[비즈한국] Hàn Quốc và Đài Loan, hai vùng lãnh thổ được coi là chốt chặn chiến lược của Mỹ và Trung Quốc, đang ở trong tình cảnh "đồng bệnh tương liên". Chính quyền Trump nhiệm kỳ 2 yêu cầu Đài Loan phải chia sẻ chi phí quốc phòng lên tới 10% GDP, đây cũng chính là mối đe dọa sắp ập đến với Hàn Quốc. Kế hoạch áp thuế lên chất bán dẫn cũng tương tự như vậy. Thông qua loạt bài “Đọc tình hình bán đảo Triều Tiên từ Đài Loan”, BizHankook sẽ gặp gỡ những nhân vật chủ chốt trong chính trị, an ninh và kinh tế Đài Loan để chẩn đoán tình hình hiện tại và phân tích những ảnh hưởng đối với Hàn Quốc.
Tổng thống thứ 16 của Đài Loan, Lại Thanh Đức (Lai Ching-te), người đắc cử với tư cách là ứng cử viên của Đảng Dân chủ Tiến bộ (DPP) năm ngoái, đã giành được 40,05% số phiếu bầu nhưng không đạt quá bán. Hơn nữa, lập pháp viện – cơ quan lập pháp của Đài Loan – hiện đang ở tình trạng "thân chính phủ nhưng không nắm đa số" (Quốc dân đảng 52 ghế, Đảng Dân chủ Tiến bộ 51 ghế), khiến nền tảng chính trị trở nên mong manh. Gần đây, Tổng thống Lại Thanh Đức đã đưa ra dự thảo ngân sách tăng chi phí quốc phòng nhưng đã bị thất bại do sự phản đối của các đảng đối lập như Quốc dân đảng. Khi xung đột chính trị ngày càng gay gắt, Đảng Dân chủ Tiến bộ đang phát động phong trào bãi miễn đối với các nghị sĩ Quốc dân đảng.
Đảng cầm quyền DPP sẽ giải quyết tình hình đầy bất ổn và xung đột hiện nay như thế nào? Vào ngày 10 tháng 2, BizHankook đã tham dự buổi tọa đàm giữa Cục sự vụ Trung Quốc thuộc Trung ương Đảng Dân chủ Tiến bộ và Mạng lưới Hòa bình (NGO của Hàn Quốc) tại Đài Bắc để lắng nghe chia sẻ từ họ.
Tham dự buổi tọa đàm ngày hôm đó có ông Ngô Tuấn Chí (Wu Chun-chih), Chủ nhiệm Cục sự vụ Trung Quốc thuộc DPP – người phụ trách phân tích tình hình và tuyên truyền về Trung Quốc, và ông Vương Quốc Thần (Wang Kuo-chen), Phó nghiên cứu viên tại Viện Nghiên cứu Kinh tế Trung Hoa. Chủ nhiệm Ngô Tuấn Chí là một chuyên gia về Trung Quốc có bằng Tiến sĩ Khoa học Chính trị tại Đại học Quốc gia Đài Loan, còn Phó nghiên cứu viên Vương Quốc Thần là Tiến sĩ tại Viện Nghiên cứu Phát triển thuộc Đại học Chính trị Quốc gia.
Chủ nhiệm Ngô Tuấn Chí giải thích rằng mục tiêu cuối cùng của Đảng Dân chủ Tiến bộ là "xây dựng mối quan hệ với Trung Quốc trên cơ sở giữ vững bản sắc quốc gia là Trung Hoa Dân Quốc, hữu nghị nhưng không xung đột và không thuộc về nhau". Ông Ngô nói: "DPP lấy dân chủ và độc lập chủ quyền làm giá trị cốt lõi. Chúng tôi duy trì lập trường rằng Đài Loan là một quốc gia độc lập có chủ quyền và tương lai của Đài Loan phải được quyết định thông qua trưng cầu dân ý".
Nguyên tắc cơ bản trong quan hệ hai bờ eo biển mà DPP theo đuổi được thể hiện rõ ràng trong "Tuyên ngôn Tầm nhìn Đài Loan" do ban lãnh đạo cấp cao của đảng thông qua vào năm 1999. Chủ nhiệm Ngô Tuấn Chí nhấn mạnh: "Đài Loan và Trung Quốc có vị trí địa lý gần gũi và chia sẻ lợi ích kinh tế, nhưng hai bên phải giữ vị thế là những quốc gia độc lập không thuộc về nhau".
DPP phủ nhận "Đồng thuận 1992" – thứ công nhận nguyên tắc Một Trung Quốc. Chủ nhiệm Ngô Tuấn Chí cho biết: "Chúng tôi tôn trọng sự thật lịch sử về việc đã có các cuộc hội đàm với Trung Quốc. Dù không đạt được thỏa thuận về Đồng thuận 1992, nhưng đã từng có các hoạt động giao lưu và hợp tác chính sách giữa hai bờ".
Tuy nhiên, ông Ngô vạch rõ ranh giới rằng Đảng Dân chủ Tiến bộ không theo đuổi việc tuyên bố độc lập của Đài Loan. "Chúng tôi chỉ muốn phản ánh ý nguyện và dư luận chung của người dân Đài Loan. Thay vì cụ thể hóa việc theo đuổi độc lập, chúng tôi cho rằng vì đã có sẵn bản sắc quốc gia là Trung Hoa Dân Quốc rồi, nên không cần thiết phải thực hiện một cuộc độc lập riêng biệt nữa".
Chủ nhiệm Ngô Tuấn Chí cũng chỉ ra sự thay đổi trong dư luận xã hội Đài Loan: "Trước đây, nhiều người có bản sắc kép là người Đài Loan đồng thời là người Trung Quốc, nhưng trong 30 năm qua, những người có bản sắc người Đài Loan đã tăng lên, hiện nay hơn 60% người dân tự xác định mình là người Đài Loan".
Ông Ngô giải thích rằng thế hệ trẻ Đài Loan từ 20-30 tuổi chưa từng trải qua chế độ độc tài nên coi dân chủ là điều hiển nhiên. Ông nói: "Giới trẻ coi việc Đài Loan là một quốc gia độc lập là điều tất nhiên và có xu hướng ưu tiên duy trì hiện trạng hơn là thống nhất".
Ông cũng giải thích về việc tăng ngân sách quốc phòng. DPP kiên quyết thúc đẩy tăng chi tiêu quốc phòng. Chủ nhiệm Ngô Tuấn Chí cho rằng: "Trong nhiệm kỳ của Tổng thống Mỹ Trump, mâu thuẫn Mỹ-Trung sẽ sâu sắc hơn. Đài Loan cần chuẩn bị chiến lược ngoại giao thận trọng hơn. Chiến lược phòng thủ của Đài Loan sẽ được điều chỉnh theo hướng cân bằng với mức độ đe dọa quân sự của Trung Quốc. Phải đạt được khả năng tự chủ quốc phòng thì mới có thể đối thoại hòa bình với Trung Quốc. Vì vậy, chúng ta vừa phải đàm phán, vừa phải tăng cường năng lực quốc phòng".
Ông nói thêm: "Trong tình cảnh sức mạnh quân sự của Trung Quốc liên tục tăng lên, Đài Loan có thể tham khảo mô hình của Israel. Ngân sách quốc phòng của Israel chiếm hơn 5,3% GDP, trong khi ngân sách hiện tại của Đài Loan chỉ ở mức khoảng 2,5%. Mục tiêu của chúng tôi là nâng mức này lên 3%".
Ông nhấn mạnh: "Việc chính phủ tăng cường sức mạnh quốc phòng để bảo vệ người dân là điều tất yếu, nếu lơ là điều này thì đảng cầm quyền sẽ là vô trách nhiệm. Sự phát triển kinh tế của Đài Loan cũng không thể bền vững nếu thiếu đi sự bảo đảm về an ninh".
Chính quyền Trump của Mỹ đang gây áp lực về thuế quan đối với ngành bán dẫn và yêu cầu chuyển các nhà máy sản xuất sang Mỹ. DPP nhìn nhận yêu cầu này của Mỹ như thế nào? Phó nghiên cứu viên Vương Quốc Thần cho biết: "Chúng tôi thấy ngành bán dẫn của mình vẫn ổn định. Trước hết, TSMC có lợi thế nhờ vị thế độc quyền. Tất nhiên, có áp lực buộc phải mở rộng sản xuất tại Mỹ, nhưng xét đến đặc thù của TSMC với nhiều chuỗi cung ứng liên kết, việc đầu tư vào Mỹ cũng mang lại những khía cạnh tích cực".
Tất nhiên cũng có những rủi ro. Phó nghiên cứu viên Vương chỉ ra rằng nỗi lo về rò rỉ bí mật là có thật. "Tất nhiên có khả năng các thông tin nhạy cảm bị rò rỉ. Các thông tin như nhà cung cấp nào cung cấp linh kiện gì, sử dụng vật liệu gì... rất có khả năng sẽ bị chuyển sang Mỹ. Hơn nữa, chỉ riêng việc thành lập nhà máy TSMC tại Mỹ cũng không thể giải quyết hoàn toàn sự mất cân bằng thương mại giữa Đài Loan và Mỹ, bởi các công đoạn như lắp ráp cuối cùng, đóng gói, kiểm thử... vẫn được thực hiện tại Đài Loan hoặc các quốc gia Đông Nam Á. Điều này cũng tương tự với Samsung của Hàn Quốc".
Đảng Dân chủ Tiến bộ dự đoán sẽ không có biến động lớn đối với ngành bán dẫn Đài Loan. Phó nghiên cứu viên Vương Quốc Thần giải thích: "Tôi cho rằng lệnh hạn chế xuất khẩu sang Trung Quốc của Mỹ sẽ không gây ảnh hưởng lớn đến TSMC. Về cơ bản, chất bán dẫn xuất khẩu sang Trung Quốc chủ yếu là dòng chip ở quy trình trưởng thành (mature node). Hơn nữa, trong 6 năm qua, khối lượng giao thương giữa hai bờ eo biển vẫn ổn định và đang liên tục giảm xuống".