[비즈한국] Chính sách thuế quan đối ứng đơn phương của Tổng thống Mỹ Donald Trump được dự báo sẽ khiến một số dự án mua sắm vũ khí nước ngoài do Cơ quan Quản lý Chương trình Mua sắm Quốc phòng (DAPA) thúc đẩy bị trì hoãn hoặc hủy bỏ. Nguyên nhân được cho là do chi phí mua sắm tăng vọt vì thuế quan, vượt quá ngân sách dự kiến của dự án.
＃Giá nhập khẩu tăng do chính sách thuế quan, hoãn ký hợp đồng dự án AEW&C giai đoạn 2 vào tháng 4
Theo ngành công nghiệp quốc phòng vào ngày 7, "Dự án máy bay kiểm soát và cảnh báo sớm trên không (AEW&C) giai đoạn 2", dự kiến ký hợp đồng cơ bản cùng với việc chốt mẫu máy bay trong tháng này, đã được thông báo sẽ bị trì hoãn. Ba tập đoàn quốc phòng toàn cầu đã tham gia dự án này gồm Boeing (E-7A) và L3Harris (Global 6500 AEW&C) của Mỹ, cùng Saab của Thụy Điển (GlobalEye).
Dự án này nhằm mục tiêu bổ sung máy bay cảnh báo sớm cho đến năm 2031 với tổng ngân sách dự kiến là 3 nghìn tỷ won. Tuy nhiên, do giá của các máy bay này tăng cao hơn mức ngân sách được phân bổ, dự án đang rơi vào tình trạng cần thêm kinh phí. Đặc biệt, sau khi Tổng thống Trump công bố chính sách thuế quan đối ứng đơn phương gần đây, chi phí sản xuất linh kiện được dự báo sẽ tăng vọt, khiến việc ký kết hợp đồng vào tháng 4 trở nên khó khăn hơn.
Theo tờ Politico, ngành công nghiệp quốc phòng Mỹ cũng đang rơi vào hỗn loạn do chính sách thuế quan của Tổng thống Trump, bởi không có quy định miễn trừ đặc biệt nào cho lĩnh vực này. Bill Greenwalt, cựu quan chức phụ trách mua sắm của Bộ Quốc phòng Mỹ, khi đề cập đến thuế trả đũa và sự gián đoạn chuỗi cung ứng đã giải thích rằng: "Giá của một số linh kiện chủ chốt có thể tăng vọt, hoặc thậm chí là không thể mua được".
Các sản phẩm quốc phòng vốn có quy trình sản xuất phức tạp, thường phải vượt biên giới nhiều lần trong quá trình lắp ráp, điều này có thể dẫn đến việc bị đánh thuế nhiều lần trên cùng một sản phẩm. Do đó, có ý kiến cho rằng sự phụ thuộc của Hàn Quốc – một đồng minh của Mỹ – vào vũ khí Mỹ có thể sẽ giảm đi. Một đại diện trong ngành nhấn mạnh: "Khả năng các công ty Mỹ giành được gói thầu trong dự án AEW&C giai đoạn 2 không cao. Giá nhập khẩu tăng vọt so với tiêu chuẩn ngân sách khả năng cao sẽ là rào cản lớn".
＃Báo cáo rào cản thương mại chỉ trích "thương mại bù trừ", ảnh hưởng đến việc hủy bỏ hợp đồng
Các dự án mua sắm nước ngoài cũng đã bị hủy bỏ do vấn đề thương mại bù trừ (offset) và giá nhập khẩu. Trong Báo cáo Rào cản Thương mại Quốc gia (NTE) năm 2025 công bố ngày 31 tháng trước, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) lần đầu tiên nêu vấn đề về chương trình thương mại bù trừ của Bộ Quốc phòng Hàn Quốc. Mặc dù đây là chế độ mà đa số các quốc gia đều áp dụng, nhưng USTR đã đích danh chỉ trích Hàn Quốc là ví dụ điển hình về rào cản thương mại.
Thương mại bù trừ là hoạt động giao dịch trong đó quốc gia mua yêu cầu quốc gia hoặc nhà thầu bán cung cấp các quyền lợi đối ứng như chuyển giao công nghệ, xuất khẩu ngược linh kiện, hoặc đảm bảo năng lực bảo dưỡng đại tu như một điều kiện tiên quyết để mua vũ khí. Hàn Quốc áp dụng chế độ này từ năm 1982 và đã thu được công nghệ thiết kế máy bay huấn luyện siêu thanh T-50 thông qua thương mại bù trừ từ dự án nhập khẩu công nghệ máy bay chiến đấu F-16 của Mỹ.
Theo Luật Quản lý Chương trình Mua sắm Quốc phòng, nếu giá trị vật tư quân sự mua từ nước ngoài từ 10 triệu USD (khoảng 14,7 tỷ won) trở lên, việc thực hiện thương mại bù trừ là nguyên tắc bắt buộc. Tỷ lệ này được thiết lập ít nhất 50% giá trị mua sắm trong đấu thầu cạnh tranh và ít nhất 30% trong đấu thầu phi cạnh tranh như FMS (bán vũ khí cho nước ngoài trực tiếp từ chính phủ Mỹ), yêu cầu phía đối tác phải cung cấp các giá trị tương ứng.
Việc USTR chỉ trích thương mại bù trừ của Hàn Quốc là do các công ty Mỹ đang dần mất đi khả năng cạnh tranh trong các dự án mua sắm nước ngoài của Hàn Quốc. Để tăng tỷ lệ thực hiện, Chính phủ Hàn Quốc áp dụng mức phạt khoảng 10% giá trị mua vũ khí nếu không thực hiện đúng cam kết. Do đó, các công ty thường cam kết thực hiện nhiều nhưng sau khi ký hợp đồng lại chọn cách nộp phạt để kết thúc nghĩa vụ. Điển hình như trường hợp Lockheed Martin đã hủy cam kết cung cấp 1 vệ tinh thông tin quân sự vốn là một phần của thương mại bù trừ trong dự án F-35A giai đoạn 1.
Các công ty Mỹ đang tìm cách vô hiệu hóa chế độ này bằng cách tính trước số tiền phạt vào giá sản phẩm ngay từ đầu. Ví dụ, vào tháng 11 năm 2022, quân đội Hàn Quốc quyết định thúc đẩy dự án trực thăng tấn công hạng nặng giai đoạn 2 để mua trực thăng Apache thông qua hình thức FMS với ngân sách 3,3 nghìn tỷ won. Tuy nhiên, sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ phê duyệt giá trị bán trực thăng Apache và các vật tư liên quan lên tới 4,6655 nghìn tỷ won, ngân sách dự án đã vượt quá tới 1,3 nghìn tỷ won do phía Mỹ tính toán giá cao để bù đắp rủi ro tiền phạt. Kết quả là, dự án mua sắm trực thăng tấn công này đã bị hủy bỏ.