[비즈한국] Sự quan tâm của khách hàng nước ngoài đối với KF-21 Block 1 đang tăng vọt. So với việc kỳ vọng giảm sút khi số lượng sản xuất đợt đầu bị cắt giảm từ 40 xuống 20 chiếc vào năm ngoái, tình thế đã đảo ngược chỉ trong vòng một năm. Hiện nay, thậm chí còn xuất hiện ý kiến lo ngại về việc cân bằng giữa cung và cầu. Vậy đâu là giải pháp ứng phó cho vấn đề này?
Kế hoạch ban đầu của KF-21 là sản xuất 40 chiếc có năng lực tác chiến ban đầu (Block 1) từ năm 2026, và 80 chiếc có năng lực tác chiến hoàn chỉnh (Block 2) từ năm 2028, nhằm triển khai tổng cộng 120 chiếc cho Không quân Hàn Quốc đến năm 2032. Tuy nhiên, do việc tái đánh giá tính kinh tế và khả năng thực thi dự án của Viện Phân tích Quốc phòng Hàn Quốc (KIDA), số lượng ban đầu đã bị cắt giảm. Sau khi hợp đồng 20 chiếc được ký kết năm ngoái, dự kiến sẽ có thêm 20 chiếc nữa được ký trong năm nay. Hợp đồng chính thức cho việc sản xuất hàng loạt Block 2 vẫn chưa được ký kết. Kế hoạch ban đầu của Cơ quan Quản lý Chương trình Mua sắm Quốc phòng (DAPA) và nhà sản xuất Korea Aerospace Industries (KAI) là đẩy mạnh bán hàng ra nước ngoài khi Block 2 đi vào sản xuất từ năm 2028, và xúc tiến xuất khẩu quy mô lớn sau khi kết thúc sản xuất số lượng cho Không quân vào năm 2032. Indonesia cũng từng lên kế hoạch sản xuất theo giấy phép 48 chiếc với lộ trình tương tự Hàn Quốc và tham gia sản xuất các đơn hàng xuất khẩu trong tương lai. Nhưng kế hoạch này hiện đang gặp khó khăn.
Hơn nữa, việc thiết lập dây chuyền sản xuất theo giấy phép của Indonesia vẫn còn mù mịt. Mặc dù vấn đề chi phí đóng góp đang dần được giải quyết, nhưng việc lắp đặt thiết bị sản xuất theo giấy phép, chuẩn bị chuyển giao công nghệ, cũng như phương án huy động vốn xây dựng và mua sắm thiết bị vẫn còn chưa chắc chắn. Thậm chí vài tháng trước, nhân viên của PT DI (Indonesian Aerospace) – đơn vị sẽ sản xuất theo giấy phép KF-21 – còn rơi vào tình trạng bị nợ lương, dẫn đến việc Tổng thống Indonesia phải đích thân cam kết chi trả.
Trong bối cảnh đó, sự quan tâm của quốc tế đối với KF-21 đang tăng nhanh hơn dự kiến. Thông thường, xuất khẩu máy bay chiến đấu chỉ diễn ra sau khi quốc gia phát triển đã triển khai thực chiến và kiểm chứng được hiệu năng. Ví dụ điển hình là tiêm kích Rafale của Pháp chỉ ký được hợp đồng xuất khẩu đầu tiên vào năm 2015, sau 10 năm kể từ khi được triển khai thực chiến. Tuy nhiên, do nhu cầu về máy bay chiến đấu trên toàn thế giới tăng vọt vì những thay đổi trong tình hình chính trị quốc tế, khả năng lịch trình xuất khẩu của KF-21 được đẩy sớm lên là rất cao. Khả năng tái đắc cử của cựu Tổng thống Trump, cuộc chiến tại Ukraine và xung đột Israel-Hamas đang làm trầm trọng thêm cuộc đua sở hữu máy bay chiến đấu trên toàn cầu. Điều này có thể khiến một số quốc gia yêu cầu nhập khẩu KF-21 theo lộ trình vào năm 2027 – trùng với thời điểm Không quân Hàn Quốc nhận bàn giao KF-21.
Vấn đề nằm ở chỗ, nếu việc xuất khẩu ra nước ngoài được đẩy nhanh, Không quân Hàn Quốc có nguy cơ đối mặt với khoảng trống năng lực tác chiến. Nếu đúng theo kế hoạch ban đầu, 120 chiếc KF-21 phải được triển khai đến năm 2032, nhưng nếu lịch xuất khẩu bị đẩy sớm, việc kéo dài thời gian vận hành các tiêm kích KF-5E/F đã cũ kỹ sẽ là điều không thể tránh khỏi. Ngược lại, Hàn Quốc cũng không thể bỏ lỡ cơ hội xuất khẩu máy bay chiến đấu nội địa lớn nhất trong lịch sử ngành công nghiệp quốc phòng nước này.
Để giải quyết vấn đề này, cần có các phương án chiến lược nhằm chuẩn bị cho việc xuất khẩu sớm. Phương án đầu tiên là sản xuất thêm FA-50PL – loại mà Không quân Ba Lan đã nhập khẩu – để sử dụng cho Không quân Hàn Quốc nhằm bù đắp khoảng trống lực lượng. FA-50PL được trang bị radar AESA và tên lửa không đối không tầm trung AIM-120C AMRAAM, có thể thực hiện tốt các nhiệm vụ tuần tra và đánh chặn trên không. Sau khi dây chuyền sản xuất KF-21 ổn định, có thể bán lại các chiếc FA-50PL này như máy bay đã qua sử dụng để thu hút thêm đơn hàng từ các quốc gia đang vận hành FA-50 như Ba Lan, Malaysia. Phương án thứ hai là tăng cường đàm phán với Indonesia để đẩy nhanh việc sản xuất theo giấy phép KF-21. Mục đích của Indonesia khi sản xuất theo giấy phép không chỉ là đảm bảo năng lực không quân mà còn để phát triển ngành công nghiệp quốc phòng nước nhà. Do đó, có thể cân nhắc chiến lược sử dụng dây chuyền sản xuất của Indonesia khi xuất khẩu cho các quốc gia Hồi giáo. Để đạt được điều này, việc ổn định quản lý của PT DI, cam kết mua 48 chiếc và thanh toán chi phí mua sắm phải được ưu tiên hàng đầu.
Phương án cuối cùng là cân nhắc đưa 6 máy bay nguyên mẫu KF-21 hiện có vào nhiệm vụ chiến đấu. Thông thường, máy bay nguyên mẫu có thiết kế khác với dòng sản xuất hàng loạt nên tính tương thích thấp, nhưng do KF-21 đã trải qua quá trình phát triển tương đối ổn định nên việc đưa vào nhiệm vụ chiến đấu là khả thi. Theo kế hoạch hiện tại, các nguyên mẫu sẽ do KAI quản lý và phục vụ nhiệm vụ thử nghiệm, nhưng nếu Không quân tận dụng được một phần trong số đó, có thể giảm thiểu tối đa khoảng trống năng lực tác chiến do thiếu hụt số lượng sản xuất ban đầu.
Xuất khẩu vũ khí là một loại hàng hóa đặc thù, bán không được thì lo, mà bán chạy quá cũng thành vấn đề. Việc xuất khẩu thành công KF-21 không chỉ giúp phát triển ngành công nghiệp quốc phòng Hàn Quốc mà còn mang lại nhiều lợi ích cho quân đội nước nhà. Vì vậy, đây chính là thời điểm cần đưa ra các giải pháp sáng tạo để KF-21 có thể chiếm lĩnh thị trường toàn cầu một cách ổn định, trong khi vẫn giảm thiểu được khoảng trống năng lực tác chiến do việc xuất khẩu sớm gây ra.