[비즈한국] Giai đoạn đầu của quá trình phát triển KF-21, mang tên ‘Block 1’, đang diễn ra suôn sẻ. Mặc dù vẫn còn 20 trong tổng số 40 chiếc Block 1 dành cho Không quân Hàn Quốc chưa được ký kết hợp đồng, nhưng giới chuyên môn đều tỏ ra rất lạc quan về các đơn hàng bổ sung. Trong bối cảnh này, sự quan tâm của UAE dành cho KF-21 được đánh giá là “vượt xa mong đợi”, thu hút sự chú ý vào việc quốc gia nào sẽ trở thành đối tượng xuất khẩu đầu tiên của dòng máy bay này.
Tháng 2 vừa qua, Korea Aerospace Industries (KAI) cho biết KF-21 đang trong quá trình đàm phán xuất khẩu với 7 quốc gia và đặt mục tiêu trở thành nhà thầu ưu tiên cho các dự án mua sắm máy bay chiến đấu của hai nước trong năm nay. Dù KAI từ chối tiết lộ tên cụ thể vì lý do an ninh đàm phán, nhưng việc họ xác nhận một trong số đó là “quốc gia Trung Đông” đã khơi gợi sự tò mò của nhiều người.
Ứng viên đầu tiên được dự đoán sẽ mua KF-21 trong năm nay là Ả Rập Xê Út. Quốc gia này từng đàm phán tham gia chương trình GCAP (Chương trình Không quân Chiến đấu Toàn cầu) – dòng máy bay thế hệ thứ 6 do Anh, Ý và Nhật Bản hợp tác phát triển. Tuy nhiên, do Nhật Bản tỏ ra thiếu nhiệt tình và thời gian đưa vào sử dụng thực tế của GCAP còn xa, Ả Rập Xê Út đã tìm kiếm một loại máy bay chiến đấu rẻ hơn và có thể mua được trước khi GCAP ra đời.
Trên thực tế, có nhiều thông tin cho thấy các cuộc đàm phán với Ả Rập Xê Út đang diễn ra, như sự tồn tại của phiên bản xuất khẩu KF-21 SA hay các bài thuyết trình quảng bá của KAI tại quốc gia này. Sau khi phái đoàn Không quân UAE đến thăm Hàn Quốc vào ngày 14 vừa qua và cho thấy sự quan tâm đặc biệt đối với KF-21, dư luận đang đổ dồn sự chú ý vào khả năng UAE sẽ trở thành “quốc gia xuất khẩu đầu tiên” của dòng máy bay này.
Ngày 15, Tư lệnh Không quân và Phòng không UAE, Rashid Mohammed Al Shamsi, đã có buổi đối thoại với Tham mưu trưởng Không quân Hàn Quốc Lee Young-su tại Gyeryongdae, Chungnam. Hai bên nhất trí tổ chức hội đàm định kỳ giữa Không quân hai nước. Sau đó, vào ngày 16, ông Al Shamsi đã ghé thăm trụ sở KAI tại Sacheon để trực tiếp thị sát KF-21.
Sự quan tâm của UAE đối với KF-21 dường như vượt xa mức độ thị sát thông thường. “Bản ghi nhớ về hợp tác toàn diện liên quan đến KF-21” được ký kết lần này bao gồm nội dung cho phép Không quân UAE được quyền giám sát và thăm đơn vị trong giai đoạn huấn luyện KF-21. Tư lệnh Trung tâm Tác chiến Hàng không và Phòng thủ Tên lửa (AWC), Azzan A. Ali Al Nuaimi, thậm chí đã trực tiếp trở thành phi công thử nghiệm, đích thân ngồi vào buồng lái KF-21 để thực hiện chuyến bay.
Đây là một động thái phá cách trên nhiều phương diện; việc một quan chức nước ngoài trực tiếp bay thử trên một mẫu máy bay chưa hoàn thiện của nước khác là tiền lệ hiếm thấy trong lịch sử kinh doanh máy bay chiến đấu. Trước đó, chưa từng có người nước ngoài nào ngồi lên chiếc KF-21 ngoại trừ các phi công thử nghiệm từ Indonesia, quốc gia cùng tham gia phát triển.
Tuy nhiên, dù khả năng bán KF-21 cho UAE đã tăng lên, vẫn chưa thể chủ quan. Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto – đối tác phát triển chung của KF-21 – gần đây đã bày tỏ sự quan tâm đến máy bay KAAN của Thổ Nhĩ Kỳ, và bản thân UAE cũng đã quan tâm đến việc hợp tác phát triển KAAN từ tháng 2. Trước đó, UAE từng thúc đẩy dự án hợp tác phát triển máy bay chiến đấu thế hệ 5 phiên bản xuất khẩu Su-75 Checkmate của Nga (Sukhoi), nhưng kế hoạch này gần như đã đổ bể do cuộc chiến Nga-Ukraine. Thỏa thuận mua máy bay F-35 từ Mỹ cũng đã bị UAE tuyên bố từ bỏ công khai vào tháng 9/2024.
UAE hiện đang tìm kiếm đối tác để tăng cường năng lực quân sự bằng máy bay chiến đấu thế hệ mới. Cuộc cạnh tranh hiện đang diễn ra gay gắt giữa 3 bên: Pháp (đã xuất khẩu 80 chiếc Rafale F4 và muốn cùng phát triển Rafale F5), Thổ Nhĩ Kỳ (đề xuất KAAN) và Hàn Quốc (đề xuất KF-21).
Dẫu vậy, bản ghi nhớ hợp tác và việc tướng lĩnh UAE trực tiếp bay thử KF-21 đã làm tăng đáng kể khả năng xuất khẩu. Để giành được thiện cảm cho KF-21 – dòng máy bay mà sau Rafale, Không quân UAE có thể trực tiếp trải nghiệm, lại có khả năng tàng hình ưu việt hơn trong khi chi phí vận hành và mua sắm rẻ hơn – Hàn Quốc cần một chiến lược xuất khẩu nắm bắt được ưu thế cạnh tranh so với đối thủ và thấu hiểu các mối quan hệ quốc tế tinh tế.
Để đạt được điều này, trước hết cần nêu bật khả năng vũ trang của KF-21, đặc biệt là các loại vũ khí nội địa, với hiệu năng và tính năng vượt trội hơn đối thủ cạnh tranh như Rafale F4. Thực tế, trong cuộc chiến Ukraine, tên lửa “Storm Shadow” trang bị trên Rafale đã chứng minh hiệu quả thực chiến, vì vậy Hàn Quốc cần đẩy nhanh tích hợp tên lửa hành trình không đối đất Cheonryong để cạnh tranh với Storm Shadow, cũng như các loại tên lửa siêu thanh không đối đất và tên lửa đạn đạo phóng từ trên không (ASBM) mà Pháp khó lòng cung cấp.
Về mặt ngoại giao, cần tận dụng chiến lược phản diện khi thấy cả UAE và Indonesia đều quan tâm đến máy bay KAAN của Thổ Nhĩ Kỳ. Vì UAE và Indonesia là các quốc gia Hồi giáo có nhấn mạnh đến hợp tác chiến lược, nếu Hàn Quốc đưa ra phương án mang lại lợi ích cho cả hai nước thay vì chỉ bán cho một quốc gia, việc xuất khẩu sang UAE có thể sẽ diễn ra suôn sẻ một cách bất ngờ.