[비즈한국] Những bước đi thiếu nhất quán của Tổng thống Mỹ Donald Trump liên quan đến thuế quan đối với Mexico và Canada đang khiến sự bất định từ phía ông Trump tiếp tục kéo dài. Trước tình hình đó, các nhà đầu tư đang ngày càng tìm kiếm những ngành nghề ít chịu ảnh hưởng bởi chính sách của ông Trump mà ngược lại còn có tiềm năng hưởng lợi. Đặc biệt, gần đây, khi chính quyền Trump đặt mục tiêu hồi sinh ngành đóng tàu và làm suy yếu vị thế thống trị của Trung Quốc trên thị trường vận tải biển toàn cầu, giới chuyên gia nhận định đây là tín hiệu tích cực cho ngành đóng tàu và vận tải biển của Hàn Quốc.
Trong bài phát biểu tại cuộc họp chung của Thượng viện và Hạ viện tại tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington D.C. vào ngày 4, Tổng thống Trump tuyên bố: “Tôi sẽ thành lập một bộ phận mới tại Nhà Trắng dành riêng cho ngành đóng tàu Mỹ”, đồng thời khẳng định “Để phát triển ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ, chúng tôi sẽ hồi sinh cả ngành đóng tàu quân sự và thương mại”. Động thái này được giới quan sát diễn giải là nhằm kiềm chế Trung Quốc trên khía cạnh an ninh. Trước đây, ngành đóng tàu và vận tải biển của Mỹ vốn nằm dưới sự bảo hộ chặt chẽ vì là cốt lõi trong sức mạnh quân sự và kinh tế của nước này. Tuy nhiên, những chỉ trích gần đây cho rằng quyền kiểm soát trên biển của Mỹ đang bị đe dọa bởi Trung Quốc liên tục được đưa ra.
Năm ngoái, Quốc hội Mỹ đã đề xuất “Đạo luật đóng tàu và cơ sở hạ tầng cảng vì sự thịnh vượng và an ninh của nước Mỹ (SHIPS for America Act)”, cho phép đóng tàu Mỹ tại các nước đồng minh có hiệp ước phòng thủ tương hỗ, đồng thời khuyến khích đóng tàu trong nước. Vào cuối Thế chiến II, số lượng tàu buôn quốc tế (bao gồm tàu hỗ trợ hải quân) treo cờ Mỹ lên tới 10.000 chiếc, nhưng hiện nay con số đó đã giảm xuống chỉ còn 80 chiếc. Số lượng nhà máy đóng tàu tại Mỹ cũng giảm còn 20, trong đó hầu hết chỉ tập trung vào việc đóng tàu chiến.
Ngược lại, trong khi ngành đóng tàu và vận tải biển của Mỹ rơi vào thời kỳ suy thoái, Trung Quốc đã chiếm lĩnh thị phần toàn cầu kể từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2001. Giới chuyên gia đánh giá rằng nhờ nền tảng cơ sở hạ tầng đóng tàu, Trung Quốc đã nâng cao năng lực đóng tàu chiến và giành quyền kiểm soát trên vùng biển Đông Á.
Mặc dù dự luật nói trên đã bị hủy bỏ do Quốc hội kết thúc nhiệm kỳ, nhưng với việc Tổng thống Trump gửi thông điệp hợp tác tới ngành đóng tàu trong nước, nhiều dự đoán cho rằng đây có thể là cơ hội mở ra cho ngành đóng tàu Hàn Quốc.
Lee Young-ju, nhà nghiên cứu tại Hana Securities, nhận định: “Ngay cả các doanh nghiệp Mỹ cũng sẽ phải thu hẹp mạng lưới với Trung Quốc để tìm kiếm chuỗi cung ứng thay thế. Điều này sẽ làm tăng chi phí và gây áp lực lên biên lợi nhuận của các doanh nghiệp”. Nhà nghiên cứu Lee cũng dự báo thêm: “Về lâu dài, Trung Quốc cũng sẽ tìm cách mở rộng tầm ảnh hưởng tại các thị trường mới như châu Á và châu Âu”.
Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) đã công bố một dự thảo trừng phạt vào ngày 21 tháng trước, trong đó quy định sẽ thu phí khi tàu của các công ty vận tải biển Trung Quốc hoặc tàu có xuất xứ Trung Quốc cập cảng Mỹ. Liên quan đến tác động đối với ngành vận tải biển, Jung Yeon-seung, nhà nghiên cứu tại NH Investment & Securities, cho biết: “Dù có kỳ vọng về việc hưởng lợi gián tiếp cho các hãng vận tải nội địa, nhưng các công ty vận tải trong nước cũng khó tránh khỏi hoàn toàn biện pháp thu phí này. Vì các hãng tàu container chịu ảnh hưởng lớn nhất từ biện pháp này nên HMM011200 – vốn có tỷ trọng tàu đóng tại Trung Quốc thấp – được dự báo sẽ hưởng lợi gián tiếp. Tuy nhiên, giá cước vận tải ngắn hạn (Spot) gần đây đang giảm nên kết quả kinh doanh suy yếu là điều khó tránh khỏi”.
Về ngành đóng tàu, ông Jung phân tích: “Lợi thế về giá của tàu đóng tại Trung Quốc sẽ bị tổn hại phần nào. Đối với tàu chở LNG – loại tàu thường dùng để xuất khẩu hàng hóa Mỹ, lợi thế đặt hàng từ Trung Quốc đã không còn”. Nhà nghiên cứu Jung cũng cho biết thêm: “Giá trị các ụ tàu (không gian đóng tàu) của Hàn Quốc sẽ càng tăng cao. Dù hiện tại giá tàu đóng mới chưa thể tăng do thị trường vận tải biển trì trệ, nhưng nhờ các động thái nối lại đơn hàng tàu container và mở rộng phát triển LNG, ít nhất thì giá tàu đóng mới cũng có thể duy trì ở mức hiện tại”. Dự báo này cho thấy việc giành được các đơn hàng đối với các nhà máy đóng tàu Hàn Quốc sẽ trở nên dễ dàng hơn và quyền đàm phán giá tàu của họ cũng sẽ tăng lên. Đồng thời, ông dự đoán: “Về lâu dài, nhu cầu về tàu được đóng ngay tại Mỹ sẽ tăng cao, từ đó giá trị của các nhà máy đóng tàu tại Mỹ cũng sẽ tăng theo”.
Tất nhiên, cũng có những ý kiến thận trọng cho rằng cần phải quan sát thêm để xem liệu đây có thực sự là cơ hội hay không. Việc đầu tư vào ngành đóng tàu đang suy tàn của Mỹ đòi hỏi nguồn vốn lớn và vẫn chưa rõ liệu lợi nhuận thu về có bù đắp được chi phí đầu tư hay không. Tập đoàn tài chính toàn cầu ING phân tích: “Ngành đóng tàu Mỹ hiện thiếu năng lực đóng các loại tàu container, tàu dầu và tàu chở hàng rời cỡ lớn thế hệ mới. Chi phí đóng tàu mới sẽ tăng vọt và việc tìm kiếm nguồn nhân lực cần thiết cũng sẽ rất khó khăn”.
Lee Dong-heon, ủy viên nghiên cứu tại Shinhan Securities, khuyên rằng: “Việc áp đặt thuế quan gây áp lực và phản ứng với các cuộc chiến có thể là chiến lược đàm phán cực đoan của ông Trump, nhưng đây là rủi ro sẽ tồn tại trong suốt 4 năm nhiệm kỳ sắp tới. Đối với ngành đóng tàu và quốc phòng, các nhà đầu tư nên duy trì tỷ trọng tối thiểu trong danh mục và ứng phó bằng cách phân biệt rõ giữa các mã cổ phiếu”.