[비즈한국] Việc các dược sĩ đông y bị Bộ Y tế và Phúc lợi tố cáo vì kinh doanh thuốc kê đơn gần đây đã nhận được quyết định không chuyển hồ sơ sang viện kiểm sát từ cảnh sát, gây nên nhiều tranh cãi. Trước đó, vào tháng 12 năm ngoái, một dược sĩ đông y khác bị tố cáo vi phạm Luật Dược do cung cấp thuốc kê đơn cũng đã nhận quyết định không khởi tố vì "không có bằng chứng phạm tội". BizHankook đã gặp gỡ nhân vật chính của vụ việc, dược sĩ đông y A.
Dược sĩ A khẳng định rằng giới dược sĩ đã cố tình tiếp cận để gài bẫy mình, đồng thời cho rằng văn bản quyết định không chuyển hồ sơ của cảnh sát đã làm rõ hơn phạm vi cấp phép của dược sĩ đông y cũng như việc bào chế và bán thuốc kê đơn.
Bị "tố cáo" sau khi được tặng miễn phí thuốc mỡ mắt
Vụ việc xảy đến với dược sĩ đông y A vào tháng 7 năm ngoái. Một khách hàng tên B đã ghé thăm hiệu thuốc đông y của A, nhận miễn phí loại thuốc kê đơn “thuốc mỡ mắt Ocuflox” không cần đơn bác sĩ, sau đó đã tố cáo A vi phạm Luật Dược.
Theo đơn tố cáo mà A tìm hiểu được thông qua yêu cầu công khai thông tin, B cho rằng: “Người bị tố cáo đã bán thuốc kê đơn cho người tố cáo mà không dựa trên đơn thuốc của bác sĩ, hành vi này tương đương với việc người không có bằng cấp bào chế thuốc kê đơn”, đồng thời khẳng định A đã vi phạm Điều 23 Khoản 1, Điều 23 Khoản 3 và Điều 50 Khoản 2 của Luật Dược.
Tuy nhiên, sau nhiều tháng điều tra, cảnh sát đã đưa ra "quyết định không chuyển hồ sơ khởi tố". Trong văn bản, cảnh sát nhận định: “Theo giải thích pháp luật của Bộ Phúc lợi và án lệ của Tòa án Tối cao, việc cung cấp miễn phí thuốc mỡ mắt được coi là ‘bào chế và bán thuốc kê đơn’. Tuy nhiên, do Luật Dược không có quy định rõ ràng về phạm vi cấp phép của dược sĩ đông y nên không thể công nhận là tội danh. Ngoài ra, theo nguyên tắc cấm suy diễn, khó có thể khẳng định hành vi cung cấp thuốc mỡ mắt của bị can cho người tố cáo không thuộc ‘hoạt động thiện nguyện xã hội’, do thiếu bằng chứng chứng minh vi phạm pháp luật nên không có dấu hiệu phạm tội”.
Dược sĩ A chia sẻ: “Thông thường điều tra viên không viết quyết định không chuyển hồ sơ chi tiết như vậy. Tôi nghĩ văn bản lần này rất có ý nghĩa vì nó bao quát toàn bộ Luật Dược, thậm chí đề cập đến những nội dung không có trong đơn tố cáo”.
“Quyết định không khởi tố đã nêu cụ thể về Luật Dược”
Dược sĩ đông y A kể lại tình huống lúc bấy giờ. Anh cho biết từ lúc B bước vào hiệu thuốc, anh đã nhận ra người này không đến với ý định thuần túy. Đó là vì trước đây thường xuyên có các trường hợp từ Hội Dược sĩ hoặc các tổ chức dược sĩ giả làm khách hàng để ghé thăm. Dược sĩ A nói: “Tôi sống ở khu phố này hơn 20 năm nên hầu như biết rõ các khách hàng đến hiệu thuốc. Ngay cả khách từ nơi khác đến, họ cũng thường gọi điện trước báo là ‘được người quen giới thiệu’ rồi mới đến bốc thuốc đông y. Thế nhưng các dược sĩ thì không cần hỏi cũng tự khai ‘Tôi sống ở khu này’. B cũng nói ‘Tôi sống ở khu này, tan làm sớm nên ghé qua’ khiến tôi nghi ngờ ngay lập tức”.
B đã đưa ra loại kem chứa thành phần terbinafine và hỏi rằng liệu cậu ấy và con trai đang bị nấm chân có dùng chung được không. Đây là câu hỏi y hệt cách một dược sĩ thường hỏi. A nói: “Đó là hành vi chẩn đoán, chỉ bác sĩ mới được phép làm. Thỉnh thoảng có những dược sĩ ghi âm lại các cuộc hội thoại như thế này rồi đăng lên YouTube. Vì vậy, tôi cố gắng lảng tránh trả lời”. Anh cũng cho biết thêm: “Chỉ nói là con trai thôi thì chưa đủ, tùy vào độ tuổi của bệnh nhân mà việc sử dụng thành phần đó mới được quyết định. Vì thế tôi đã trả lời: ‘Có vẻ anh nghi ngờ đó là bệnh ngoài da, đa số bác sĩ khi khám triệu chứng nghi ngờ bệnh ngoài da đều kê loại này (thuốc mỡ mắt). Nhưng như đã nói, vì tôi không thể bán nên chỉ có thể tặng miễn phí thôi’”.
A cho biết: “Sau này khi viết biên bản lấy lời khai, quan điểm về việc đã cung cấp mặt hàng nào bị bất đồng. Nhưng B lấy ra một chiếc camera giấu kín và bảo rằng ‘trong này có ghi lại món hàng tôi đã mua’. Dường như cảnh sát cũng đoán được vụ việc này là do dàn dựng. Nhờ đó mà sự việc có vẻ diễn ra theo hướng có lợi cho tôi hơn”. Anh khẳng định dựa trên thông tin nhận được, vụ tố cáo này là do giới dược sĩ “lên kế hoạch”. A nói: “Nghe nói có ít nhất 5 đến 6 người liên quan đến vụ việc này. Tôi nghe tin là Hội Dược sĩ địa phương và các tổ chức dược sĩ đã phối hợp với luật sư tư vấn để dàn dựng”.
A cho rằng anh trở thành mục tiêu của giới dược sĩ do thường xuyên lên tiếng về mâu thuẫn giữa dược sĩ đông y và dược sĩ trên blog cá nhân. Kết quả là vụ việc được kết luận vô tội và văn bản quyết định không khởi tố mang ý nghĩa rất quan trọng. Anh nhấn mạnh: “Những vụ việc tương tự từng xảy ra vào năm 2020, 2021 ở Gyeonggi và quận Gwanak, khi đó văn bản của cảnh sát chỉ chứa nội dung hạn chế. Lần này, họ đã chia tách và ghi chú cụ thể thành ‘nhận định về phạm vi cấp phép của dược sĩ đông y’ và ‘bào chế và bán thuốc kê đơn’. Điều này đã giúp ích cho nhiều dược sĩ đông y muốn biết rõ giới hạn hành nghề của mình đến đâu”.
“Các dược sĩ đông y bị Bộ Phúc lợi điều tra hầu hết đều tự dùng thuốc tiền liệt tuyến hoặc thuốc rụng tóc”
Dược sĩ A cũng nhắc đến cuộc điều tra thực trạng thuốc kê đơn nhắm vào các hiệu thuốc đông y do Bộ Phúc lợi thực hiện năm ngoái. Theo anh, các hiệu thuốc bị Bộ Phúc lợi điều tra là những nơi đặt mua thuốc kê đơn thuộc danh mục ‘được bảo hiểm’ vượt quá một số tiền nhất định và quá hai lần. A lý giải: “Theo góc nhìn của Bộ Phúc lợi, họ không hiểu tại sao hiệu thuốc đông y lại liên tục đặt mua thuốc ‘được bảo hiểm’ – loại thuốc không thể ăn chênh lệch giá. Họ nghi ngờ chúng tôi dùng thuốc đó cho vào thuốc đông y để bán hoặc bán lại cho bên thứ ba để trục lợi nên đã tiến hành điều tra toàn diện”. Anh chia sẻ: “Dù là sự thật khó nói nhưng 70% dược sĩ đông y bị điều tra đều giải trình là ‘đã quá hạn sử dụng nên tiêu hủy’. Một số người nói là họ tự dùng hoặc dùng cho hoạt động thiện nguyện xã hội”.
Lúc bấy giờ có khoảng 60 người nằm trong diện điều tra cuối cùng, họ đều nói rằng thuốc là do bản thân tự dùng. A giải thích: “(Loại thuốc tự dùng) hầu hết là thuốc tiền liệt tuyến hoặc thuốc rụng tóc. Thuốc rụng tóc loại không bảo hiểm có hàm lượng hoạt chất gấp 2-3 lần loại được bảo hiểm. Nếu đột ngột dùng liều cao sẽ gây tác dụng phụ như trầm cảm, ý định tự tử nên họ đã đặt mua nhiều loại được bảo hiểm có hàm lượng thấp hơn. Có vẻ họ định bắt đầu với liều lượng nhỏ rồi tăng dần dần”. A nói thêm: “Kết quả là trong số 60 người chỉ có 20 người bị chuyển hồ sơ lên cảnh sát nhưng không ai bị xử phạt, còn 40 người còn lại được biết là trung tâm y tế dự kiến sẽ điều tra nhưng đến nay vẫn chưa có tin tức gì”.