[비즈한국] Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc vừa hạ mạnh dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay xuống còn 1,5%, và nguyên nhân lớn nhất cho sự điều chỉnh giảm này được cho là chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Điều này xuất phát từ việc Tổng thống Trump không chỉ cảnh báo về việc áp thuế đối ứng đối với các quốc gia trên thế giới, mà còn khẳng định sẽ áp thuế lên ô tô, chất bán dẫn và dược phẩm – những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Hàn Quốc. Thuế đối ứng vốn đã có thời điểm dự kiến chính là yếu tố gây tổn hại trực tiếp cho toàn bộ nền kinh tế Hàn Quốc vốn có tỷ trọng xuất khẩu cao.
Chính phủ Mỹ tuyên bố sẽ đánh giá các rào cản phi thuế quan, tập trung vào thuế giá trị gia tăng (VAT) của các nước cho đến ngày 1/4, sau đó áp dụng thuế đối ứng tương ứng từ ngày 2/4. Nếu xét đến mức thuế VAT 10% của Hàn Quốc, khả năng kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ giảm gần 13 tỷ USD là rất lớn. Trên thế giới chỉ có 11 quốc gia không có thuế VAT (bao gồm thuế bán hàng cấp chính quyền trung ương), và đối với Hàn Quốc – quốc gia từng được Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) khuyến nghị tăng thuế do mức VAT hiện tại thấp hơn mức trung bình của OECD – thì đây là một đòn giáng bất ngờ.
Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) Rhee Chang-yong cho biết sau cuộc họp của Ủy ban Chính sách Tiền tệ ngày 25/2, cùng với quyết định hạ lãi suất cơ bản (từ 3,00% xuống 2,75%), dự báo tăng trưởng kinh tế năm nay đã được điều chỉnh mạnh từ 1,9% xuống 1,5%. Giải thích về nguyên nhân hạ dự báo tăng trưởng, Thống đốc Rhee cho biết: “Nếu như tháng 1 vừa qua tình hình trong nước như vụ thiết quân luật là yếu tố quan trọng, thì lần dự báo này, sự bất ổn về chính sách thuế quan sau khi Tổng thống Trump nhậm chức đã trở nên lớn hơn”. Trước đó, tại cuộc họp tháng 1, Thống đốc Rhee từng cảnh báo có thể hạ dự báo tăng trưởng năm nay từ 1,9% xuống 1,7%~1,6% và đề cập đến “tình hình trong nước như vụ thiết quân luật” là nguyên nhân chính.
Trên thực tế, sự bất ổn kinh tế do chính sách thuế quan của Tổng thống Trump đang ngày càng gia tăng. Trong cuộc họp nội các đầu tiên tại Nhà Trắng ở Washington D.C vào ngày 26/2 (giờ địa phương), Tổng thống Trump đã công bố kế hoạch áp thuế 25% đối với Liên minh châu Âu (EU). Trước đó hai ngày, vào ngày 24, trong cuộc hội đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, ông Trump cũng bày tỏ ý định áp thuế đối ứng đối với các quốc gia trên thế giới theo đúng kế hoạch.
Đặc biệt, vì Tổng thống Trump tuyên bố sẽ xem xét tình hình thuế VAT của mỗi quốc gia khi áp thuế đối ứng, nên Hàn Quốc với mức thuế VAT 10% có khả năng cao sẽ trở thành mục tiêu. Nếu thuế đối ứng được áp dụng, kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ của Hàn Quốc chắc chắn sẽ giảm mạnh. Trong báo cáo ‘Phân tích ảnh hưởng của các biện pháp thuế quan chính quyền Trump nhiệm kỳ 2’, Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc dự đoán rằng nếu áp dụng đồng loạt thuế quan 10%, thêm 10% thuế đối với Trung Quốc, và 25% thuế đối với Mexico và Canada, xuất khẩu của Hàn Quốc sang Mỹ sẽ giảm 12,93 tỷ USD.
Do đó, nếu Mỹ áp thuế đối ứng 10% đối với Hàn Quốc tương ứng với mức thuế VAT 10%, thì sự sụt giảm xuất khẩu tương tự có thể xảy ra. Đối với Hàn Quốc, quốc gia đã ký Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Mỹ và không áp thuế lên các sản phẩm của Mỹ, thì thuế đánh trên VAT chính là một trở ngại bất ngờ.
Đặc biệt, năm ngoái, Hàn Quốc đã nhận được khuyến nghị từ OECD rằng: “Cần tìm kiếm các nguồn thu ngân sách mới. Về lâu dài cần tăng thuế giá trị gia tăng”, đề nghị tăng thuế suất VAT vốn không thay đổi kể từ khi áp dụng năm 1977. OECD cũng chỉ ra lý do là mức thuế VAT 10% của Hàn Quốc chỉ bằng khoảng một nửa mức thuế suất trung bình của các nước thành viên OECD (19,2%). Tuy nhiên, chính phủ lúc bấy giờ đã đưa ra lập trường tiêu cực, cho rằng “không xem xét dưới bất kỳ hình thức nào” vì lo ngại sự phản kháng về thuế của người dân. Nếu khi đó Hàn Quốc tăng thuế VAT theo khuyến nghị của OECD, thì giờ đây có lẽ đã phải chịu áp lực thuế đối ứng lớn hơn từ Tổng thống Trump.
Lý do Tổng thống Trump dùng VAT để gây áp lực thuế đối ứng là vì chỉ có 11 quốc gia, bao gồm cả Mỹ, là không có thuế VAT hoặc thuế bán hàng cấp chính quyền trung ương tương tự VAT. Mỹ không có thuế VAT và thuế bán hàng cấp liên bang, mà chỉ có thuế bán hàng của từng bang ở mức từ 2,9% đến 7,2%.
Theo công ty kiểm toán toàn cầu PwC, ngoài Mỹ, các quốc gia/vùng lãnh thổ không có thuế VAT hoặc thuế bán hàng chỉ gồm Quần đảo Cayman, Gibraltar, Quần đảo Channel, Greenland, Hồng Kông, Ma Cao, Qatar, Kuwait, Libya và Guyana. Hầu hết các quốc gia này hoặc là các quốc gia nhỏ được sử dụng làm thiên đường thuế nhờ các chính sách không thuế, hoặc là các quốc gia sản xuất dầu mỏ không cần thu thuế từ người dân nhờ doanh thu dầu mỏ khổng lồ. Không giống như Hàn Quốc vốn phụ thuộc vào xuất khẩu sản xuất, đây là những quốc gia sẽ không chịu ảnh hưởng lớn bởi chính sách thuế quan của Trump.