[비즈한국] Kể từ những năm 1980, khi mô-tơ lấy nét tự động được tích hợp vào thân máy, thiết kế của dòng máy ảnh 35mm đã tiến hóa theo hướng ưu tiên công thái học để giúp người dùng cầm nắm và thao tác dễ dàng hơn, dù mức độ có thể khác nhau. Hệ quả là các dòng máy ảnh chuyên nghiệp ngày càng sở hữu vô vàn tính năng cùng hàng tá nút bấm, phần gờ nhô ra và cấu trúc thân máy phức tạp. Tuy nhiên, gần đây đã xuất hiện một mẫu máy ảnh đi ngược lại hoàn toàn xu hướng đó. Đó chính là chiếc máy ảnh mirrorless full-frame BF do Sigma (Nhật Bản) công bố.
Sigma vốn là nhà sản xuất nổi tiếng với các dòng ống kính hơn là thân máy ảnh. Có lẽ vì vậy mà dù được trang bị cảm biến full-frame đắt tiền, BF vẫn ra mắt với vẻ ngoài vô cùng độc đáo như thể nhắm vào thị trường ngách. Sigma cho biết họ đã loại bỏ tối đa những yếu tố gây cản trở việc chụp ảnh trực quan nhằm khắc phục sự phức tạp của máy ảnh hiện đại – vốn đã trở nên quá rườm rà cho nhu cầu thường nhật – và khôi phục lại bản chất cốt lõi của nhiếp ảnh. Kết quả là một thiết kế ngoại hình đầy tính tiên phong đã ra đời. Nếu ví với ô tô, nó gợi nhắc đến Caterham Seven, mẫu xe đã lược bỏ tất cả các bộ phận có thể để theo đuổi trải nghiệm lái siêu nhẹ thuần túy.
BF sở hữu thiết kế đơn giản đến mức những người lần đầu nhìn thấy khó có thể nhận ra đây là một chiếc "máy ảnh". Thân máy được cắt gọt từ nhôm nguyên khối thành hình chữ nhật gợi nhớ đến dòng MacBook của Apple. Các nút bấm chính cũng không phải là cơ học mà được thiết kế dạng cảm ứng lực, chỉ tạo cảm giác nhấn. Thân máy không hoàn toàn là hình khối chữ nhật phẳng; nó hơi rộng dần từ trước ra sau, tạo thành hình thang khi nhìn từ trên xuống để tránh sự đơn điệu. Tuy nhiên, các góc cạnh được thiết kế sắc nhọn cũng gây lo ngại về sự thoải mái khi cầm nắm trên tay.
Triết lý tối giản còn thể hiện rõ trong hệ thống điều khiển. Khác với những chiếc máy ảnh truyền thống đầy rẫy vòng xoay, nút gạt và phím bấm, Sigma chỉ tạo ra hai kiểu nút bấm dựa trên hình tròn cho BF và hạn chế tối đa các hình dạng khác. Thiết kế các nút bấm đồng bộ theo hướng tiêu chuẩn hóa và mô-đun hóa, gợi nhớ đến màn hình điều khiển của các sản phẩm kỹ thuật số. Menu bên trong của BF cũng được sắp xếp đơn giản, nhất quán với vẻ ngoài. Các thiết lập chính liên quan đến chụp ảnh được đặt ở màn hình Live View, thiết lập bổ sung nằm trong menu tùy chọn và các cài đặt chi tiết khác nằm trong menu hệ thống. Cách bố trí này phá vỡ cấu trúc menu cồng kềnh của máy ảnh chuyên nghiệp cũ, tập trung vào trải nghiệm trực quan và tinh gọn.
Những điểm yếu của BF thường được nhắc đến bao gồm màn hình cố định không thể lật, khả năng mở rộng kém do ít cổng kết nối, và tính đóng kín khi loại bỏ khe cắm thẻ nhớ, buộc người dùng chỉ có thể truyền dữ liệu từ bộ nhớ trong qua cổng USB-C. Điều này là do chúng ta đang nhìn nhận BF như một phần tiếp nối của máy ảnh truyền thống. Nhưng nếu thay đổi góc nhìn và xem đây như một loại điện thoại thông minh thì sao? Với chủ nghĩa tối giản cực đoan, BF dù cố ý hay vô tình đã trở nên khá giống smartphone. Nói cách khác, nếu nói quá một chút, có thể coi BF là một chiếc smartphone có cảm biến cỡ lớn và hệ thống ống kính rời. Việc có thể chụp nhanh mà không cần qua các bước thao tác rắc rối cũng tương đồng với camera trên điện thoại.
Việc công nghệ điện tử thâm nhập vào máy ảnh đã diễn ra từ lâu. Tuy nhiên, giai đoạn quá độ nơi analog và kỹ thuật số cùng tồn tại – như DSLR cần lăng kính ngũ giác hay máy ảnh mirrorless dùng màn trập cơ học – đã kéo dài khá lâu. Giữa bối cảnh đó, BF đặt ra một vấn đề mới: "Sự điện tử hóa hoàn toàn của máy ảnh". Máy ảnh chuyên nghiệp sau thời của BF có lẽ sẽ chia thành hai dòng: một bên là hướng tới chiếc smartphone có ống kính rời, và bên còn lại là những dòng máy truyền thống thô kệch nhưng giữ lại các bộ phận cơ học để người dùng cảm nhận thao tác tay. Cũng giống như việc dù smartphone với bàn phím ảo đã trở thành xu thế, vẫn tồn tại người dùng BlackBerry với bàn phím QWERTY hay những người dùng iPhone muốn lắp thêm bàn phím rời – không có câu trả lời đúng hay hướng đi tuyệt đối. Chỉ là, tôi có linh cảm rằng BF sẽ trở thành điểm phân tách đó.
Việc sử dụng ngàm ống kính độc quyền khiến BF khó lòng chiếm lĩnh thị phần từ người dùng Canon, Nikon hay Sony. Nhưng ý nghĩa của BF nằm ở chỗ khác. Chúng ta đang sống trong thời đại mà các sản phẩm vốn coi trọng yếu tố cơ học đang hợp nhất trong khuôn khổ của công nghệ điện tử. Khi công nghệ điện tử phát triển, thiết kế sản phẩm ở nhiều lĩnh vực đang hội tụ về một điểm, và BF là thiết bị thể hiện dòng chảy đó trong ngành máy ảnh. Giống như việc thiết kế của Tesla Cybertruck và Sigma BF trông gần gũi với nhau hơn nhiều so với xe bán tải Ford F-series và điện thoại phổ thông Nokia vậy.
Về tác giả Han Dong-hoon?
Nhà thiết kế font chữ. Anh quan tâm đến tất cả các lĩnh vực liên quan đến chữ viết như viết lách, viết thư pháp, thiết kế và giảng dạy về kiểu chữ. Hiện tại, anh đang thiết kế nhiều font chữ độc quyền cho các doanh nghiệp và font chữ bán lẻ tại studio thiết kế font AlignType. Anh từng viết bài cho 'Monthly Design', tạp chí quý 'Design Review' và giảng dạy về thiết kế font chữ trên các nền tảng trực tuyến lẫn ngoại tuyến. Năm 2021, anh đã xuất bản tập tiểu luận 'Vũ trụ trong con chữ'.