Độc quyền3 năm Luật trừng phạt tai nạn nghiêm trọng
'Người canh gác an toàn' - Trung tâm an toàn xây dựng địa phương: Một nửa chỉ tồn tại trên danh nghĩa

[비즈한국] Hôm nay, một công nhân đã đi làm tại công trường xây dựng nhưng không thể trở về nhà. Ngành xây dựng là nơi xảy ra nhiều tai nạn chết người nhất trong toàn bộ các ngành công nghiệp tại Hàn Quốc. Để ngăn chặn những tai nạn đáng tiếc khiến người lao động tử vong do thiếu trách nhiệm về an toàn hoặc sức khỏe, xã hội chúng ta đã ban hành Luật trừng phạt về các tai nạn nghiêm trọng (Luật trừng phạt tai nạn nghiêm trọng) và chính thức áp dụng từ tháng 1 năm 2022. Tuy nhiên, số lượng công nhân mất mạng tại các công trường xây dựng mỗi năm vẫn duy trì ở mức ba con số. Xã hội chúng ta cần nỗ lực như thế nào để giảm thiểu tai nạn tử vong tại các công trường xây dựng?

Kết quả điều tra của Bizhankook xác nhận rằng Trung tâm an toàn xây dựng địa phương, đơn vị kiểm tra an toàn công trường và chất lượng thi công, đang hoạt động mang tính hình thức cho đến tận 8 năm sau khi được đưa vào áp dụng. Trong số 140 chính quyền địa phương bắt buộc phải thành lập Trung tâm an toàn xây dựng địa phương, có 13 nơi thậm chí còn chưa thành lập trung tâm, và khoảng một nửa trong số đó không đáp ứng được đội ngũ chuyên gia thiết yếu theo quy định của pháp luật. Có những ý kiến cho rằng để ngăn chặn tai nạn tại công trường, các Trung tâm an toàn xây dựng địa phương cần phải củng cố thực chất hơn nữa để bổ sung năng lực chuyên môn cho các cơ quan hành chính.

Trung tâm an toàn xây dựng địa phương là cơ quan chuyên môn trực thuộc chính quyền địa phương, chịu trách nhiệm kiểm tra an toàn xây dựng trong khu vực. Các chuyên gia xây dựng tại đây thực hiện các công việc như rà soát kỹ thuật liên quan đến cấp phép địa phương và quản lý an toàn tại các công trường xây dựng. Quốc hội đã sửa đổi Luật xây dựng vào năm 2017 và đưa ra Trung tâm an toàn xây dựng địa phương nhằm ngăn chặn khoảng trống quản lý an toàn phát sinh do thiếu năng lực chuyên môn của cơ quan hành chính. Các chính quyền địa phương cấp tỉnh, chính quyền địa phương cấp cơ sở có dân số trên 500.000 người, hoặc những nơi có diện tích cấp phép xây dựng hay tỷ lệ công trình cũ nằm trong nhóm 30% cao nhất đều bắt buộc phải thành lập trung tâm này.

Theo dữ liệu mà Bizhankook thu thập được từ Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông vận tải cùng 17 chính quyền địa phương cấp tỉnh trên cả nước thông qua yêu cầu công khai thông tin, tính đến tháng 2 năm nay, có 13 trong số 140 (9%) địa phương thuộc đối tượng bắt buộc vẫn chưa thành lập trung tâm này. Các địa phương chưa thành lập bao gồm huyện Buyeo (Chungnam); các thành phố Naju, huyện Boseong, Jangheung, Jindo (Jeonnam); các thành phố Gyeongju, huyện Uiseong, Yecheon, Bonghwa, Uljin (Gyeongbuk); và các huyện Goseong, Namhae, Geochang (Gyeongnam).

Liệu các Trung tâm an toàn xây dựng địa phương đã thành lập có đang hoạt động hiệu quả? Theo Luật xây dựng, mỗi trung tâm phải bố trí ít nhất 1 kiến trúc sư và 1 kỹ sư kết cấu xây dựng hoặc kỹ sư thi công xây dựng. Như vậy, cần tối thiểu 2 chuyên gia để đảm bảo an toàn xây dựng tại địa phương. Nếu không đáp ứng được điều này, có thể coi là trung tâm đó không hoạt động hiệu quả.

Thực tế, một nửa số Trung tâm an toàn xây dựng địa phương hiện nay chỉ tồn tại trên danh nghĩa. Trong số 127 trung tâm do các địa phương thành lập bắt buộc theo Luật xây dựng, có 61 nơi (48%) không có đủ nhân lực chuyên môn thiết yếu. 34 nơi không có dù chỉ một chuyên gia, và 27 nơi chỉ bố trí được 1 người. Nếu cộng gộp cả 13 nơi chưa thành lập trung tâm và 61 nơi thiếu nhân lực thiết yếu, thì có 74 trên tổng số 140 địa phương bắt buộc (53%) – tức là hơn một nửa – không đảm bảo được đội ngũ chuyên gia cần thiết.

Lý do Trung tâm an toàn xây dựng địa phương thiếu hụt nhân sự chuyên môn được cho là do thiếu nguồn nhân lực và đãi ngộ thấp. Vì nguồn cung chuyên gia trong nước vốn đã ít, lại thêm mức đãi ngộ tại các trung tâm này thường thấp hơn khu vực tư nhân nên rất khó tuyển dụng đủ nhân lực theo luật định. Theo thống kê của Bộ Đất đai và Cơ quan Phát triển Nguồn nhân lực Hàn Quốc, năm ngoái Hàn Quốc có 19.738 kiến trúc sư, 1.329 kỹ sư kết cấu xây dựng và 10.164 kỹ sư thi công xây dựng. Hiện tại, các chuyên gia tại Trung tâm an toàn xây dựng địa phương được cho là hưởng đãi ngộ tương đương công chức cấp 6 theo chế độ nhiệm kỳ.

Một quan chức của chính quyền địa phương cấp tỉnh cho biết: “Dù chính quyền cấp cơ sở liên tục đăng tin tuyển dụng chuyên gia nhưng rất khó tìm được ứng viên. Nguồn nhân lực chuyên môn trong khu vực vốn đã ít, cộng thêm mức lương không cạnh tranh bằng khu vực tư nhân khiến việc tuyển dụng gặp nhiều khó khăn”. Một quan chức khác cũng bổ sung: “Nhiều chính quyền địa phương cấp cơ sở đang thiếu hụt đội ngũ thiết yếu do khan hiếm nguồn nhân lực. Việc tuyển kiến trúc sư tạm ổn nhưng rất vất vả khi tìm kiếm các chuyên gia khác như kỹ sư kết cấu xây dựng. Tôi cho rằng đãi ngộ thấp chính là nguyên nhân”.

Thay vì hỗ trợ đảm bảo nhân lực thiết yếu, Chính phủ đang thúc đẩy nới lỏng quy định. Một quan chức phụ trách an toàn xây dựng tại Bộ Đất đai, Cơ sở hạ tầng và Giao thông vận tải cho biết: “Do vấn đề đãi ngộ chuyên gia khó giải quyết trong ngắn hạn, trước mắt chúng tôi đang thúc đẩy cải thiện thể chế bằng cách giảm tiêu chuẩn nhân lực thiết yếu từ 2 người xuống 1 người cho những địa phương đang gặp khó khăn. Mục tiêu là giải quyết tình trạng vi phạm pháp luật trước, sau đó sẽ tiếp tục cải thiện chính sách để các địa phương có thể tuyển dụng thêm nhân sự khuyến nghị trong tương lai”.

Ông Shin Young-chul, Trưởng ban Giám sát dự án quốc gia thuộc Liên minh Dân chủ Nhân dân (PSPD), chỉ trích: “Các tai nạn an toàn và vấn đề chất lượng thi công tại công trường xây dựng có sự đóng góp không nhỏ từ việc buông lỏng quản lý của chính quyền địa phương – những nơi nắm quyền cấp phép. Cần phải kiểm tra kỹ lưỡng các yếu tố rủi ro tại công trường và kế hoạch quản lý an toàn ngay từ khâu cấp phép, cũng như giám sát chặt chẽ tại thực địa, nhưng thực tế chỉ dừng lại ở mức quản lý hình thức do thiếu chuyên môn. Việc Trung tâm an toàn xây dựng địa phương – vốn được thiết lập để bổ sung năng lực chuyên môn cho cơ quan hành chính và kiểm tra an toàn xây dựng – đang hoạt động vô ích là một vấn đề lớn”.