[비즈한국] Ngân hàng Công nghiệp Hàn Quốc (IBK) - ngân hàng quốc sách 024110 - đang liên tục gặp sóng gió. Sau cuộc tổng đình công đơn phương do mâu thuẫn lao động vào đầu năm nay, ngân hàng này lại vừa bị phát giác một vụ vay vốn bất chính trị giá hơn 80 tỷ won. Sự việc càng trở nên trầm trọng hơn khi có tình tiết cho thấy nội bộ ngân hàng đã cố tình che giấu và giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của sự việc. Ngay sau khi có kết quả thanh tra từ cơ quan tài chính, đích thân Tổng giám đốc IBK Kim Sung-tae đã đưa ra lời xin lỗi công khai và công bố đề án đổi mới, nhưng ngay lập tức vấp phải sự phản đối từ nội bộ vì cho rằng hướng đi của đề án là sai lầm.
Ngày 25 tháng 3, kết quả kiểm tra giao dịch bất chính bao gồm xung đột lợi ích của cơ quan Giám sát Tài chính (FSS) công bố cho biết, khoản vay bất chính trị giá 88,2 tỷ won đã phát sinh tại IBK. Có tổng cộng 58 vụ vay vốn bất chính được phát giác, xảy ra do sự thông đồng giữa các cá nhân có mối quan hệ thân thiết như cựu nhân viên với nhân viên hiện tại, hoặc nhân viên hiện tại với người thân.
Trong số các vụ việc được phát giác, vụ việc có quy mô lớn nhất là một cựu nhân viên đã thông đồng với vợ mình (cũng là nhân viên hiện tại) và bạn cùng khóa nhập ngũ để thực hiện và môi giới các khoản vay bất chính trị giá 78,5 tỷ won trong suốt 7 năm (2017-2024). Ngoài ra, còn có trường hợp một nhân viên hiện tại đã đầu tư 200 triệu won cho một cựu nhân viên, sau đó thực hiện các khoản vay bất chính trị giá hơn 7 tỷ won theo yêu cầu của người này rồi nhận lại bất động sản trị giá hơn 400 triệu won dưới danh nghĩa thu hồi vốn đầu tư; hoặc trường hợp Giám đốc Trung tâm thẩm định - người chịu trách nhiệm kiểm tra và thẩm định khoản vay - đã đứng ra vay vốn thông qua người thân và bạn cùng khóa, sau đó chính mình phê duyệt khoản vay đó.
Theo kết quả thanh tra của cơ quan tài chính, tính đến cuối tháng 2, dư nợ của khoản vay bất chính 88,2 tỷ won là 53,5 tỷ won, trong đó 9,5 tỷ won đã trở thành nợ xấu. FSS dự báo sau lần phát giác này, do việc "đảo nợ" trở nên khó khăn nên quy mô nợ xấu sẽ còn gia tăng hơn nữa.
Một vấn đề khác là IBK dù đã nhận thức được sự việc nhưng vì lo ngại tổn hại danh tiếng nên đã tìm cách che giấu và báo cáo sai sự thật với cơ quan tài chính. Theo FSS, dù nội bộ ngân hàng đã nhận được tin báo về hành vi sai phạm từ tháng 8 năm 2024 và nhận biết về sự cố tài chính vào tháng 9-10, nhưng ngân hàng này đã có hành vi che giấu một cách có hệ thống như không chuyển nội dung điều tra cho bộ phận liên quan hoặc soạn thảo văn bản ghi chép sai sự thật về diễn biến sự việc.
Thực tế, nhìn vào xu hướng sự cố tài chính của IBK, dư luận đang dấy lên lo ngại về hệ thống kiểm soát nội bộ. Trong 5 năm gần đây (2020-2024), số sự cố tài chính đã tăng vọt từ 5 vụ năm 2020, 8 vụ năm 2021, 5 vụ năm 2022, 5 vụ năm 2023 lên đến 11 vụ vào năm 2024. Đặc biệt, nếu như giai đoạn 2020-2023 không có vụ việc nào được phân loại là lạm dụng tín nhiệm (배임), thì đến năm 2024 đã có tới 3 vụ (5 vụ vay mượn tiền bạc cá nhân, 1 vụ trộm cắp, 1 vụ nhận hối lộ, 1 vụ khác).
Các vụ việc trên 10 tỷ won xảy ra trong năm 2024 là các vụ lạm dụng tín nhiệm trong công việc xảy ra từ tháng 6 năm 2022 đến tháng 11 năm 2024, với số tiền thiệt hại là 23,95 tỷ won. Có sự khác biệt lớn so với quy mô mà cơ quan tài chính phát giác. IBK giải thích rằng số tiền sự cố "có nghĩa là số tiền thiệt hại tại thời điểm phát hiện hoặc số tiền thiệt hại dự kiến".
Với uy tín bị tổn hại bởi vụ vay vốn bất chính này, IBK đã ngay lập tức bắt tay vào xử lý. Tổng giám đốc Kim Sung-tae đã tổ chức hội nghị lãnh đạo mở rộng vào ngày 26 tháng 3 và công bố đề án đổi mới. Tổng giám đốc Kim cúi đầu nói: "Tôi chân thành xin lỗi khách hàng và người dân. Tôi sẽ coi kết quả thanh tra này là cơ hội để phản tỉnh sâu sắc, dốc toàn lực khôi phục lòng tin thông qua các biện pháp hậu kiểm chặt chẽ và đối sách ngăn chặn tái diễn".
IBK chỉ ra nguyên nhân của sự cố là do kiểm soát nội bộ lỏng lẻo, quy trình làm việc bất cập và văn hóa doanh nghiệp không hợp lý. Đề án đổi mới tập trung vào ba lĩnh vực chính: quy trình công việc, kiểm soát nội bộ và văn hóa tổ chức. Nội dung bao gồm: xây dựng cơ sở dữ liệu về người thân của nhân viên để ngăn chặn xung đột lợi ích; soạn thảo giấy cam kết ngăn chặn vay vốn bất chính khi thực hiện khoản vay; vận hành nhóm tư vấn kiểm toán gồm chuyên gia trong và ngoài ngành; thiết lập kênh báo cáo độc lập; và xác lập tinh thần "không khoan nhượng" đối với các hành vi vi phạm.
Ngày 31 tháng 3, 'Ủy ban đổi mới IBK' đã hoàn tất thành lập. Giáo sư Jung Soon-sup thuộc Trường Luật Đại học Seoul được bổ nhiệm làm Chủ tịch, các ủy viên bên ngoài khác bao gồm Giáo sư Kim Woo-jin (Đại học Seoul) và luật sư Song Chang-young. Ngoài ra, ủy viên nội bộ bao gồm Cán bộ tuân thủ và Phó tổng giám đốc phụ trách chiến lược quản lý của IBK.
Tuy nhiên, đề án đổi mới này đang gặp phải sự phản đối từ nội bộ. Ngày 2 tháng 4, Công đoàn Ngân hàng IBK (Chi bộ IBK thuộc Liên đoàn Công nghiệp Tài chính Quốc gia) đã lên tiếng mạnh mẽ: "Đề án đổi mới của Tổng giám đốc Kim sai cả về thành phần lẫn hướng đi". Chủ tịch công đoàn Ryu Jang-hee chỉ trích: "Họ không đánh đúng vào cốt lõi vấn đề mà lại đi đổ lỗi cho nhân viên cấp dưới thay vì ban lãnh đạo - bên trực tiếp gây ra vụ việc vay vốn bất chính. Nhân sự trong Ủy ban đổi mới cũng chính là những người phải chịu trách nhiệm về vụ việc này, còn nhân sự bên ngoài thì bao gồm cả luật sư cố vấn đã làm việc cho ngân hàng hơn 10 năm, khiến chúng tôi nghi ngờ về tính khách quan".
Thêm vào đó, công đoàn đã đề xuất 10 biện pháp đổi mới riêng, bao gồm: ban lãnh đạo từ chức tập thể và truy cứu trách nhiệm người đứng đầu; bãi bỏ chỉ số KPI về cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp khởi nghiệp và tài chính công nghệ; xóa bỏ nạn bổ nhiệm nhân sự "dù" (ô dù chính trị) là cựu nhân viên; và chuyển bộ phận thẩm định tín dụng thành bộ phận hoàn toàn độc lập.
Trong khi đó, Tổng giám đốc Kim Sung-tae, người chỉ còn chưa đầy 1 năm nhiệm kỳ, dự kiến sẽ càng thêm đau đầu. Trong bối cảnh chưa thể thỏa hiệp với công đoàn về lương thưởng và thỏa ước lao động tập thể suốt 4 tháng qua, nay ông lại gánh thêm trọng trách cải cách toàn diện văn hóa tổ chức và hệ thống kiểm soát nội bộ.
Một đại diện công đoàn nhấn mạnh: "Chúng tôi cho rằng đây là thời điểm quan trọng đối với IBK. Cách giải quyết sự cố này cũng như cách đối xử với nhân viên sẽ ảnh hưởng đến sự bền vững trong tương lai của ngân hàng. Vì không dễ để tổng giám đốc được tái bổ nhiệm như các ngân hàng tư nhân, nên mọi việc cần phải được hoàn tất dứt điểm trong năm nay".