[비즈한국] Một nghiên cứu từ cơ quan nhà nước cho thấy thặng dư thương mại của Hàn Quốc với Mỹ – yếu tố mà chính phủ Mỹ lấy làm cơ sở để áp thuế – thực chất là kết quả từ chính sách của chính quyền Trump nhiệm kỳ 1. Trong 10 năm qua, khi các biện pháp trừng phạt thương mại đối với Trung Quốc được thực thi mạnh mẽ, nhu cầu về hàng trung gian của Trung Quốc đã chuyển sang hàng Hàn Quốc, cùng với sự gia tăng đột biến của dòng vốn đầu tư trực tiếp của Hàn Quốc vào Mỹ, được chỉ ra là những nguyên nhân chính. Báo cáo cũng đề xuất rằng, trong các cuộc đàm phán thuế quan với Mỹ, cần sử dụng bối cảnh về cấu trúc bổ trợ lẫn nhau giữa hai nước và tính chính đáng của thặng dư thương mại làm lập luận thuyết phục.
Xuất khẩu sang Mỹ chủ yếu là hàng trung gian, tăng trưởng song hành cùng sản xuất tại Mỹ
Trong bối cảnh Mỹ áp đặt thuế quan toàn cầu lên gần như toàn thế giới, Hàn Quốc – quốc gia chịu mức thâm hụt thương mại lớn thứ 8 đối với Mỹ vào năm ngoái – đang tìm kiếm các chiến lược để giảm thiểu thiệt hại. Giữa tình hình này, ngày 13, Viện Kinh tế Công nghiệp Hàn Quốc (KIET) đã công bố báo cáo "Phân tích cấu trúc xuất khẩu của Hàn Quốc sang Mỹ", đưa ra phản biện mang tính cấu trúc trước áp lực thương mại phiến diện của Mỹ. Theo giải thích của báo cáo, sự gia tăng nhanh chóng xuất khẩu hàng trung gian và tư liệu sản xuất của Hàn Quốc sang Mỹ là hiện tượng phát sinh do sự phụ thuộc ngày càng tăng của ngành sản xuất Mỹ vào hàng Hàn Quốc, được củng cố từ năm 2015 khi các biện pháp kiềm chế Trung Quốc mở rộng và dòng vốn đầu tư trực tiếp của Hàn Quốc vào Mỹ tăng mạnh.
Viện Kinh tế Công nghiệp Hàn Quốc lưu ý đến việc xuất khẩu hàng trung gian và tư liệu sản xuất của Hàn Quốc sang Mỹ đang mở rộng nhanh chóng. Theo Hiệp hội Thương mại Quốc tế Hàn Quốc (KITA), các mặt hàng trung gian đại diện như chất bán dẫn, thép, pin thứ cấp và các sản phẩm dầu mỏ – những mắt xích thiết yếu trong chuỗi cung ứng công nghiệp Mỹ – đã có kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh trong 4 năm qua. Ngược lại, theo Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ (USITC), kim ngạch nhập khẩu từ Trung Quốc của Mỹ đã giảm từ 504 tỷ USD năm 2015 xuống còn 462,6 tỷ USD vào năm 2023.
Đặc biệt, xu hướng tăng độ co giãn sản xuất (tỷ lệ tăng xuất khẩu của Hàn Quốc khi sản xuất tại Mỹ tăng 1% điểm) được xem là bằng chứng cho thấy mối liên kết trực tiếp giữa sản xuất công nghiệp của Mỹ với hàng trung gian và tư liệu sản xuất của Hàn Quốc. Theo phân tích, đối với hàng trung gian (ngoài IT), con số này đã tăng từ 1,21 năm 2016 lên 1,28, và đối với tư liệu sản xuất, con số này đã đạt mức 1,10 vào năm 2024 sau 4 năm từ mức 1,05 vào năm 2020.
Phân tích cho thấy sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là logic thị trường mà còn chịu tác động lớn từ các yếu tố địa chính trị như việc Mỹ kiềm chế Trung Quốc. Nhập khẩu từ Trung Quốc của Mỹ liên tục giảm và Hàn Quốc đã bù đắp phần lớn khoảng trống đó. Có thể nói, Mỹ càng rời xa Trung Quốc thì lại càng trở nên gần gũi hơn với Hàn Quốc.
Đồng thời, vốn đầu tư trực tiếp của Hàn Quốc vào Mỹ cũng tăng vọt. Tổng vốn đầu tư lũy kế từ mức chỉ 40 tỷ USD năm 2014 đã tiến sát mốc 130 tỷ USD vào năm 2023. Số lượng doanh nghiệp Hàn Quốc tiến quân vào Mỹ đã tăng 43% trong 10 năm qua, vượt quá 15.000 doanh nghiệp, và 59% số vật tư cần thiết cho các doanh nghiệp này vẫn được nhập từ trụ sở chính tại Hàn Quốc, trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu.
Nhìn nhận lại sợi dây liên kết Hàn-Mỹ: Đã đến lúc nói về 'cấu trúc' thay vì các con số
Chính quyền Trump nhiệm kỳ 2 tuyên bố kế hoạch áp thuế đối ứng 25% lên Hàn Quốc, lấy lý do là để giải quyết thâm hụt cán cân thương mại của nước này. Mặc dù quyết định áp thuế được công bố vào ngày 2 (giờ địa phương) đã bị trì hoãn 90 ngày, nhưng lo ngại về việc kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ của Hàn Quốc có thể sụt giảm mạnh vẫn đang gia tăng.
Chính phủ Hàn Quốc hiện đang ưu tiên nguyên tắc giảm hoặc bãi bỏ thuế quan thông qua đàm phán thay vì đối đầu trực diện, đồng thời đang dồn toàn lực cho vấn đề này để giảm thiểu thiệt hại cho một quốc gia có độ phụ thuộc vào thương mại cao. Mục tiêu là thông qua việc giảm thặng dư thương mại với Mỹ bằng cách tập trung vào các lĩnh vực mà chính quyền Trump quan tâm, chẳng hạn như lĩnh vực đóng tàu và dự án đường ống dẫn khí đốt Alaska, để giành lấy sự cắt giảm hoặc bãi bỏ thuế quan đối ứng.
Báo cáo gợi ý rằng cần tích cực sử dụng tính chính đáng của thặng dư thương mại dựa trên cấu trúc liên kết công nghiệp giữa hai nước làm luận điểm đàm phán thương mại. Thay vì chỉ phán xét bằng con số, cần nhấn mạnh vai trò của Hàn Quốc với tư cách là đối tác của ngành công nghiệp Mỹ. Lập luận ở đây là việc các doanh nghiệp Hàn Quốc đang cùng tăng trưởng trên trường công nghiệp Mỹ có thể trở thành "quân bài ngoại giao" thực tế để tránh thuế suất cao.
Viện Kinh tế Công nghiệp Hàn Quốc tuyên bố: "Cần phải giải thích một cách thuyết phục với phía Mỹ rằng thặng dư thương mại của Hàn Quốc với Mỹ không phải là kết quả bất công mà là thành quả xứng đáng bắt nguồn từ cấu trúc bổ trợ lẫn nhau giữa hai nước. Trong các cuộc đàm phán thương mại tương lai, cần phải có những phản ứng mang tính chủ động và chiến lược dựa trên logic này."