2025' ở Abu Dhabi, UAE, đã được trang bị hệ thống phòng thủ drone mới. Hệ thống này bao gồm bộ gây nhiễu drone đa hướng có khả năng can thiệp sóng từ mọi phía khi có drone tự sát FPV tiếp cận, và radar phát hiện drone có khả năng quan sát từ mọi hướng bao gồm cả phía thẳng đứng.
Ngoài ra, trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được tích hợp vào công nghệ phòng thủ drone. Hệ thống súng máy điều khiển từ xa (RCWS) – vốn ban đầu dùng để tấn công bộ binh hoặc phương tiện đối phương – sẽ được áp dụng thuật toán tự động theo dõi mục tiêu dựa trên AI, qua đó có khả năng tự động ngắm bắn và tiêu diệt các loại drone cỡ vừa và nhỏ bay lại gần.
Không chỉ vậy, xe tăng K2 Black Panther không chỉ dừng lại ở khả năng phòng thủ mà còn xem xét phương án chủ động sử dụng drone. Theo giới chuyên môn, dự án cải tiến hiệu suất xe tăng K2 sắp tới sẽ thúc đẩy việc tích hợp drone phục vụ nhiệm vụ trinh sát và thu thập mục tiêu. Điểm cốt lõi của chức năng drone cho xe tăng K2 là cải tiến khoang chứa trên tháp pháo để cất giữ các drone quadcopter, triển khai khi cần thiết và sử dụng thông tin thu thập được từ drone để thực hiện tấn công.
Nếu làm được điều này, xe tăng K2 với khả năng mang theo drone sẽ không còn lao vào nguy hiểm một cách mù quáng, mà chuyển mình thành một "xe tăng drone" có thể phát hiện sớm các mối đe dọa phía trước và chặn đứng các cuộc tấn công bằng drone.
Tất nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế. Loại drone dự kiến trang bị cho xe tăng K2 hiện nay là drone nhỏ, nên khả năng chuyên chở và tải trọng còn hạn chế. Đối với xe tăng KF51 Panther của Rheinmetall (Đức), một đối thủ của K2, dù có thể mang theo drone tự sát Hero của công ty UVision, nhưng nhược điểm được chỉ ra là giá thành đắt đỏ và là loại drone sử dụng một lần, không thể tái sử dụng.
Vậy, xe tăng tương lai sẽ kết hợp với drone như thế nào? Nếu nguồn động lực của xe tăng được thay đổi thành hệ thống đẩy hybrid hoặc pin nhiên liệu hydro có khả năng tạo ra lượng điện năng lớn, khả năng cao là một "xe tăng khái niệm mới" với năng lực tấn công và phòng thủ bằng drone vượt trội sẽ xuất hiện. Khi đó, xe tăng có thể sử dụng điện năng để sạc pin cho drone khi tấn công, và khi phòng thủ, nó có thể tiêu diệt drone đối phương bằng vũ khí laser hoặc thiết bị gây nhiễu chói (Dazzler).
Quân đội và ngành công nghiệp quốc phòng nước ta từ vài năm trước không chỉ tập trung vào dự án cải tiến hiệu suất xe tăng K2 mà còn đang nghiên cứu phát triển loại xe tăng thế hệ mới thường được gọi là 'K3'. Tuy nhiên, trái ngược với thiết kế hào nhoáng, K3 vẫn chưa thoát khỏi khái niệm tác chiến của xe tăng K2 hiện tại. Đã đến lúc chúng ta cần phác thảo bản thiết kế cho những chiếc xe tăng tương lai, vượt qua những hạn chế của hệ thống vũ khí truyền thống để sẵn sàng cho cuộc chiến bằng drone.